Người ta ai cũng trải qua các giai đoạn: bé, lớn và già. Điều đó tương đương với việc: đi học, đi chợ, và đi chơi. Nhỏ thì phải học cho giỏi. Giỏi để biết cách kiếm tiền đi chợ. Đi chợ để nuôi thân và nuôi con. Con khôn lớn để nhàn nhã đi chơi.

Mỗi giai đoạn chiếm 20 năm là hết cuộc đời. Đi chơi sướng, đi học không khổ, chỉ có đi chợ là mệt mỏi, gian nan. Ý tôi không chỉ ở việc tham gia chợ lao động, kiếm tiền đi chợ, mà thực sự đi chợ đúng nghĩa đã là cực hình. Nay ăn món gì? mai ăn món gì? bố nó thích nhấm gì? mẹ nó muốn húp canh gì? thằng ku ăn gì thì lên cơ?con gái ăn gì để giảm cân? mẹ chồng liệu răng còn khỏe? Cứ thế mỗi cuộc đi chợ là một lần cân não.

Puces de Vanves

Chợ, nghe đã  thấy nhộn nhạo. Từ những chợ lớn như Chợ Lớn, Đồng Xuân, cho tới những chợ nho nhỏ len lỏi theo các đường tàu, hoặc dọc cái ngõ phố Hà Nội đều có đời sống riêng, được tạo nên bởi những tiếc rao hàng, mặc cả, hay số phận những con người ở đó. Như cái ngõ chợ Dịch Vọng nhỏ xíu ấy, cô Thủy bán rau, người còm cõi mới 40 tuổi mà già như 60, có ông chồng nghiện rượu, đã kịp lên chức bà ngoại vài năm rồi. Cô ốm đau liên miên, bán hàng xởi lởi ai cũng thương, cũng cho. Cạnh cô, một người đàn bà bán rau khác, hằn học, ghê gớm, có đứa con gái 15 tuổi bỏ nhà đi, 17 tuổi về bế tay một đứa trẻ. Còn bà hàng bún bị đau lưng kinh niên, vẫn miệt mài ngồi bán, cố gắng trả nợ cho chiếu bạc. Đấy cái chợ nào cũng thế, những lời qua tiếng lại, những lời ong tiếng ve, ghen ghét có, mà yêu thương cũng có.

Ngày bé xíu, cậu vẫn hay đưa tôi ra chợ. Hồi đó, người yêu giờ là vợ cậu có sạp hàng ở đấy. Tôi cũng không nhớ gì nhiều, chỉ nhớ mỗi lần ra, cô hay mua bi zon zon cho ăn. Bi zon zon đựng cho cái phễu giấy, thường cuộn từ giấy viết của học sinh, hoặc giấy báo, phảng phất mùi vanilla. Vị giòn ngon mà tới tận bây giờ còn thổn thức. Ngày xưa dì tôi cũng bán hàng ở chợ. Dì có cái sạp la gim, bán đủ thứ kim chỉ, đá lửa, phéc mơ tuya, cho tới quần áo trẻ em và đồ lót phụ nữ. Cái sạp của dì ở ngay đầu chợ Điện Biên, chỉ cần ra khỏi bãi gửi xe là thấy. Người ta muốn vào trong chợ phải đi qua cái lối hẹp hẹp, toàn mùi quần áo Trung Quốc của sạp dì và sạp bác Tuyết đối diện. Hồi đó, tôi học lớp 1 ở trường tiểu học Điện Biên. Sau giờ học mà mẹ chưa đón, lại hay chạy ra chợ, ngồi đong đưa ở sạp dì, đợi mẹ tới. Dì chịu thương chịu khó mà số mãi không giàu lên được. Không giàu nhưng thảo tính, cháu chắt thích gì là lấy, tới là cho ăn, nên đến sạp hàng của dì rất thích.

Ở chợ đấy, bao nhiêu câu chuyện được truyền miệng nhau về những mảnh đời kì lạ, dang dở, và thiếu thốn. Cuộc sống ở chợ phức tạp, nhiều mùi, nhiều vị, nhiều khi phải tránh xa.

Chợ đa dạng, đa vị, không đâu bằng chợ Ả Rập, có thể ở Grand Bazaar của Istanbul hay Khan Ali của Cairo hay chợ Choisy Le Roi ở Paris. Nhưng tôi không định nói về những khu chợ ấy, tôi chỉ định kể về chợ Châu Âu.

