Belfast – sau những tấm gương

Ireland là xứ rất thú vị, giống như bạn rơi vào một công viên xanh bất tận, chỉ cỏ, đồi, biển trời và mưa tất cả các mùa.

Ở Ireland có 7 kì quan. 6 trong số đó là thiên nhiên kì vĩ, kì quan duy nhất – bức tường Hòa Bình ( Peace wall) do con người tạo ra lại nằm ở Belfast, thủ phủ của North Ireland – vùng đất vẫn còn thuộc về vương quốc Anh. Belfast gồng mình vác trên vai bức tường Hòa Bình, trong khi tranh chấp vẫn còn xảy ra trên từng con phố. Belfast với trái tim thuộc về Ireland và bộ óc hướng về nữ hoàng Elizabeth II. Belfast vẫn vậy, luôn phức tạp với mâu thuẫn nội tại. Chỉ đơn giản như việc rác nằm đầy trên những con phố, dưới cả những biển cấm ¨Xả rác phạt ngàn pounds¨.

Hàng nghìn năm trước, dân Viking đưa thuyền ra biển bắt đầu công cuộc chinh phục thế giới. Từ vùng đất lạnh giá, những chiến binh quả cảm đã ra đi tìm mặt trời và phát hiện ra một vùng đất toàn mây mịt mùng – Ireland. Thế mà người Ireland bây giờ phải xấu hổ thừa nhận: văn hóa của họ chẳng còn nét tổ tiên, mà chỉ mang đầy sắc thái Anh Quốc.

Thế kỉ 16 người Anh chạy sang Ireland mang đến sự ngổn ngang cho đất nước này. Đa phần dân Ireland theo đạo thiên chúa (Catholic), trong khi nước Anh bấy giờ mang tôn giáo Protestant. Sự việc này bắt nguồn từ việc Henry VIII mê đắm Anne Boverly đòi phế truất hoàng hậu Catherine xứ Aragon. Giáo hội bác bỏ yêu cầu đổi ngôi hoàng hậu, nước Anh ương ngạnh tách ra, tự chọn cho mình tôn giáo Protestant. Quyết định mù quáng của Henry VIII đã xô nước Anh vào trận chiến chống lại Vatican vốn được chống lưng từ những cường quốc ngoan đạo lớn mạnh như Pháp, Tây Ban Nha. Chuyện tình dữ dội ấy cuối cùng kết thúc trong máu và nước mắt. Henry VIII đau đớn chặt đầu Anne nhưng con gái bà Elizabeth I tóc đỏ kiêu kì đã không hề lùi bước. Khi thành nữ hoàng, bà mặc áo giáp ra chiến trường đánh lại quân đội Tây Ban Nha. Sự kiên cường của nữ hoàng đồng trinh đã mang tới cả thời kì vàng son cho Anh Quốc nhưng cũng đồng thời kéo dài vô tận con đường dẫn tới thành Rome.

Có 1 chuyện thú vị mới đọc được trên báo đó là nữ hoàng Elizabeth I thực ra là nam giới. Do công chúa tóc đỏ không may chết vì bệnh đậu mùa lan ở vùng quê nơi nàng đi dưỡng bệnh, bà quản mẫu lo sợ Henry VIII trách mắng nên đã tráo tạm 1 bé trai. Bé trai này có khuôn mặt thanh tú nên cho ăn mặc đẹp cũng xinh như gái, đã qua mắt được ông bố say xỉn. Sau này khuôn mặt ấy dậy thì mang đầy nét nam tính, đến nỗi bây giờ nhìn lại những bức chân dung nữ hoàng ai cũng thấy khô cứng, xấu xí, nhưng kiên cường. Đó là câu chuyện của nước Anh.

Khi vượt biển, chiến thuyền Anh Quốc không chỉ mang người mà cả tôn giáo mới sang áp chế dân Ireland. Họ đã gây nên những cuộc chiến lâu dài và mòn mỏi nhất. Ban đầu là cuộc chiến chống thực dân rồi dần dà trở thành chiến tranh tôn giáo. Người Ai-len đánh lại người Anh, rồi tới người Ai-len theo Catholic xung đột với Ai-len theo Protestant. Nội chiến khi ngấm ngầm, lúc bùng nổ, nhưng chưa bao giờ chấm dứt trong lòng một đất nước nhỏ bé. Điều đó không thấy rõ ở nơi ăn chơi rực rỡ như Dublin, nhưng lại hằn nét ở thành phố cảng Belfast.

Việc đầu tiên tới Belfast, mọi người thường ào tới các hãng du lịch ¨Cho em một Black taxi tour¨. Có cái gì ở xe taxi màu đen ấy? À thì, đó là cái tour đáng đi xem nhất ở đây.

IMGP2628Chiếc Taxi đen

Black taxi tour không đắt cho câu chuyện 1 đất nước. 30pounds/1 xe, số lượng người nhiều nhất là 3. Sáng ra, taxi đỗ xịch trước cửa nhà và sẽ trả về tận cửa. Chú taxi kiêm dẫn tour tươi cười xách hộ valy rồi luyên thuyên về tất cả cảnh sắc trên đường. Bánh xe lăn đi từ con đường Lisburn, chạy qua Botanic garden, bảo tàng Uster, rồi từ từ vượt qua trường đại học bự nhất Queen’s university. Xe đi trên con đường chính rồi rẽ trái đi vào vùng đất khác lạ, khác lạ so với phần sầm uất trẻ trung còn lại của Belfast, bởi vì nó giấu trong mình quá khứ.

