12chot61b40

Nhà mình mấy đời giáo viên mẫn cán nhưng đến lúc khó thì cũng như ai. Tay trái tay phải thi nhau lao động để mong có tiền nuôi con nuôi cháu.

Bà ngoại mình vốn dân thương nghiệp. Bà lúc nào cũng là nhân viên của tháng, của quý, bán hàng thành thần. Cả cái khu mâu dịch ai cũng biết tiếng. Dần dần bà lên cửa hàng trưởng rồi cái gì nữa ấy, cũng là có chức sắc, tất cả là nhờ vào sự tháo vát và yêu nghề. Chứ thời bao cấp đó, nhà ai có thể nghèo, chứ nhà mẹ mình không có. Mẹ mình nhỏ tí đã biết mùi vị lương khô trung quốc, thịt hộp cừu, trước Tết còng lưng ra làm lạp xưởng, Tết đến nhà thơm lừng mùi thịt lợn quay. Khi nhà bà làm nhà, cả toán thợ cũng được ăn ngon theo. Ai ai cũng nể phục sự cầu tiến và giỏi giang của bà ngoại.

Cơ mà vật đổi sao dời, bầu trời sụp đổ. Thế giới hoàng kim chỉ xoay quanh tem phiếu của bà ngoại đã kết thúc. Bà đáng lẽ đã rất giàu nên không bị lố vụ công trái mà hóa ra sau này chỉ là những tờ giấy kỉ niệm. Tiền bạc danh tiếng từ bỏ nhà nhanh chóng, trừ căn nhà hơn 400m2 ở ngay mặt đường to nhất thành phố. Bà ngao ngán nhìn xung quanh, những trưởng quầy, phó quầy ngày xưa biết nhân cơ hội mua nhà mua vàng, giờ ngạo nghễ, xúng xính, con cháu hưởng phúc theo. Bà thì bắt đầu lại từ đầu với cuộc chiến thương mại cam go ở thời mở cửa. Bà vẫn giữ sự nhanh nhạy và tư duy như thưở nào. Qua thời đồ đá, đồ sắt, đồ may tre đan, thời này khi đồ nhựa vừa chớm lên ngôi trong mọi mái nhà, góc bếp thì bà đã có trong tay một cửa hàng đồ nhựa to bậc nhất. Bà bán không ngơi tay.

Dì mình cũng thông minh, nhanh nhẹn nên được bà lôi vào cuộc chiến. Dì với bà cùng bán hàng trước cái nhà mặt đường to bự. Hồi bé mình tới rất thích thú cái thế giới màu sắc xanh đỏ ấy. Dì hay cho mình mấy cái ca nhựa trong để đánh răng, con lợn nhựa đỏ hay cái ghế  đẩu be bé ngồi ngắt rau. Dì giống mọi người trong họ mình ở khoản thương con quý cháu. Bà nội mình có cây nhãn để mang bán, nhưng con cháu thì đu cây bẻ cành, ăn thoải mái, chỉ có tụi hàng xóm sang là bà đã hét từ cửa. Hay bà Cảo em ông nội cũng thế, cây ổi ngon, con cháu tới dấm díu, tụi trẻ làng mới đi từ xa đã cầm gậy khươ. Nhà mình thế, dì mình vậy cũng hợp lý. Mẹ bảo dì bán hàng không được lấy, nhưng mình cứ lấy, còn mẹ trả tiền hay dì nhận tiền hay không là chuyện của người lớn. Nói chung mình cũng thời cơ. Mẹ thì lại lương thiện quá mà dì thì tốt bụng. Cơ mà trời thì không có bạc đãi người người tốt. Được vài năm thăng hoa thì ông nội mình mất, bà bán nhà. Cái mặt tiền làm ăn đi tong.

