Cái khu tập thể ấy thật vui, thật đông. Có tới chục hộ gia đình quây quần dưới mái nhà cấp bốn. Nhà tôi nằm giữa nhà bác Đào với bác Lan, xa xa có bác Huệ, cô Mai, cứ như ở giữa vườn hoa vậy. Tình cảm láng giềng ngạt ngào cả bốn mùa. Nhà tôi khi ấy sơn cửa xanh lá cây, bằng loại sơn gì mà cứ trời mưa xong lại mục, lại tróc ra cả mảng. Tường nhà màu vàng, chân tường nâu đỏ, tới lúc mưa ngấm cứ loang lổ, mốc khắp nơi. Mẹ tôi than ra than vào, bố lại bảo như bức tranh đẹp. Tôi ở đó hết năm lớp 1 thì chuyển đi, chuyển tới chỗ này chỗ kia, qua 9 cái nhà rồi mà vẫn nhớ bức tường ngày đấy. Lúc lũ, bức tường ấy giống như cái điện thoại không dây. Khi mà bàn ghế bơi trong nước, mưa xối xả từ mọi kẽ mái ngói, nhà 3 người thu lu trên giường, che ô, í ới qua hàng xóm “ Nhà chị thế nào?” “Dột chẳng còn chỗ nào để trú”, chẹp miệng “nhà em cũng rứa”. Con lợn tăng gia của mẹ kêu ầm ĩ từ cái chuồng tí hin sau nhà, đàn gà nhà bác Đào cũng hòa theo phụ họa. Mẹ tôi đội áo mưa, chạy ra bế con lợn lên cao, cười sang nhà bên “ Qua vụ này cả khu mình thịt nó”. “ Ừ, thịt luôn mấy con gà”, lũ gà càng oang oách, nỗi ớn lạnh bị thịt còn hơn cả bộ cánh ướt rũ.

Lúc mưa ngớt, bố đội nón, kéo quần tới bẹn, lộ cái chân trắng hếu mà mẹ vẫn khen đẹp hơn chân người mẫu, rồi bố bì bõm lội nước đi chợ. Cả tiếng sau bố về, mang cho mẹ vài lạng thịt bèo nhèo, “ loại thịt kinh khủng nhất có thể” mẹ than thế. Mẹ méo xệch mặt mà đành chịu, vì sợ đỉa nên mới phải nhờ cậy người đàn ông chưa bao giờ vào bếp. Mẹ xẻ nửa thịt mang sang nhà bác Đào. Lúc sau lửa đã nổi lên nhưng không từ cái bếp chung của hai nhà. Giờ cái kiềng 3 chân trôi dạt nơi nào rồi. Mẹ quạt bếp than trên giường, bác Đào chắc cũng vậy. Con ăn nạc, bố mẹ ăn mỡ, rồi cũng xong bữa cơm lũ. Cả khu nằm đợi mưa rút, thỉnh thoảng lại nói chuyện qua bức vách. Chị Hà đang hát, bác Đệ vỗ tay, tôi díp cả mắt khi đèn dầu khơi lên.

Ngày không mưa những năm sau, khi cái kiềng 3 chân đã lên tàu về dĩ vãng, nhà nhà người người hì hục mang bếp than ra thổi thổi, quạt quạt. Cứ 5h chiều, cả xóm ngập trong khói. Mẹ bê cái bếp gạch nung ra trước cửa, rồi đốt giấy, châm củi nhỏ, cho than hoa vào, sau đó lấy quạt nan ra phần phật nửa tiếng thì mới sẵn sàng nấu bữa tối. Nhà bác Thắng hình như dùng than tổ ong, những ụ than to đùng, cái bếp cũng to, bọc nhôm sáng choang làm tôi lóa mắt. Tôi đã ước nhà mình dùng cái bếp oách thế, cũng như ước có cái xô tí hin trong bộ đồ chơi của em Trang. Nhà em Trang rất hay, nhà ấy chuyển về khu tập thể muôn, chẳng còn phòng nào để ở, nên lơp tạm 4 bức vách bằng nứa chỗ nhà giữ xe. Nhà nghèo hơn chút nhưng bếp than thì chẳng kém cạnh chút nào. Em Trang thường chu cái mỏ xinh thổi phù phù tới đen cả mặt. Chiều nào cũng thế, nhìn em má đỏ hây hây rất dễ thương, mẹ lại quát tôi chỉ biết chơi là giỏi.