IMGP2662 IMGP2602

Tòa thị chính và trường đại học Queen’s university

Vùng đất quá khứ là nơi những họa sĩ tự do khắc họa nên lịch sử đấu tranh của dân Ai len với chính phủ Anh Quốc. Họ chỉ mới vẽ tầm 10 năm trở lại đây, nhưng những sự kiện có thể từ những thế kỉ 19. Họ vẽ, chính quyền xóa, họ lại vẽ. Họ vẽ nhanh như một phép thuật, qua một đêm bức tường xám đã phủ kín màu. Dần dà, chẳng ai nghĩ tới chuyện xóa chúng nữa. Những bức tranh sống động ấy được dân Bắc Ai len gọi là những tấm gương. ¨Vì sao lại là những tấm gương¨ tôi hỏi. ¨Bởi hình trong những tấm gương là sự phản ánh thực tế, không phải là những sản phẩm nghệ thuật của trí tưởng tượng như tranh vẽ¨ chú taxi hào hứng. Dĩ nhiên nó cũng không phải là những bức ảnh, hình trong ảnh là một khoảnh khắc, còn thế giới trong gương có chiều sâu, có sự chuyển động, có sự khác biệt từ những góc nhìn. Như khi soi gương, tôi thấy mình y nguyên, còn người khác cùng đứng trước tấm gương đó sẽ thấy mặt tôi méo xệch, dị thường. Những tấm gương ở Belfast mang cái nhìn đa chiều cho người xem và một cách nào đó nó làm tôi sợ hãi.

Taxi dừng ở tấm gương đầu tiên dẫn vào vùng đất quá khứ, đó là bức tranh về nạn đói kinh khủng xảy ra năm 1845, người Ai-len gọi nó là Gorta Mór (great hunger). Nạn đói tàn khốc bùng phát ở phía nam Ireland, do dịch bệnh khoai tây hoành hoành ở châu Âu thời đó. Nguồn thực phẩm kiệt quệ, những người đàn ông ra đi tha hương tìm việc, đàn bà trẻ em lao lưng trên những cánh đồng nay đã chẳng còn gì. Nông dân Ai-len đối mặt với cái chết, hàng ngày, hàng giờ. Tệ hơn nữa khi dân làm thuê không nộp đủ, những chủ điền người Anh đốt nhà, lấy đất, không cho họ một mái nhà, một đường về. Người nghèo chết dọc đường, trên những mảnh đất lạ. Những khuôn mặt hốc hác, cánh đồng khô khốc, ngôi nhà tốc mái, Ai len đã có thời kì đau thương đến thế. 1 triệu người là một con số mất mát quá lớn. Trong khi đó dân Anh ở miền Bắc vẫn phè phỡn no đủ. Đây chính là giọt nước tràn ly, khiến cuộc nổi dậy của dân Ai len chống lại thực dân Anh mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

IMGP2619

The great hunger

Những cuộc nổi dậy ở Ailen thường manh mún, dễ lên dễ dập như diêm trước gió. Mãi tới cuối thập kỉ 70, sự hà khắc của chính quyền Thatcher mới thực sự châm ngòi cho những cuộc biểu tình. Thời kì này, sự nổi loạn của dân Ailen làm chính quyền khó chịu, họ dùng bàn tay thép truy sát tới từng con đường, mái nhà. Chú taxi rầu rĩ kể: lúc đó, đàn ông thường bị bắt vô căn cứ, có thể trên đường đi làm, hay trong bữa tối, thậm chí khi đang ngủ. Có những người phụ nữ làm cảnh giới, họ thấy bóng quân đội liền lấy nắp thùng rác nên xuống đường. Âm thanh loang ra, đàn ông nhảy qua cửa sổ nhà chạy trốn. Nhiều người không kịp. Họ bị áp giải vào nhà tù, không phải nhà tù mà là những cái chuồng sắt ở bên ngoài thành phố. Họ bị tra khảo chẳng vì gì cả. Họ có thể chết, trong khi vợ con nheo nhóc ở nhà. Thời đó gia đình Catholic thường có từ 5-10 đứa con, sống trong ngôi nhà chật hẹp, khổ sở, còn người Protestant chỉ có 2-3 đứa con, sống trong những biệt thự xa hoa. Sự phân biệt tôn giáo, giàu nghèo kinh khủng và vô lý.

Đỉnh điểm là khi Thatcher bỏ đói 10 người tù tới chết. Người dân Ailen phẫn uất vô cùng ¨Con chó còn không thể bỏ đói, sao con người có thể làm vậy¨, nhân quyền và dân quyền lên tiếng. Cuộc biểu tình Blanket năm 1976 được lột tả trong tấm gương, mọi người quấn chăn ra đường, tay cầm bức ảnh tù nhân, phản đói chính quyền Anh. Cuộc chiến đẫm máu thực sự bắt đầu; kéo dài tới những năm 80 và vẫn còn day dẳng cho tới thế kỉ 21. Khi Thatcher chết, dân Ailen  đã ăn mừng như chưa bao giờ hạnh phúc đến thế. ¨Chúng tôi căm ghét bà ta¨.

 IMGP2627

Cuộc chiến cuối thập niên 70

IMGP2635

Thatcher trong tầm ngắm

 IMGP2639IMGP2641

Belfast đổ nát và tưởng niệm người ngã xuống

IMGP2638 IMGP2636

Trước khi tới Ai len tôi không hề biết gì về cuộc nội chiến ở đây. Tới cả quốc kì, tôi đã nghĩ 3 màu cờ ấy thật khác. Tôi tưởng màu da cam của đất, màu xanh của cỏ và màu trắng của trời, Ailen của thiên nhiên. Thực tế không phải thế. Màu xanh của Prostetant, màu cam của Catholic và màu trắng của hòa bình. Họ ước mơ sau những cuộc xung đột đẫm máu, Ai len sẽ như con phượng hoàng đự đốt cháy mình để hồi sinh.

IMGP2620

Cuộc chiến bùng nổ 1975

Và khi đó hòa bình sẽ tới. Bình yên về cho mảnh đất Belfast vẫn còn tranh chấp. Xung đột vẫn còn, kẻ Catholic vẫn ghét người Protestant. Mâu thuẫn của người Ailen và người Anh vẫn còn đó, trong chiếc áo T-shirt ở tiệm souvenir, sự giận dữ ngập tràn:¨Titanic was built by Irish men and sunk by an English man¨( tàu Titanic được đóng bởi người Ai len, rồi chết chìm trong tay một người Anh). Không còn sự thật nào phũ phàng hơn thế.

