que 09 014IMG_0537

Người ta thường bảo phụ nữ Dương Cưu mãi mãi tuổi thanh xuân. Khi phụ nữ các cung khác đã xập gụ tủ chè, thì Dương cưu vẫn phơi phới đôi mươi. Cơ mà với thời đại làm đẹp như hiện nay thì gọt mông, công ngực, là da, nối gót, cấy mi, nhuộm tóc có thể làm các cung khác cũng mơn mởn y như Dương cưu. Không có phụ nữ xấu chỉ có phụ nữ không có chồng cho tiền làm đẹp. Tôi Dương Cưu và tôi vẫn trẻ. Trừ cái tuổi vật lí ra thì tôi thật sự rất trẻ (tuổi sinh lí bảo vậy). Vì không chịu lớn, nên tôi vẫn chưa gia nhập thế giới trưởng thành, nói gì đến hiểu thế giới người già. Tôi và những người già quả là hai hành tinh riêng biệt trong vũ trụ bao la.

Hai hành tinh mang tên Sao Hôm và Sao Mai. Bởi luôn tồn tại những mối quan hệ vô hình kì lạ giữa người già và trẻ nhỏ. Không chỉ giữa ông bà và cháu chắt mà có thể với thằng nhóc đầu xóm, con nhóc làng bên, tuyệt nhiên không huyết thống ( hoặc cũng có thể mà không được pháp luật xác minh).  Khi chui vào thế giới của Yumoto Kazumi với ¨Mùa thu ở cây dương¨ và ¨Khu vườn mùa hạ¨ thì tôi cũng gõ đầu cái cốp ( như cách bố tôi vỗ đùi cái rộp) ¨Chao ôi là đúng¨.Thật sự có cái gì đó giữa cụ già và trẻ nhỏ, điểm đầu và điểm kết của vòng đời. Mà đã là vòng thì làm gì điểm riêng biệt ngoài hồng tâm.

Người già đầu tiên trong thế giới của tôi là ông ngoại. Ông móm mém, hiền từ, và uống rượu thay cơm. Bố tôi thường bảo ¨Người uống nhiều rượu là người yếu đuối¨, ông ngoại có lẽ vậy. Hình ảnh ông trong trí óc tôi giờ mờ nhạt lắm. Tôi chỉ nhớ về khuôn mặt ông như tấm chân dung trên bàn thờ, nhưng mỗi lần nhớ vẫn cảm thấy có con mối đang gặm nhấm trái tim gỗ của mình. Khi không phải đi nhà trẻ, mỗi sáng dậy, căn nhà yên ắng, mẹ đi làm, bà đi bán hàng, bố đi công tác, cậu đi học, chỉ thấy có ông. Ông đang chuẩn bị đồ ăn sáng cho cả 2. Cơm rang hoặc cháo trắng thịt băm ¨Hôm nay Háu ở nhà với ông nhé¨. “Dạ” rồi lon ton đi rửa mặt, ngồi khoanh chân trên ghế, hai ông cháu lặng lẽ ăn.

Ông ngoại có một cái hàng nước rất bé, nhưng tọa lạc ở mặt đường thật to, to nhất thành phố ấy. Tôi ra chầu chực ở quán hoặc vì nhà chẳng có gì chơi, hoặc vì mấy gói bò khô rất ngon.  Gói bò khô bé xíu, bằng nửa bàn tay, miếng thịt cứng còng, lộ rõ từng thớ, ướp húng lìu vàng vàng ngọt ngọt. Ông bán thì ít, cho con cháu ăn thì nhiều. Mẹ bảo ông bán hàng đến lỗ, mở quán chỉ để có rượu uống hàng ngày. Ngày trẻ ông đẹp trai lắm, ở bên Thái ông làm nhạc công violon nhiều người theo đuổi. Về nhầm thời cuộc, thành người chở thuê, rồi thành ông hàng nước lúc nào không hay. Ông có máu nghệ sĩ đầy mình, mà sinh 4 đứa con cứng như kẹo lạc, khô như khúc củi. Chắc ông buồn. Ông thương nhất bố tôi vì cùng hâm hâm, thơ thẩn. Hai bố con còn đi chơi cùng nhau, ông vỗ vai “Bố coi mày là con trai, tán gái thoải mái đi”.