Khi tôi hết biết chơi, chỉ biết học, thì mẹ chuyển qua dùng bếp dầu cho sành điệu. Nhà ai giờ cũng dùng bếp dầu hết, khói bếp dầu bay lên từ mọi góc bếp nồng hắc khiến đứa bé nào cũng gớm ghiếc. Chắc chỉ có nhà bác Hoa còn dùng bếp củi, bác dùng để nấu xôi bán hàng. Sáng nào bác cũng gọi bọn trẻ con trong xóm dậy, sờ vào gánh của bác lấy may. Thấy mẹ bảo bác ưng ý khi tôi mở hàng lắm, nhưng tôi toàn dậy muộn. Ngày đó giáo viên phải làm thêm việc này việc kia để kiếm sống. Mẹ tôi mở hàng chè với bác Đào, rồi sau đó chuyển sang sạp bán sách với ông, tới khi đi bán quần áo cùng cô Mai thì mẹ nhận ra mình không có năng khiếu. Mẹ hay bán rẻ cho người quen, biếu không họ hàng nên còn lỗ hơn cả khi chưa bán. Bố bảo thôi dẹp, mẹ đành quay về làm lưu trữ hay gì đó. Chỉ biết nhà tôi cả đống giấy thừa, mỗi lần châm bếp dầu mới thấy tác dụng. Cái bếp dầu ấy mỗi khi bê ra đặt giữa nhà, là tôi biết mẹ chuẩn bị rán bánh, bánh cravát, bánh con sâu, bánh khoai, bánh chuối. Miếng bánh nỏng hổi mẹ vừa bỏ vào đĩa, hai chị em đã tranh nhau phỏng tay. Bếp hàng xóm hình như cũng vậy.

Nhà ở tập thể, tức là trẻ con rất đông. Trẻ con hay chơi quanh cái sân, đến khi bố mẹ la khản giọng cũng không chịu về. Tôi thì thích chơi ở giếng, ở đây mát, lại có nước rửa sạch tay chân. “Chị Nga này, chị yêu ai hơn” “chị yêu bố hơn”, tôi với em Trang hay hỏi linh tinh thế, nhưng rồi cô Đông nghe được về mách mẹ. Bữa đó mẹ có vẻ giận lắm, cứ hỏi đi hỏi lại “ vậy con yêu ai hơn?”. Ở giếng, tôi khoe đôi tất giấy lần đầu được đi, cảm giác như thành thiếu nữ. Các bạn ghen tị lắm khi thấy tôi được mẹ ưu ái. Ở giếng, mẹ tôi khản giọng, lấy cái sào ngoáy tung lên, sợ em tôi rơi xuống, vì tìm cả ngày mà không thấy đâu. Khi cái giếng bị lấp thì nhà tôi chuyển đi. Tôi cũng chẳng nhớ hết chuyện gì đã xảy ra với khu tập thể ngày ấy. Chỉ biết trong các căn bếp, bếp dầu, bếp than đã bị thay thành bếp điện, rồi bếp ga. Các gia đình đều đã chuyển đi. Bác Lan ở vậy, cô Đông lấy chồng, bác Hà li dị, còn cô Hằng đã mất. Đã lâu rồi nhưng khói bếp than ngày hè nóng nực khi các bà các mẹ mồ hôi nhễ nhại, quạt tới quạt lui thì vẫn bay, cay mắt mọi người.

Paris, 14/11/2012

One thought on “Khói bếp tập thể

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s