Những tấm gương biết nói lời đau khổ. Những tấm gương ghi ơn người ngã xuống. Những tấm gương phẫn uất. Những tấm gương rất nhiều, rất dài, rất lớn. Những tấm gương vẫn còn đó. Và bức tường hòa bình  với bao ước mong, hi vọng. Mọi người trên toàn thế giới vẫn đang tới, viết lên bức tường những chia sẻ, nguyện cầu ¨Ai len độc lập¨. ¨Sẽ không xa đâu¨ chú taxi quả quyết.

 IMGP2646  IMGP2649

IMGP2651

IMGP2645

Kì quan thứ 7 của Ailen : 5km của bức tường hòa bình xây dựng giữa khu vực người Catholic và người Protestant

Advertisements

Viết tiếp chuyện cổ tích người khổng lồ

Chuyện về người khổng lồ lúc nào cũng thú vị.

Thần thoại Hy Lạp có Titan, những kẻ độc ác anh em với thần Jeus. Trong cổ tích có chuyện 3 anh em khổng lồ, đứa 1 mắt, đứa 2, đứa 3. Chuyến du hí của người Hobbit bé nhỏ đã bị xáo trộn bởi nhưng kẻ khổng lồ dơ dáy chuyên ăn súc vật, phải có phù thủy Gandal ra tay, chuyện mới êm. Lão Hagrid cùng thằng em và bà mẹ khổng lồ đã làm náo loạn cả khu rừng cấm trong Harry Porter. Lúc đấy, tôi chợt nhận ra những quái nhân to lớn này đều sống trong thần thoại Anh, Scotland hay Ireland.

Ở Ireland, người ta nói tới Fionn MacCool như kẻ bự nhất trong nhưng kẻ khổng lồ. Tiếng nói của gã vang hàng dặm, gã đánh được hàng trăm gã trai khỏe mạnh. Gã sống cùng vợ Oonagh ở vùng Antrim phía bắc Ireland. Mọi việc trôi qua êm ấm trong lâu đài nhỏ xinh, cho tới một ngày người báo tin tới. Người mang theo lời thách đấu của khổng lồ Augus, bự nhất xứ Scotland. Vì danh dự Fionn nhận lời thách đấu. Gã bắt đầu xây dựng con đường nối từ Antrim sang Scotland. Phía bên kia Augus cũng làm vậy. Từng viên đá to tròn, chắc khỏe được đặt xuống dòng biển xoáy. Đá nối đá, chồng đá, xếp đá xây dựng nên một con đường vượt biển tên Causeway. Sau 2 tuần căng thẳng miệt mài, con đường đá vượt biển đã xong. Cuộc thách đấu sẵn sàng vào một sớm tinh mơ.

Tuy nhiên sau khi dò la đã biết Augus là 1 kẻ to và mạnh gấp đôi, Fionn sợ hãi ¨Chết cha, phải làm sao vừa toàn tính mạng lẫn danh dự đây¨. Đêm trước ngày chiến, vợ chồng gã lôi tấm chăn ra may bộ đồ trẻ em sơ sinh. Sáng mai, Augus xuất hiện ở cửa nhà sừng sững, gã đập cửa đòi Fionn thách đấu. Oonagh đi ra chào đón, lúc đó bỗng có tiếng khóc trẻ em vang lên. ¨Cái quái gì thế?¨ ¨Là cục cưng Fionn của chúng tôi¨. Augus nhìn xuống nôi – 1 đứa bé to bự, gã hình dung ra đứa bé này to thế thì bố nó phải lớn chừng nào, vậy là gã 3 chân 4 cẳng chạy, chạy mải miết. Vừa chạy vừa ngoái cổ sợ Fionn cha đuổi theo. Ngày nay, đến Antrim, vẫn còn 1 phần của đường đá hiện hữu, họ gọi đó là Giant’s causeway.

Hết chuyện. Tôi chỉ muốn khoe khéo vừa từ đó về, đã ướm bước chân mình vào bước chân khổng lồ. Hy vọng sẽ không mang thai mà đẻ ra Sọ Dừa.

Giant’s causeway ở phía Bắc Ireland, trên tuyến bờ biển tuyệt đẹp Antrim, khá gần thủ phủ Belfast. Đi tới Giant’s causeway có 2 cách cơ bản: đi tour hoặc tự đi bus. Đi tour mất 16 bảng có thể đi qua lâu đài và vài điểm thú vị khác, bạn sẽ trôi trong giấc ngủ trên xe trong 10 tiếng mỏi mệt. Đi bus mất 9 bảng, chỉ tới duy nhất con đường đá, đi 2 tiếng về 2 tiếng, và có 4 tiếng ở đó. Đã đi tour nhiều ngày, khá oải với kiểu: lên xe ngủ lì bì, lão tour guide thì lải nhải đủ điều với thứ tiếng Anh địa phương lùng bùng, rồi cứ 15,20ph lại lùa xuống cho xem cảnh đẹp, chụp choẹt khi cái mặt còn đang sưng phù do ngái ngủ, tôi quyết định đi xe bus. Không kém phần quan trọng là tôi đã hết veo tiền nên đành phải tiết kiệm từng xu một.

Lên xe bus đi Giant’s causeway ngay sau khi vừa bước xuống từ chuyến bus từ Dublin tớiIMGP2589 Belfast, tôi thấy mình bải hoải. Con đường đi xanh mướt với những cánh đồng miên man và quá trời cừu bò. Lũ cừu dễ thương, con đen, con trắng, cứ như mây trên trời rớt xuống, giống cục bông gòn lăn lăn, giống bồ công anh đặc cánh, giống đồ chơi đang nằm rải rác trong nắng sớm. Con đường nâu chạy dài qua những vùng quê. Đất nước này như vùng thôn quê trải rộng, khắp nơi là trang trại, người ta sống trong thảnh thơi và chỉ vào thành thị vì quán bar. Sự dân dã của Ireland cũng giống như những ca khúc mộc mạc của họ. Những Molly Malone cứ vang lên réo rắt từ tiếng keng keng chạm cốc Guiness. Có tiếng đàn banjo, hòa tiếng guitar, và đặc biệt là tiếng Bohran – một loại trống đặc trưng của Ireland trong từng bước nhảy River dance trên những nẻo đường quê. Thật hay là tới bây giờ người ta vẫn nghe dân ca như một phần của đời sống, trong khi ở Việt Nam bắt ngồi lại nghe quan họ thật là khó.