Ở với ông được một năm, thì nhà chuyển về khu tập thể. Mỗi sáng chủ nhật, lại thấy dáng ông liêu xiêu tới. Mẹ thường tất tả nấu giả cầy, hầm thật mềm cái móng giò, cho ông móm mém. Ngày ông mất, tôi đang đi chơi ở Hà Nội. Bố bảo ” Sửa soạn đi, ông mất rồi”. Tôi điềm nhiên ngồi xem hết tập phim, bụng vẫn nghĩ ¨Tin lừa đảo¨. Thế mà ông mất thật, đến giờ tôi vẫn không tin. Tôi nhớ như in cái cảm giác dửng dưng của mình, cảm giác nghĩ mình đang trong một bộ phim mà có kẻ xấu gọi điện trêu chọc, lừa đảo. Tôi đã khóc cả quãng đường. Mẹ bảo ông cố đợi tôi về, vuốt mắt mãi không được. Tôi tự hỏi ¨Liệu giờ ông còn nhớ tôi khi tôi đi quá xa rồi¨. Tôi thì quên cả cái giọng Quảng Bình trọ trẹ. Khi ông ốm nằm trên giường, giống như cái xác khô, nhỏ tẹo, ông cầm tay, gật đầu khi tôi khoe cháu sắp thi quốc gia. Tôi quên ông thật rồi. Mẹ tôi thỉnh thoảng hay nhắc tới ông, trong câu chuyện bao giờ cũng có hình ảnh mũm mĩm của tôi. Đó là người già tôi yêu thương nhất và thương yêu tôi nhất.

Tôi lớn hơn chút, tôi đi học. Tôi có nhiều bạn ở trường, nhưng chỉ thích chơi với ông bảo vệ. Đó là một ông già hiền hậu với dáng như một người lính. Những lúc tan học đợi mẹ đón, tôi hay vào phòng bảo vệ ngồi. Tôi luyên thuyên đủ thứ như nhà mình (chẳng biết ông có nghe không nữa). Về nhà thì tôi luyên thuyên chuyện ông bảo vệ. Những ngày chủ nhật, họp phụ huynh, mẹ vẫn đèo tôi đến trường. Mẹ họp, con chơi. Ông bảo vệ cho tôi cầm dùi đánh trống. Ông cho tôi cả cái mũ lưỡi chai đứa nào đó để quên, đội về đỡ nắng. Ngày ông đi khỏi, cả trường như vỡ tổ bởi cuộc tranh cãi của ông và cô hiệu trưởng. Ông đến đòi cô hiệu trưởng tiền lương mấy tháng. Cô sùng sục kéo ông ra khỏi sân trường. Tôi ở trong lớp học hóng ầm ĩ  bên ngoài mà không dám chạy ra chào tạm biệt. Có cái gì đấy nghẹn ngào như khi Tottochan nói ¨sayonara¨ với anh bảo vệ lên đường đi lính. Ông không đi lính, chỉ là bước đi qua những hàng trúc anh đào. Cánh cổng khép lại và không bao giờ còn gặp nhau.

Rồi ông nội tôi bước vào. Ông đã bước vào lâu rồi, từ khi tôi ra đời ở nhà ông, từ khi ông dạy tôi a bờ cờ, từ khi nào tôi cũng không biết nữa. Chỉ là khi có nhiều người xung quanh tôi bất chợt không nhận ra. Xưa bé tôi nghĩ ông là Tô Vĩnh Diện, anh hùng chèn pháo. Lớn hơn chút, tôi nghĩ ông là Võ Văn Kiệt. Nhưng quả thật, với tôi người lính nào nhìn đôn hậu, anh dũng đều giống ông nội. Có lẽ trong cả tuổi thơ mình, tôi chưa từng thấy ông cáu gắt dù phải dậy đứa ngốc nghếch như tôi ( điều bố mẹ tôi làm chỉ 5 phút sau khi bắt tôi mở sách vở). Ông bảo ¨Nó có khiếu đấy, phải cho đi học sớm thôi¨. Có lẽ nhờ ông mà con đường học của tôi mới suôn sẻ đến thế. Bao giờ ông cũng nói ¨Con bé này giỏi lắm¨. Dù có những lần tôi nói dối đã làm xong bài để đi chơi, ông vẫn tin. Ông vẫn thức hàng đêm để lo cho nó làm xong bài tập lớp thức nghiệm. Sáng ra lại lọc cọc đạp xe chở tôi tới nhà cô giáo học thêm, trưa đưa về ăn cơm, chiều lại lên lớp. Hôm nào lớp học thêm tan trễ, ông lại đứng gắt từ tầng 1 vọng lên ” Bắt tội bọn trẻ con học nhiều thế”. Cô giáo chủ nhiệm đã rất giận gia đình, đến nỗi mẹ phải mời cô tới nhà ăn giảng hòa.

