Con phượng hoàng ngẩng cái cổ kiêu hãnh lên cao. Nó không hót như chim, không kêu như quạ, không rên rỉ như bồ nông, nó chỉ ưỡn ngực, giương cổ, mở rộng mỏ, giống như chuẩn phóng ra lửa. Sự thực thì nó bị đốt cháy thành tro, nhưng lửa bắt nguồn từ bộ lông kiêu hãnh. Từ trong đám tro tàn, một con phượng hoàng con bé nhỏ, trụi lông, đang ngơ ngác nhìn. Nó sinh ra từ cái chết của mẹ mình, còn kì quặc hơn việc Athena sinh ra từ vầng trán của Jesus hay Eva sinh ra từ cái xương sườn của Adam. Đơn giản là con phượng hoàng chưa bao giờ chết cả. Nó chỉ cháy hết mình rồi hồi sinh huy hoàng từ tàn tro.

Chuyện con phượng hoàng trong cổ tích là thế. Chuyện ngoài đời sẽ như thế này.

Ở Paris, đầu tháng 10, nếu lỡ có đi qua sông Siene, chỗ ga Austelitz, mọi người hẳn sẽ tròn mắt với hàng dài người đang đứng đợi một điều gì đó. Họ đang xếp hàng để vào một ngôi nhà cũ kì. Cái kì lạ là ở đó: họ không phải đứng đợi Iphone 6 sắp trình làng, hay đợi mua sịp ở HM vì David Beckham kí tặng mà họ đợi để đi vào một tòa nhà sụp nát. Tòa nhà 9 tầng, 36 phòng, sập gụ tủ chè ấy đã đón 30 000 lượt khách trong vòng 1 tháng mở cửa. Tên nó là La tour Paris 13. Có cái gì ở trong đó mới được chứ?

Trên Direct Matin, 1 tuần sau ngày mở cửa La tour 13, họ viết rằng bình thường giờ mở cửa là 10h, thế mà người ta phải đẩy lên 9h để có thể phục vụ hết nhu cầu của người dân. Có quý ông dẫn con tới đó xếp hàng từ 5h sáng để đợi vào xem, thế mà tới nơi đã có 4 thằng đứng trước. Bi đát như anh bạn cắp balo ra Louvre vào một sáng chủ nhật đầu tháng từ 7h sáng cũng bị 3 thằng đứng trước. Có điều đó là 7h, còn La tour 13 là 5h. Bình thường tới đây, ai cũng chuẩn bị tinh thần đợi 2h mới được vào xem ( thực ra điều này có được ghi ở biển báo ngay chỗ bắt đầu hàng xếp), còn hơn cả đợi lên đỉnh Eiffel vào ngày hè đông khách. Cũng như lên Eiffel, họ chỉ cho số lượng người có hạn lên và thời gian giới hạn luôn, để đảm bảo tính an toàn cho cả 2 cái tour này. Có 1 cụ lớn tiếng “2h chờ xem Dahli còn được, chứ 2h cho cái tour này thì không thể hiểu được”. Nhưng cụ vẫn đợi. Trời ơi, vậy có cái gì trong La tour 13 vậy?

Khi biết tin La tour 13 mở cửa thì tôi cũng mau chóng tới xếp hàng. Cứ nghĩ đơn giản nên tới muộn, đợi chừng 30 ph thì họ thông báo đống cửa trong khi trước mình chỉ hàng dài hơn 20 chục thanh niên. Tôi thì rút lui êm đẹp nhưng vài ba thanh niên thì cáu kỉnh, dùng loạn các mĩ từ để chỉ sự đứng đắn kẹo lạc của các chú bảo vệ. Sau lần xếp hàng ấy thì tôi chả còn đam mê vào đó nữa. Đó quả là điều đáng tiếc. Bởi trong La tour 13 có thật nhiều điều, hơn là những bức ảnh bên ngoài thật sinh động:

2013-10-23_1382516700 2013-10-23_1382516692

La tour 13 vốn là một chỉ là 1 tòa nhà 9 tầng, chẳng có gì đặc biệt, xấu là đằng khác. Chính quyền quyết định sẽ đập nó đi, xây dựng một thứ khang trang hơn. Để lưu lại những khoảnh khắc cuối đời 1 cách huy hoàng nhất thì họ kêu gọi các nghệ sĩ đường phố từ khắp nơi trên thế giới tới tạo nên một không gian nghệ thuật có 1 không 2. Thực tế thì nó vô tình đã trở thành nơi triển lãm nghệ thuật đường phố (street art) lớn nhất thế giới (44 000 m2 thì phải). 105 nghệ sĩ từ Brazil, Iran, US, Tunisia, châu Âu và kể cả Saudi Arabia đã tới chung tay xây dựng nên một phức hợp nghệ thuật tuyệt đẹp. Mỗi gian phòng, một câu chuyện. Mỗi câu chuyện, một tâm huyết. Mỗi tâm huyết, hàng ngàn sự thán phục. Đó là lí do để hàng chục ngàn người đã bỏ thời gian ra để đứng đợi ( chắc họ xin nghỉ nguyên ngày làm việc).