Tới Giant’s causeway thì ông trời đi trốn bặt. Mưa phả xối xả khi tôi băng qua con đườngIMGP2496 nhỏ tìm tới những phiến đá lục lăng. Những phiến đá mang hình nước Pháp được thiên nhiên đẽo gọt diệu kì, vuông thành sắc cạnh, khớp vào nhau lạ kì, như người ta lát đá nền đường. Những phiến đá sinh ra từ nham thạch, tôi luyện trong lửa, mài mòn trong nước, vẫn đứng vững khăng khít với nhau, với thời gian vô tận. Người ta nghiên cứu những phiến đá ở đây để hiểu thêm về lòng đất, có những gì ẩn sâu dưới những lớp đất nâu hay mặt biển xanh lơ. Sự hình thành địa hình, địa chất của trái đất như thế nào?một khối, núi lửa, tách ra, những mảng địa hình, không khớp, núi non hình thành, trôi đi, các lục địa ra đời. Và chúng ta sinh ra, từ thiên nhiên, di cư, định cư, phát triển, hủy hoại lại thiên nhiên. Bao giờ mẹ chúng ta biến thành sao hỏa?

 IMGP2484 IMGP2432

IMGP2576 IMGP2462

Trong gió mưa ngày hôm đó, tôi không nghĩ được nhiều đến thế. Tôi chỉ nhớ lôi cái áo mưa vàng chóe, mua vội ở Killarney để choàng vào. Có anh chàng tóc vàng, xoăn tít, cười rũ ¨Dễ thương đấy¨. Mưa cứ lúc có lúc không. Áo lúc mặc lúc cởi. Trèo lên đống đá chỉ sợ trượt ngã hoặc gió cuốn đi. Nhìn sang đối diện, ngọn núi cao quá, cũng được hình thành từ những phiến đá lục lăng này. Chúng xếp chồng lên nhau, rồi nước biển tạt, rêu bám, rồi đất phủ, cỏ che, giờ xanh ngắt, chỉ vài ba chỗ lộ ra phiến đá, mới tố cáo cái kết cấu của những ngọn núi không phải núi này. Cứ nghĩ ngày xưa chỗ mình ngồi cũng cao như ngọn núi ấy, mới thấy sức tàn phá của nước. Nước đập vỡ các khối đá, nhấm chìm vô số vào lòng biển, mà nhìn kĩ xuống mặt nước mới thấy lớp đá này trên lớp đá kia.

IMGP2422

IMGP2531 IMGP2570

Đi qua cây cổng thiên nhiên, đi vào vùng toàn cỏ xanh, có con đường mòn dẫn lên trên đỉnh núi vừa mới trầm trồ 5 phút trước. Tôi leo miệt mài theo chân những ông bà già ục ịch. Trời gió thổi như trút hận thù ghê gớm lắm. Đường đi thì nhỏ xíu, cao tít, càng đi càng mỏi nhừ chân. Lúc đó chỉ muốn giang 2 tay nhảy ào xuống. Khi lên tới cuối con đường thì áo đã kịp khô mưa, trán ướt mồ hôi. Gió trên cao thổi lộng, chỉ cần tấm bạt là có thể nhảy dù rồi. Tôi ngồi bệt xuống bãi cỏ, nhìn xuống dưới. Con núi bị vạt cong thật hấp dẫn, giống cái lòng chảo xanh ngắt, ôm lấy biển xanh nhạt và những bãi đá nhấp nhô. Cảnh tượng rất kì vĩ, giống như mình chinh phục được điều gì ghê gớm lắm, giống như cả thế giới ở dưới chân, và cuộc sống  thực sự trong lòng bàn tay. Lúc đó bạn thấy mơ hồ, ảo tường thấy mình thật to lớn. Vẫn là thế, người ta thấy mình vĩ đại khi đứng trên vai người khổng lồ. Còn tôi trong cái chiều trong trẻo, mưa tạnh và nắng lên dần từ mặt biển, thấy mình thật vui tươi như cánh chim và sung sướng như sóng vỗ bờ.

IMGP2521 IMGP2559

Những vòng xe phản bội

Tôi mới thức dậy từ 1 cái lều Viking…

IMGP0704

Camping Ngàn sao tọa lạc một mình giữa rừng. Cây cỏ hoa lá và lều chen chúc nhau. Mỗi lều được làm theo kiểu viking, trần chóp nhọn, và có sàn gỗ cao như nhà sàn. Cạnh lều có bếp để tự tăng gia sản xuất. Trước lều có bàn ghế gỗ ngồi ăn, còn bên cạnh có hẳn cái võng rất oách nằm chơi. Tôi khoái cái camping này hết sức. Mấy người hàng xóm chắc cũng vậy, họ mang theo cả con cái đi chơi, rồi đêm tới chồng mang bia ra, vợ rán cá thơm lừng, lũ con chạy loanh quanh. Tôi cũng chạy loanh quanh vì nghe kể camping có chỗ nhìn ra vực.

Wow, thật sự là wow. Chiều đã hạ thổ trên những mỏm núi, tôi cũng đang được nhuốm màu chiều. Dưới kia, con sông uốn lượn như rắn quanh hòn ngọc xanh lá. Mây trôi ra, để nắng chiều đốt cháy vàng cả đỉnh núi phía tây. Gió thổi xanh những tàng cây thấp. Rực rỡ thật đấy. Đáng cái công mò lên tận núi mà sống, thậm chí phải bước qua cả những hàng rào điện, để xâm nhập khung cảnh thần tiên này. Đêm đó dù ăn mì tôm tôi cũng sướng.