Năm lớp 3 ông bắt mẹ cho tôi về trường thường học. Để năm lớp 4, mẹ lại nhồi vào trường chuyên. Cái cặp sach xanh lơ nặng trĩu, cái hộp bút đủ thước bút cũng nặng trĩu, có lần nó rơi xuống chân ông. Ngón cái chân ông thâm xì, đen đúa, tới tận bây giờ tôi vẫn nghĩ “Hẳn là móng chân ông còn đen”. Ông tận tụy với sự nghiệp học của cả 4 đứa cháu. Sáng ông dạy học, trưa lại nấu cơm cho ăn. Bố mẹ đi vắng, ông băm con bồ câu ra làm thịt, mỗi đứa thi nhau ăn 4 bát dù cho xương dăm cắm trầy lợi. Rồi ông khóc, ông bảo “phải đưa nó đi khám bệnh” khi thấy tôi cứ chảy máu cam mỗi. Rồi ông viết thư khi cháu ở xa. Rồi ông rán cá mòi, mỗi khi cháu về. Rồi ông dẫn vào buồng, dúi thêm tiền mừng tuổi “Cháu lớn nhất, đã biết tiêu tiền”.

Từ khi bà mất, ngày ông ngủ chỉ tới 3h sáng, rồi dậy lụi hụi làm thơ, viết gia phả. Thơ ông chủ yếu viết về bà. Ngày mới lấy bà, ông viết “ Gửi nón cho em gửi chữ tình. Che mưa che nắng giúp cho mình. Bây giờ nón cũ không còn nữa. Chữ tình vẫn thắm nón trong tim“. Ngày đi lính, xa nhà ông nhớ “Nằm hầm âm ấm tưởng bên em. Pháo sáng đung đưa ngỡ tưởng đèn”.  Khi hòa bình ông về, ông lo hết việc nhà, ông vẫn yêu bà như ngày đầu “Hôm nay lành lạnh tiết xuân sang. Chợ mới bà đi dưới nắng vàng”. Ông giao tôi trọng trách gõ thơ, viết lời mở đầu cho ông. Và tôi kì cạch “Tôi là một người lính. Tôi không làm thơ, không viết văn, tôi chỉ ghi lại những tháng ngày mình đã sống, đã chiến đấu, và đã yêu”. Bố lo làm bìa, có tới mấy chục quyển thơ đã được in ra, phát cho bạn bè, anh em, cho cả cô giáo dạy văn của tôi nữa. Ai cũng phục.

Ngày ông bắt đầu lẫn, ông không còn nhớ những người xung quanh, con cháu thì vẫn láng máng. Ông vẫn cười khi tôi khoe sắp đi du học, rồi ông mất trước khi tôi bay. Họ cho ông vào một cái hòm nhỏ, thừa chân, thiếu chỗ. Bố tôi cáu gắt nhặng lên, cô tôi gào khóc. Vậy mà họ cũng nhét xong. Ông được đưa ra cánh đồng, khi qua cầu mẹ tôi phải nằm xuống, cho xe đi qua. Mẹ nằm ở gầm xe sợ thon thót, mà vẫn phải bắc cầu cho ông về bên kia.  Nhiều lúc tôi vẫn nghĩ ông đang ở quê. Nghĩ về ông, tôi hay nhớ bài thơ của Trần Hòa Bình ” Thêm một chiếc lá rụng, Thế là thành mùa thu.” Thêm một người ra đi, thế gian thành trống hoắc.