La tour 13 đã đóng cửa, bắt đầu đập phá. Miley Cyrus với Wrecking ball có lẽ đang vang lên não nề. Từ 1/11 mọi người có thể vào trang web của La tour 13 để ngắm toàn cảnh quần thể này. 9 tầng tranh vẽ, sắc màu, nhân vật, câu chuyện, văn hóa, khác biệt, lập dị, hết mình, đẹp, không bóng bẩy, chân thực, tương phản, sinh động, cuộc sống, giấc mơ, tình yêu với nghệ thuật -còn -ít-được-tôn-trọng. Có bao nhiêu xúc cảm đã đổ vào và được lấy đi từ ngôi nhà cũ kĩ đó. Sự lóe sáng rực rỡ của La tour 13 là cái kết hoàn mĩ cho công trình từ năm 1960 này.

Nghệ thuật có 2 trường phái vị nghệ thuật và vị nhân sinh. Rõ ràng ở đây là vị nghệ thuật, và hơn cả đó là vị vật thể – tình cảm dành cho một thứ không sống nhưng đáng được yêu thương, giống như tình yêu với ngôi nhà của bạn, với mảnh vườn, với đất đai, với con đường nào đó. Vât vô tri nhưng người giữ nó không vô giác, họ luôn dành kí ức để cất giữ cái cặp khi vào lớp 1, bộ đồng phục tiểu học, con gấu khi lần đầu được học sinh giỏi, mấy cái phiếu bé ngoan, bài văn điểm 10 năm lớp 4, chiếc xe đạp đầu tiên. Nhiều người sợ trong tình yêu lâu dài, người cũng hóa như một đồ vật thân thuộc trong nhà, không còn cảm xúc. Điều đó không sai, nhưng chẳng cô gái nào phủ nhận tình yêu của họ dành cho chiếc váy cưới ( chưa chắc dành cho chú rể). Có chứ tình yêu cho đồ vật. Tình yêu đó tưởng như cho đi mà không được đáp trả nhưng nó làm cho cảm xúc và tinh thần chúng ta phong phú hơn.

1463122_577161385688725_1815699622_n

Chuyện Paris là thế, chuyện Hà Nội là thế này.

Tuần trước ở zone 9 – Hà Nội, có vụ làm quán Bar dẫn tới hỏa hoạn chết 6 người. Người lớn đứng đắn lắc đầu ¨Ai biểu chui vô chỗ đổ nát đấy làm gì?¨. Người lớn không đứng đắn (như tôi) ¨Nếu chỗ đẹp đẹp đó đóng cửa thì tiếc ghê¨. Lũ loi nhoi ¨Đừng đóng. Lấy chỗ nào cho tụi em check in khoe hàng giờ?¨. Nghệ sĩ nửa mùa ¨Trời ơi, clip ca nhạc sắp tới của tui định quay ở đó mà¨. Nghệ sĩ chân chính ¨Phải giữ zone 9 tới cùng¨.

Họ là những người mặc áo kaki, túi đựng đàn, tay cầm khoan cưa, tay đốt thuốc. Họ hâm hâm, dở dở, đi tìm một nơi để thỏa chí nghệ thuật của mình. Một nơi bỏ hoang cạnh xưởng dược đã được chọn mặt, bởi chả có ai sẽ ngăn cản họ vẽ nên những giấc mơ. Họ làm nghệ thuật – thứ nghệ thuật không hợp với galery sáng bóng ở Tràng Tiền.  Họ đã dành bao tâm huyết để tạo nên một nơi gọi là Hợp tác xã Zone 9. Nơi ai mà ai thích làm gì thì làm, vẽ, sắp đặt, tạo quán bar, cửa hàng quần áo sida, yoga, ăn uống, nói chung mọi thứ- những thứ có sự khác biệt với bên ngoài. Thực sự, họ đã cứu cái nhà hoang ấy.

Họ bảo ¨Zone 9 chất¨. Nghệ sĩ nước ngoài tới ngạc nhiên ¨Giữa lòng Hà Nội lại có không gian thật nghệ thuật như Berlin vậy¨. Gọi Zone 9 là nơi giao lưu văn hóa nghệ thuật cũng đúng. Gọi zone 9 là nơi tụ tập phù phiếm cũng không sai. Giới trẻ à uôm tới như một xu hướng không thể bỏ qua giống trà chanh nhà thờ, chè khúc bạch, phô mai que… những thứ chết yểu. Sau vụ tai nạn vừa rồi, hy vọng Zone 9 không chết yểu khi đã có quá nhiều công sức, tâm huyết, ước mơ đưa vào đó.

Ngoài đời, chẳng có con phượng hoàng nào cả. Chỉ có con người tạo nên những cú cháy hết mình để rực rỡ. Con người khi tới bước đường cùng thường trở nên phi thường, làm nên những kì tích. Những sự trỗi dậy từ trong tàn phế luôn tiềm tàng và bùng nổ. Còn sự trỗi dậy của nghệ thuật thật rực rỡ biết bao.

Về Zone 9:

http://wordhanoi.com/features/item/4085-zone-9

http://kenh14.vn/doi-song/hop-tac-xa-zone9-khu-an-choi-doc-dao-o-dat-ha-thanh-20130726041641552.chn

Về La tour 13:

http://www.huffingtonpost.com/jaime-rojo-steven-harrington/la-tour-paris-13_b_4306128.html

http://www.tourparis13.fr/#/fr/accueil;ensavoirplus

One thought on “Huy hoàng từ tàn tro

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s