IMGP0658IMGP0716

Sáng hôm sau hùng hục ra camping mượn cái xe đạp địa hình đi ngắm cảnh. Hành trình đẹp như mơ ấy có đi qua vài điểm có view xuống vực đẹp hơn hôm qua, lại đi qua những ruộng nho xanh rì rào, đi qua cả cái cherry trĩu trịt quả, và vô vàn rặng rosemary ướp gà ngon bá cháy. Nhà cửa ở đây bằng đá, nằm trong những khuôn viên đầy hoa. Xe đạp lao vun vút qua đồng quê, tưởng như tâm hồn mình cũng thơ ngây như cô gái quê, yêu ruộng đất, núi đồi, cây cỏ, như Scarlet, như Heidi, như Anne tóc đỏ. Cô gái tóc đỏ sung sướng đạp hăng say, cho tới ngã 3 quyết định đi làng hay đi vào hang thạch nhũ, thì cái tính đào mỏ lại trỗi dậy. Quay bánh xe đạp sang trái, đường dốc bắt đầu.

IMGP0740

Hang thạch nhũ là một phần rất riêng của Ardèche. Với địa hình phức tạp và lâu đời nhất nước pháp, trong lòng vùng đất này chứa những hóa thạch cổ xưa vài mấy chục nghìn năm tuổi. Dưới lớp đất khô cằn tầng lớp kia là những hang động thạch nhũ đẹp đẽ mà mới bắt đầu được đưa vào kinh doanh tầm 50 năm nay. Hang đầu tiên trong tầm chân với là Grotte Forestière, với vọng ước có thể xem xong nó rồi đạp thẳng tới hang ‘Aven d’Orgna tuyệt đẹp. Trời thì nóng như Tôn Ngộ Không làm đổ lò luyện linh đan của Thái Bạch lão quân. Ước mơ đi vào lòng đất lại cao hơn lúc nào hết. 

IMGP0753 IMGP0759

Đường thoai thoải nhưng dài và mệt. Đạp xe giữa nắng nóng trên con đường quốc lộ mà bên kia vực, bên này núi, nhà và người không thấy đâu. Hành trình như vô vọng, không thấy dấu hiệu của sự sống, dẫn tới chán nản. Đạp được 6 km thì chân mỏi nhừ, nóng đổ mồ hôi, cởi phăng cái áo bộ đội ra vắt lên ghi đông. Đạp tiếp vào con đường nhỏ mát mẻ dẫn vào hang, con đường thật khoan khoái vì nó đang đi dần xuống dốc. Sự hứng khởi từ đâu nhào tới theo từng con dốc. Vèo vèo, xe đổ đèo nhanh đầy chí thú. Rẹt, tự nhiên nó khựng lại không thông báo, chưa hiểu trời đất trăng sao gì thì thấy mình bay qua ghi đông, ngã xuống đường. Bảo vệ hàm răng, cái mũi như thành bản năng, tôi chạm đất bằng nguyên 2 cùi chỏ và 2 đầu gối. Sau đó con ếch đổ kềnh sang bên. Cố nhấc mình đứng dậy thì thấy không đứng nổi, cơn đau lan khắp. Máu từ đâu ứa ra ướt áo, nhìn lại mới thấy cùi chỏ thủng nguyên 1 lỗ, giờ nó đang như núi lửa phun mắc ma. Đầu óc choáng váng như sắp ngất và không còn nghĩ được gì khác ngoài phải xem cái điện thoại có sao không.

Khi cái điện thoại được lôi ra khỏi túi áo vắt ở ghi đông thì nó đã bị vỡ vỏ. Thủ phạm của vụ việc là đây, đổ dốc, áo rơi xuống, điện thoại kẹt giữa nan hoa và thanh chống, bánh xe bị chẹt cứng nên dừng ngay vào luôn. Tôi bay, ngã, máu chảy. Lúc đó mới thấm đau và khóc ào ào như trẻ con, một phần vì nghĩ da có thể lành, nhưng vỏ điện thoại không bao giờ lành nổi. Khoảng chục phút sau thì có xe của người trông hang ra băng bó vết thương tiệt trùng. Cả hai vợ chồng họ thi nhau làm sạch vết thương, xem tôi có gãy tay chân gì không, đứa con lăng xăng bông băng bên cạnh đầy sợ sệt. Xe đạp gửi lại Grotte, họ gọi cho cái taxi để về camping lấy đồ ra bệnh viện gần nhất. Thật lãng xẹt, tới hang rồi mà không được vào, mặc cho tôi xin xỏ, hai vợ chồng vẫn không bán vé cho.

Sau đó vụ trần tình với tài xế và bà chủ camping diễn ra. Taxi đi tìm bệnh viện gần nhất ở Aubenas, đi mất tận 40ph trong cái nóng hầm hập. Bà lái taxi tỏ ra thương xót, gợi chuyện du lịch cho vui lòng trẻ. Bà kể về chuyến đi châu á, nhật thái, nhận định về cuộc sống ở đó. Rồi bà nói về rượu vang các vùng, cơn đau cũng bớt. Khi tới bệnh viện thì kim đồng hồ chỉ 100e trong con mắt lác xệch của cháu nó. Cháu được đưa vào tra thuốc, băng bó, tiêm vaccine chống nhiễm trùng. Tay nhưng nhức mà lòng đau như cắt, 100e.

IMGP0765Cú ngã nhớ đời ấy đưa tôi tới Aubenas xinh đẹp. Nơi tôi ăn cái kebab ngon nhất nước Pháp trên cái hẻm lên lâu đài. Ông chủ hậu đậu thật dễ thương vô cùng nhưng chặt chém khiếp hồn. Dọc con đường từ Aubenas tới Montelimar, tôi còn được thấy cầu vồng những 2 lần. Cầu vồng qua rặng núi, trên cánh đồng nho, kéo chân từ mái nhà trên đồi tới cây cầu qua sông. Xe bus đi từ vùng nắng sang mưa rồi sang nắng. Đến lần thứ 3 thấy cầu vồng thì tôi sẽ được cầu hôn đấy. Tôi cứ tưởng tượng thế, tìm niềm vui dài lâu trong cái đau thương nhất thời.