Chợ của người châu Âu không co giãn giá cả như chợ Ả Rập. Hồi đi Fizenre, chúng tôi tới chợ đồ da ở đây và chịu không trả giá được gì. Thực ra cũng có trả giá một chút cho có, nhưng người bán gần như chắc nịch với tiếng hét ban đầu. Dĩ nhiên chất lượng sản phẩm cũng an tâm và xứng đáng với giá tiền. Toscana vốn nổi tiếng với món thịt bò nướng và da bò làm đồ dùng. Chúng tôi đã ăn đĩa bò 40e/1kg ngon lành và mua tới chục cái túi ví to nhỏ đẹp đẽ. Chợ đồ da này có đầy đủ: túi, ví, mũ, quần áo, đều từ da bò thơm lừng, sờ vào mềm cả tay. Có một anh đầu trọc, đẹp trai, cao lớn lại vui tính bán hàng rất duyên, đã giữ chân 4 đứa cả buổi. Anh nói ¨Tao không phải người Ý, tao là người Fizenre thôi¨.

 Anh bán hàng đáng yêu ấy không chỉ bán được rất nhiều ví cho 4 đứa lờ khờ mà còn kịp tán tỉnh Huyền, nháy mắt Giang, và mời cả lũ về nhà ăn tối. Tất nhiên đó chỉ lời ong mật đầu môi mà thôi. Sau này tình trạng ấy lại xảy ra với 4 đứa con gái khác (trong đó vẫn có tôi) khi tới Porto. Chợ trời Porto nằm ngay bên sông Duoro, dưới nắng vàng tháng 9. Ở đó, những sạp hàng đồ thủ công mĩ nghệ và anh chàng khắc vòng tay da đã níu kéo cả lũ hàng tiếng trời. Các em gái thi nhau mua vòng cho bạn, tôi với Giang thì mắc kẹt ở những hàng bán khăn, tạp dề, đồ gốm sứ và con gà trống Barcelos trứ danh. Hàng hóa ở Porto đẹp, rẻ, không như ở thành phố lớn như Paris.

fleamarket-top

 Nếu đi chợ trời ở Paris hay bất kì thành phố lớn nào ở Pháp thì bạn cũng sẽ thấy đồ ăn ở đây còn đắt hơn ở siêu thị. Hoa quả, rau xanh, sữa tươi, bánh mì hay pho mát đều của nhà trồng được, tươi ngon đặc biệt, điều mà khó có thể tìm thấy ở siêu thị nào kể cả ngăn bio. Người Paris sáng chủ nhật khi mà cửa hàng cửa hiệu đều đóng cửa thì họ tìm tới các chợ trời. Chợ trời thường được dựng rạp từ đêm trước, sáng hôm sau tầm 9h ra đã nhộn nhịp người và hàng. Chợ thường chỉ nằm dọc những con đường, không rộng mà thật dài, có khi tới 1 hay 2 cây số.

 Sạp hàng cá tanh tươi: cá trích xanh bóng, cá hồi hồng, cá truc đốm xám, bên cạnh là tôm càng nhọn, cua biển, ốc, sò điệp ướp lạnh trong đá. Ốc hay con sò amande về chỉ cần hấp nhẹ, thái lát cá hồi rồi chan lên hỗn hợp nước tương và dầu olive, hoặc kì công hơn thì mang nướng sốt cam, trong khi đợi thì cho nồi moule lên bếp với cần tây và kem tươi là thành trưa cuối tuần ngon tuyệt. Quầy hải sản bé thôi mà người xếp dài tới cả chục mét và mùi tanh thì lan tỏa cả nửa chợ. Cạnh đó quầy thịt lợn hồng hồng cả thịt tươi và thịt muối. Những hũ thịt đông nấu từ xách bò hay đầu heo óng ánh dưới lớp gel. Pate, mouse và rilette tranh nhau tìm vị trí trên những lát bánh mì.

france-cheese-market

Pate campagne thân thuộc với hỗn hợp lẫn giữa những miếng mỡ và gan hạt lựu, trong khi mouse thì mịn màng như kem, ăn hơi ngán, chỉ quét nhẹ lên bánh mì khô là xong bữa sáng. Rilette thì vẫn còn những xớ thịt như ruốc xen giữa, thi thoảng còn có mùi rượu nồng nồng, ví như loại làm từ thịt lợn rừng Sanglier hay thỏ. Những quầy này còn có thêm mật ong và pho mát đủ loại. Pho mát đông cứng, to như bánh xe, có lỗ bên trong như của Jerry được cắt thành miếng vuông vắn. Pho mát tươi còn ngâm trong nước như đậu phụ. Pho mát dê nồng, pho mát brie để nướng, pho mát dạng kem mềm, pho mát có nấm xanh bên trong, pho mát có mốc đen bên ngoài, nhìn đã thấy vị béo ngậy trên bề mặt răng. Còn mật ong thì đủ màu, tùy thuộc vào từng loại hoa mà mật sẽ đặc như kem hay lỏng như sirop. Tôi thích mật màu vàng nhẹ, đặc như kem của loại hoa li ti gì đó, khi về pha với nước nóng và chanh thì ngon tuyệt.