Thế gian ấy của tôi có hình ảnh lờ mờ của bà nội chơi rải gianh, chơi ô ăn quan cùng. Bà mặc áo chẽn, eo nhỏ xíu, tóc xanh mướt, răng đen hạt bắp, cắp cái nón đi về phía hợp tác xã mua cocacola. Có bà ngoại tập thể dục, lắc hông bên cái ghế, và hò hét mỗi trận bóng đá. Bà ngoại trọ trẹ tiếng huế, thích kho cá cơm khô, canh cua “Ngon Háu hè. Con ni chỉ thích ăn rứa”. Giờ tôi chẳng còn ông bà nào. Đôi khi tôi nhớ bà dì tập tễnh cái xe đạp không phanh, lao vào sân nhà. Có người đàn bà gánh rượu qua nhà tôi mỗi trưa vẫn gọi mời. Bà từ Hậu Lộc, ngày đi bộ 20-30km lên thành phố bán rượu. Gánh rượu đè nặng, lưng như bám vào mặt đường. Còn bà già bán bim bim ở ngõ 255, bà sao rồi? Bà chắc tầm 90 tuổi, vẫn ngồi suốt cả thời cấp 3 của tôi “Cô mua giùm tôi gói bim bim”. Mắt bà mờ đục, không nhận biết nổi mặt đồng tiền, ai đưa gì cầm nấy. Ngày mưa bà hay than “Khổ quá, sao ông trời không cho tôi chết đi”. Tôi cũng chẳng biết nói gì. Lâu rồi cái ngõ đó không còn dáng còng nữa.

Những người già, nghe sao buồn?Ai rồi cũng sẽ già, mà sao không muốn chấp nhận. Tháng trước thấy cô giáo dạy tiếng Pháp còn khỏe mạnh, tháng này thấy cô đã mệt mỏi rồi. Cô trước là y tá bệnh viện, về già rảnh rang nhận làm giáo viên cho tụi nước ngoài. Cô cũng không chồng, không con, có ông người yêu tên Michel ở xa lắc. Cô bảo ông ấy vẫn tị nạnh vì cô dành nhiều thời gian cho học sinh. Giờ thì cô có vẻ mỏi mệt, cô không còn hẹn tới học, chỉ bảo thỉnh thoảng qua chơi. Xưa cô một thời ngang dọc, đi chơi đủ nơi, cô vẫn bảo ” Mày còn trẻ, đi nhiều vào nhé“. Cô khí phách là thế, mà giờ có vẻ ìu xìu. Thấy buồn lạ, giống như thấy trước tương lai của mình vậy.

Hôm nọ gọi về cho mẹ, mẹ bảo bố bị cao huyết áp. Ốm nằm nhà 3 ngày, biểu hiện giống hệt ông nội. Cảm giác thật bất lực, căm phẫn với thời gian. Ai rồi cũng sẽ già. Đó lại là một phần không thể chối bỏ trong cuộc đời. Phải học cách sống sao cho thú vị, về già không phải tiếc nuối. Đúng như bố bảo “Phải học cách chết, để sống sao cho xứng đáng”. Mà khó quá.

8 thoughts on “Thế giới những người già

  1. Khong biet ong cua Nga co biet tieng Tau khong. Ong to rat tiec mat truoc khi to ra doi nhung nghe noi rat gioi tieng Tau. Bo to cung biet tieng Tau, viet tieng Tau (thu phap) va chu Viet Latin kha dep — lam trong nganh nghe thuat, thiet ke — va luon ao uoc den khi ve huu thi se ra Van Mieu de viet chu thue. 🙂

    Thi thoang vi the ma bo to cung duoc nguoi quen than cho nhung thu kieu thu phap. Mot trong nhung buc thu phap ma ong duoc tang la doi cau tho cua Man Giac Thien Su:

    Mac vi xuan tan hoa lac tan
    Tinh dien tac da nhat chi mai.

    Xuan thi luc nao cung tan thoi, con anh post tren blog thi nhu canh Mai 😉

  2. Tớ thích những bài viết như thế này của Nga lắm!!!
    Thật là “ấm áp tình người” (hahaa ko biết dùng từ gì cả)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s