Nhưng đau thương này lại không nhất thời chút nào. Tới Montelimar khá muộn, cửa hàng đã đóng cửa hết, muốn mua hoa quả bồi bổ cũng không có, lại chán ngắt với miếng pizza hâm hẩm nóng. Vết thương thì nhức nhối còn vết tiêm nóng dần lên. Tôi ngủ yên không được cựa quậy trong giấc mộng phượt tới cánh đồng oải hương đã vỡ toang theo vành xe.

Vallons pont d’arc – sóng ở đáy sông

Dù tối hôm trước 3h mới đi ngủ, nhưng 8h sáng tôi đã lò mò bò dậy vì nắng rực rỡ trong phòng, ngoài sảnh, chim chóc hoan ca. Trên cái terrase nhỏ phía trước phòng, nơi nhìn vào bên trong sân nhà, dàn cây xanh sẫm như cây gấc xòa bóng, có một chiếc bàn nhỏ xanh nhạt, trên đó chị chủ nhà bày la liệt mứt, bánh mì, sữa nóng, nước cam, bánh viennois, cafe và ít bộ cacao. Bữa sáng hoàn hảo. Tôi chạy ngay vào bàn, rót 1 cốc cafe, bỏ chút sữa nóng, hăm hở lấy bánh croissant và bánh nho bé tẹo ra đĩa, rồi ngồi nhâm nhi thảnh thơi.  Ngôi nhà yên ắng vô cùng, lũ nhóc bé đã được mẹ đưa đi mẫu giáo. Thằng con lớn thì cứ chốc lại hỏi cần thêm gì nữa không. Ông chủ nhà răng thỏ nhoẻn miệng cười đáng yêu khi kể về chuyện mấy bà châu á đến lần trước cứ ầm ĩ. Trong 1 phút thanh bình, ấm áp, tôi đã nghĩ mình hợp với sự hưởng thụ này hơn là cõng ba lô. 1 phút trôi qua cái vèo.

IMGP0409IMGP0404 

Khi ba lô đã an vị trên lưng thì ông chủ nhà lại mời ở lại uống thêm cốc cafe, thưởng cho tính chuyên cần ăn xong là hăm hở mang đĩa xuống rửa. Tôi từ chối cafe, ông mời thêm 1 cuốc xe tới chỗ thuê kayak. Cái làng này nhỏ xíu, ai cũng biết nhau, chỉ cần bảo ¨Tôi cần tới chỗ A, chỗ B¨ là đưa tới liền. Trên đường đi, tự nhiên gặp chị vợ đi về, rủ theo luôn cho vui, kèm cả thằng con lớn, như là đi hội vậy. Thế là cả nhà họ áp tải chúng tôi ra bến. Ở xó nhà quê, người ta chỉ mong có sự kiện là bù khú, rất vui. Khi chia tay họ còn dặn dò, chiều mà cần tao đưa ra bến xe bắt bus thì cứ gọi. Cũng lưu luyến lắm.

IMGP0424 IMGP0510

30ph sau tôi đã yên vị trong một cái thuyền kayak giữa sông Ardèche không hiểu tại sao. Kayak chỉ khác thuyền thường là nó bằng nhựa khá nhẹ, yên tâm không chìm được, chỉ có thể vỡ thôi. Dĩ nhiên tôi không biết bơi, không biết nổi, nhưng với một cái áo cứu sinh thì ô ấy hi vọng sẽ làm nên chuyện. Chèo Kayak nói riêng và chèo thuyền nói chung là khó, không biết phải làm sao cho nó đi thẳng, bởi nó giống con mèo thích đuổi bắt cái đuôi lòng vòng. Sau nửa giờ vật lộn với con mèo chết tiệt ấy thì nó cũng chịu tiến lên, từng milimet. Nhưng chỉ cần sểnh ra là nó lao bờ lao bụi, chịu không biết cách nào mà lần. Bao nhiêu lần thuyền nhào lên bãi đá kẹt lại, hoặc đâm thẳng vào hòn đá giữa dòng thì tôi chịu vẫn không biết được tập quán sông nước của nó. Nhìn thì hiền lành mà khó đoán khó chiều như hà mã vậy. Vật lộn qua được đoạn ghềnh đá thì tự nhiên thấy thuyền trôi thật nhanh, thật mau, nhẹ tâng theo dòng. Nước ăm ắp, sâu không còn thấy đáy, những tưởng ra đoạn sông thực sự rồi, người sướng rơn muốn reo hò thì ¨Á á¨. Phía trước là con thác bé, sự thật là thuyền đang lao thẳng ra cái dốc nước ấy. Tôi tỏ ra thông thạo nói với trưởng đoàn ¨Này mình đi vào cái chỗ thác kia đi, tránh xa cái gờ bê tông¨. Vì tôi là hoa tiêu ngồi đầu thuyền nên dĩ nhiên được tin tưởng.

IMGP0438 IMGP0509

 IMGP0584 IMGP0583

Ào ào, nước xối xả, đi tới gần nhìn xuống dưới là bãi đá ngổn ngang, rơi xuống chắc nát thuyền, dù con thác nhỏ này chỉ cao gần 2m.  Lúc này lời chỉ dẫn của anh cho thuê mới vọng về ¨Đến đoạn thắc phải nhớ đi vào cái dốc giữa 2 gờ bê tông thì trượt mới êm, không ngã xuống đá vỡ đầu¨. Ôi trời cái đầu đất lúc đó mới sực tỉnh, lúi húi lái thuyền lại vào giữa 2 gờ bê tông. Thuyền trôi ào ào xuống, trượt như trong công viên nước, vèo vèo. Nước tung toét lên, tràn cả vào thuyền, ướt cả người lẫn tóc. ¨Ôi tuyệt, mình có một cái bồn tắm¨. Hạ cánh an toàn, lúc đó ngó lại mới thấy cái thác kia mà lao xuống thì vỡ mặt. Hú hồn con chồn. Không nát thân nhưng giờ con chồn đang kẹt giữa ngổn ngang bãi đá. Ra giữa dòng rồi mới ngẩng đầu dám hít thở và ngắm cảnh. Khung cảnh kì vĩ quá.