frenchflowermarketfromwillows95988wheninparisi selling-flowers

Nói về mật ong, lại phải nói tới mứt, cũng trong những hũ thủy tinh nhỏ, ở ngoài dán giấy trắng, tên viết tay.  Mứt cũng đa dạng, mưt quả mâm xôi, mơ, đào, dâu tây, quả vả, những quả rừng tí hin và hay nhất là từ cây Rhubarb, một loại cây thân xốp, lá như lá cải, có vị chua nhưng làm mứt thì ngọt lịm. Mứt đủ màu sắc, chen chúc trên những bàn gỗ xinh xắn. Bên cạnh là gian rau củ đẹp mắt, tất cả tươi rói, cam, vàng, xanh xen lẫn. Người bán luôn tay luôn chân, chào mời, nếm thử, cân đong, đóng túi. Dâu Tây của Pháp có đến chục loại, dâu rừng, dâu mâm xôi, dâu Charlotte, nhỏ xíu, bóng bẩy, đỏ rực, mọng lên, ngửi mùi vừa ngọt vừa thơm mát. Người ta mua về làm bánh, làm mứt, ăn với Chantilly. Hoa đa sắc trong những xô chậu hay bó giấy. Mùa xuân mang tới tulip bảy màu, đồng tiền nhiều cánh, loa kèn chum nụ, cúc đóa lớn, ly thơm, ớt đỏ, những cây hoa li ti tím hoặc xanh nhạt, những giỏ thường xuân, và dương xỉ xanh mướt. Hoa ở chợ thường tươi và rẻ hơn trong tiệm hoa, mọi người thích tới sớm để kiếm những bụi tú cầu chưa bị nhầu cánh.

 Có mùi thơm ngạt ngào của gà nướng chạy bộ nướng lá thơm, mỡ ri rỉ chảy xuống đám khoai tây con cỏn bên dưới. Hàng bên cạnh những chảo to rán nem hoặc samosa ngây ngấy. Đồ ăn từ chín đến sống đều ngon mắt, thơm mũi. Quần áo, giày dép, ngay cả thảm và bàn ghế cũng có. Chợ trời thường cố định tuần 2 buổi sáng, mang cái đẹp đẽ từ thôn quê lên thành phố. Vào mùa hè tôi hay đi chợ trời để mua cherry, chợ ở đường Auguste Blanqui hoặc Avenue d’Italie.  Cherry lúc đó vào mùa, đỏ mọng, ngọt lịm, căng bóng, nên mua ở chợ rẻ hơn siêu thị. Nhất là chợ trời Palazzo của Torino cherry hay cam, tao cũng chỉ một 1e/1kg. Rau củ hay thịt ở đây đều rẻ, nên cứ thứ 7 là kéo xe tới mang về rau xanh cho cả tuần. Chợ thì thích thật đấy, nhưng mỗi lúc tan, mùi hôi lại bốc lên nồng cả đường tram và phía lâu đài cổ của cố đô Savoie.

Chợ trời Paris còn có chợ đồ cũ và đổ cổ. Nổi tiếng thì có chợ ở Saint-Ouen, Vanves, Clignancourt hay Popincourt, còn hầu như ở khu vực nào cũng có những chợ đồ cổ và cũ riêng của mình. Những khu chợ này cũng đông vui nhộn nhịp như khu chợ đồ cũ ở bên ngoài Rome, mà có lần tôi, Giang, em Ngọc Anh đã không ngại khó để tới. Chợ brocante bán từ những thứ to lớn như ti vi, tủ lạnh, tới những thứ tin hin như bông tai. Chợ thường có những đồ khác biệt: nhạc cụ cũ, đồ dùng cũ, đồng hồ, hay quần áo cũ, mà khó có thể kiếm được ở những cửa hiệu mới.  Dĩ nhiên đồ cũ thì rẻ còn đồ cổ thì đắt. Giang có thể kiếm được cái túi chỉ 2 euros nhưng người khác cũng có thể mua đồng hồ giá  cả trăm euros.

Chợ, phải đi chợ. Không phải siêu thị mà phải chợ, bạn mới thấy được cuộc sống đa dạng, phong phú , cơ cực mà vui nhộn phú của cái thành phố bao bọc nó.

3 thoughts on “Tôi đi chợ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s