Rừng cây xanh ngắt hai bên, thỉnh thoảng có những ngôi nhà hoặc những camping ló qua.IMGP0528  Những bãi đã lổn nhổn gần bờ nằm chờ nắng. Trời cứ lất phất mưa, mây âm u, nắng chốc lát mới chiếu xuống. Người ta đang lục đục dậy. Dưới sông có đàn cá vừa chạy lướt bên hông thuyền. Tôi bỏ tay chèo, ngồi ăn mochi với socola, vương bẩn cả thuyền. Kệ, phải tận hưởng tí. Cũng chỉ được vài phút nghỉ ngơi rồi lại lao vào trận chiến, có 4h để vượt 13km nên phải cật lực.

Khi Pont d’arc hiện ra thì đích đến cũng tới. Điểm đích cách Pont d’arc khoảng 4km nên cứ từ từ mà tiến. Tôi chạy lên bờ thay váy cho khỏi run cầm cập vì qua 2 con dốc ướt tận chân răng. Mọi người cũng dừng lại ở quãng này nhiều nên để táp vào bờ phải va đập tứ tung, hết một cặp người Pháp lại tới mấy cô gái người Ý. Có đoàn Tây Ban Nha đi tới náo loạn cả khúc sông. Toàn dân ham chơi vượt đường xa vạn dặm tới chỉ để chèo mấy cái rồi về. Tôi cũng thế. Ngồi ở chân Pont d’arc, gió thổi mát rượi, nhìn mọi người chạy qua chạy lại cũng vui. Nếu mà biết bơi thì có thể xuống bơi vài vòng quanh cái hẻm núi này rồi. Giống như cây cầu của thiên nhiên, Pont d’arc là khối núi cong cong như cổng parabol của trường Bách Khoa, nối bờ này sang bờ kia, mang tiền tỉ về cho Ardèche. Cảnh sắc hùng vĩ của vùng này trên postcard luôn hiện lên con sông lượn dọc theo hẻm núi, có cái đảo lớn ở giữa và cây cầu đá thiên nhiên này. Ai ngắm cũng mê.

IMGP0473IMGP0602IMGP0576 IMGP0590

Lần đầu tiên chèo Kayak, lại chèo được hẳn 13 km thật sung sướng. Sức trẻ kéo lên ngùn ngụt, tính đạp xe 8km nữa để về khách sạn Ngàn sao, nhưng trời không cho biết chỗ thuê xe đạp. Gọi điện lại cho ông chủ gite con mèo, bảo ông có làm dịch vụ taxi, đưa đến làng được không, thì ông gật đầu ngay. Nhoằng cái, đã thấy ông, cùng hai thằng nhóc con trong xe, chắc cho đi chơi luôn. Ông hồ hởi: lên xe đi, tao không biết đường nhưng sẽ tìm ra thôi. Ông tìm ra thật sau 2 lần hỏi thăm dân vỉa hè và đi theo bảng chỉ dẫn. Cái camping Ngàn sao ấy thật đáng sợ, ở mãi tít trên đỉnh núi, cao, xa và sâu, tìm mãi mới thấy. Ông chủ đưa vào tận nơi, dỡ đồ cho rồi bảo ¨Tao không lấy tiền đâu, quý tụi mày nên đưa đi¨. Tôi xin xỏ kiểu gì cũng không được trả tiền, trong đầu thì tự hỏi ¨mình có tốt gì đâu mà không ngờ được quí thế¨

Chẳng ai đọc được chữ ngờ mà. Hôm nay không mất tiền cái này thì mai sẽ mất. Lần này không chỉ mất tiền còn cả máu và nước mắt. Thật tang thương. Dưới lòng sông vẫn có những sóng ngầm…

Balazuc ám ảnh mặt trời

Chuyện bắt đầu từ cái trang groupon.fr chết tiệt.

Đây là chỗ bạn có thể mua được tour du lịch hoặc phiếu ăn ở khách sạn nhà hàng giá rẻ. Tôi có nhiều bạn hay bị nghiện mua sắm online, một trong số đó trong 1 lúc hứng chí thì đã mua ngay cái phiếu giảm giá thuê lều trong 1 camping cực kì rừng rú với cái tên thật lãng mạn Camping Nghìn sao ( Mille étoile). Hiểu theo đúng kiểu nói văn chương Việt nam thì đó là sự màn trời chiếu đất, vậy bạn vẫn mua và còn rủ anh em theo cùng. Tôi nằm trong số lơ ngơ dẫm ống bơ như thế. Tự mình đồng ý cho đầu vào rọ rồi giờ phải tìm cách đi đến cái rọ nữa. Camping Mille étoile ở phía trung nam nước Pháp, muốn tới dĩ nhiên phải đi tàu. Sau hồi săn lùng vé rẻ thì cũng kiếm được cái vé tàu tới 1 thành phố gần đó. Vậy là kế hoạch ăn chơi nguyên vùng Ardèche ra đời, đầy niềm vui, máu và nước mắt (hoàn toàn nghĩa đen).

Trước khi rơi vào hành trình này, tôi cũng có lên Couchsurfing hi vọng tiết kiệm được chút tiền con cỏn, nhưng không hiểu trời xui đất khiến thế nào mà các bạn trả lời đều bảo ¨weekend ấy tao bận đi chơi, tuần sau thì được¨. Tuy nhiên có chị Céline dễ thương còn cho vài lời khuyên ¨Này này, Montelimar nhà tao không có gì đâu,  mày nên đi Balazuc đẹp lắm, có bãi tắm thú vị nữa, rồi đi chèo kayak ở Vallons nữa¨. Thế là hiểu rồi đấy, điểm đến đầu tiên của tôi sẽ là Balazuc, một trong những ngôi làng đẹp nhất nước Pháp.

Cuối tháng 6, Paris như bánh baguette mới nhào còn ẩm ướt, bánh miền nam đã ra lò. Không quá nóng mà chỉ âm ấm, dễ chịu, thơm ngon ngào ngạt. Đi tàu Ouigo hơi rẻ xuống Valence chỉ mất 3h mà bao nhiêu cảm xúc đổi thay theo đúng thời tiết. Tới Valence, chưa kịp thở lại leo lên bus địa phương đi dọc vùng trù phú này.  Đặc sản đương nhiên là những ruộng nho xanh tít tắp, nắng lên cao chới với, những cây táo, mơ, mận thấp thoáng, cherry ửng đỏ, vài ruộng lavender tim tím, đám núi mờ xa, mây từng đám to bự hoặc mỏng lơ thơ, gió bạt ngàn, và cơn buồn ngủ miên man.

IMGP0842 IMGP0230

Xe bus vứt những con người khốn khổ ở vệ đường. Lúc này trời tự nhiên nắng chói, nóng đỉnh điểm, chỉ cần đường nhựa bốc khói nữa là đúng hoang mạc. Ngáp ngủ, mệt mỏi, nóng thiêu đốt, bụng cồn cào, tôi lết chân như người tật đi giật lùi. Balazuc nằm tít trên cao núi, con đường lăn lóc giữa những ruộng nho xanh mơn mởn. Nho quả bé như hồ tiêu nhưng dây chắc mập. Vùng này chuyên vang đỏ, còn vang trắng người ta chuộng vùng Alsace, trong khi vang hồng lại là đặc sản Provence. Riêng Bordeaux và Bourgoin thì vang gì cũng ngon hết, một bác gái lái taxi đã kể thế. Trong lúc đói khát ấy tôi chỉ thèm Cidre – một loại chất lên men làm từ táo, ngon và thanh mát, sản vật nổi tiếng của Normandy. Nếu có Cidre kèm ít phô mát tươi và dưa vàng nữa thì tuyệt. Giấc mơ  chỉ nhỏ bé thế. Hoặc một thúng cherry đỏ rực và dưa hấu sọc xanh.

IMGP0223 IMGP0243

Cầu được ước thấy, trên con đường dài ngoằn nghoèo, tôi tia ngay thấy biển báo ¨Có bán chery, 2e/1kg¨. Sáng rực cả mắt lao ngay vào ngôi nhà kì quặc ấy. Két két, cánh cửa mở vào một khoảng sân với cầu thang lên trên nhà, xa xa có máy cày và 1 thúng cherry đỏ mọng. ¨Bác ơi¨, một ông già chầm chậm đi xuống. Ông già có khuôn mặt nhúm nhó, mắt mờ mở bé, cùng cái miệng giống con mèo, tay chân những vết thâm chạy dọc, đôi chỗ chảy máu ra. Tôi sợ hãi ¨Cho cháu mua 2kg¨ rồi ào ào bốc vì sợ đôi tay trầy xước ấy đụng vào những quả cherry căng mọng, đã ngả màu đen rục. Tôi cứ nghĩ khuôn mặt mèo ấy sẽ ám ảnh mình mãi, nhưng hóa ra khi ăn những quả cherry ngọt lừ, mềm mát, đã miệng thì quên béng cả sự sợ hãi. Suy cho cùng ấn tượng của tôi về ngôi làng nhỏ bé này chỉ có cherry.

IMGP0280 IMGP0240Balazuc cũng như phần lớn các ngôi làng khác ở vùng miền nam, hao hao GordesIMGP0288 hoặc Saignon, tức là nhà bằng đá tổ ong, mái ngói, những bụi hoa hồng hoặc giàn lẳng lan buông lơi, nho xanh cuốn vào tường bên khung cửa sổ rèm trắng. Trong cái nắng chói chang của ngày hè, Balazuc hơn những nơi khác ở con sông chảy dưới chân mình. Ném mình trên ngọn núi đá, Balazuc nhìn kiêu kì xuống sông Ardèche và buông cái nhìn khắc nghiệt qua rặng núi bên kia. Núi ở đây chia từng lớp, xếp chồng nhau như chiếc bánh 9 tầng mây một màu nâu nhạt. Trên núi không có tán thông tùng hay rừng, chỉ những cây bụi lùm khô khốc. Dòng Ardèche cũng vậy, nông cạn, khô nước hiện rõ từng lớp sỏi lớn trong lòng. Lãnh chúa Guillime đã từng tự hào biết bao về cái thành trì xinh đẹp này.

IMGP0358 IMGP0375

IMGP0351 IMGP0341

Gió thốc tháo đẩy tôi lăn dài trên con đường mòn xuống lại quốc lộ. Tôi ngồi bệt bên vệ đường trong nắng, gió phương nam chờ một chuyến xe bus cuối ngày đưa về Vallons pont d’arc. Dù mới 6h chiều, dù chưa vào đợt nghỉ hè nhưng xe bus ở đây thưa thớt như ớt không cay mẹ mua. 30ph sau tôi vào tới thị trấn nhỏ, mua một chai vang Ardèche, ít phô mai dê, món saucisson địa phương, ít thịt hun khói, salad, bánh mì cho bữa tối. Ngôi nhà của những con mèo dễ thương (gite des chats) hiện ra sau một con đường ngập nắng chiều, rực cháy cả cánh đồng nho và những người khoan khoái đạp xe. Chủ nhà là một cặp vợ chồng dễ thương, tíu tít mời uống rượu uống nước. Lũ nhóc tóc xoăn chạy chơi dưới giàn tử đằng. Khắp nơi là tượng mèo xinh xắn. Ban công nhà nhìn ra bát ngát ruộng đồng, nhìn thẳng vào mặt trời chói lóa. Những nếp nhà ngói đã yên ắng sau 9h, dù mặt trời còn chưa tắt. Gió bạt ngàn. Có người ngồi vẽ tranh. Căn phòng kiểu Ấn Độ gió thổi lồng lộng, tôi khoan khoái vào bồn tắm, cho nước và gió rũ bỏ hết mệt mỏi ban chiều.

Ngày dài nhất còn chưa bắt đầu.