Dì lui về khu tập thể. Nhà chắc 40m2, chỉ có bộ bàn ghế và cái giường cho 2 mẹ con. Dì lợp ván ra phía sân trước làm kho đồ nhựa. Từ đó dì làm nhà phân phối. Dưới trướng dì có 2,3 cô ở quê lên. Cô thì lé mắt, cô thì hâm hâm, sáng gò lưng đạp xe mang hàng đi bán dạo, tối về nằm trải chiếu ra sàn. Mấy cô ấy thế nào cũng được, miễn thật thà là dì cưu mang. Thời ấy kéo dài cũng lâu. Nhà dì lúc nào cũng đông đúc. Công việc có vẻ dễ thở và tấp nập. Thế rồi thời kì inox lên ngôi. Dì cũng có bán, nhưng sau đó lại thời kì đồ gỗ tiếp nối. Dì chạy theo không kịp thở. Mấy cô đáng tin cậy cũng về quê hết, mấy người mới thì kém thật thà. Dì bắt đầu bị lỗ. Cái lán đồ gỗ sập hẳn. Dì quay mòng mòng việc này việc kia, nhưng không quay lại buôn bán nữa. Nghe đồn có 1 lần dì mang cái sạp xổ số, số đề ra lề đường. Ngay hôm đầu đã bị công an dẹp, họ bảo ¨Chị thật thà lương thiện thế này sao làm nghề được¨. Dì rút hẳn khỏi giới thương nhân.

Thời kì khốn khó đấy, bố có đi buôn nam bắc gì đó, cũng được mà hơi mệt. Mẹ bảo bố ở nhà thôi. Bố xoay ra đi làm thợ ảnh dạo ở công viên. Bố chụp hình đẹp, nói giỏi, ai cũng mê. Bố làm gì thấy cũng thành công. Hồi làm ảnh bố trúng đậm, gia đình bớt khốn khó còn mua được cái nhà be bé nữa. Mẹ bảo ¨Bố mày là Lã Bất Vi, buôn vua bán chúa cũng được ấy¨. Đến năm lớp 7 có phim Lã Bất Vi của Tàu thì tôi mới biết ông đó là ai. Thời bé chỉ hiểu mang máng, bố là dân làm nghề tay trái giỏi hơn phải. Điển hình như việc những năm 94, 95, nhà nhà người người rộ phong trào học Anh ngữ, bằng A, B, C. Bố thức thời đi học trước tiền. Bố có năng khiếu ngoại ngữ nên học phát được bằng A rồi B liền. Cậy có chút vốn liếng, bố mở lớp dạy bằng A. Sinh viên đua nhau học, giờ dạy người cũng là học cho mình. Bố cày lên tới C. Sau này ra Hà Nội, bố lăm le lên Toefl luôn. Thế là người ta du học khi là sinh viên, thạc sĩ, hay tiến sĩ, bố thì sau tiến sĩ. Bố làm sao đó mà có học bổng rõ xịn đi học, học xong còn mang tiền về, chả bù đứa con gái đi 5 năm học bổng lắm, lương nhiều, không mang được bằng = 1/2 cái 1 năm của bố.

Cơ mà bố thì lấy mẹ, bà ngoại thì có ông ngoại, bà nội có ông nội. Bắt đầu từ ông ngoại. Ông ngoại thời trẻ làm nhạc công, sau không có đất dụng nên đành đi chở thịt. Ông buồn chán quá nên đi chơi bài thua sạch. Về già, ông mở cái sạp bán nước rượu thuốc lá. Ông lướt khướt cả ngày, khách tới mua hàng, mua nợ, mua chịu, trả ít trả nhiều, ông cũng cho. Ông cho con cháu ăn hết cái này tới cái kia tới đau bụng. Ông chả bán được đồng nào nhưng vẫn mở quán, để được uống rượu hợp lệ mà không bị bà kêu la.

Ông nội thì khác. Ông chả bao giờ uống giọt rượu nào, ông uống nước mơ cũng đỏ tưng bừng, phải nằm ra giường vì say quá. Thời trẻ người ta cử ông đi Liên Xô học. Nhà nhà người người buôn bán, ông chả làm gì, vác về mấy cái chậu nhôm và nồi áp suất đi phát cho tất cả các anh chị em. Ông quyết không để ai thiếu quà từ xa tới gần. Thời bình thiết lập, ông vốn đại tá to, tí thì lên tướng, mà thấy bệnh tật nên xin về sớm, sợ lên cao không làm tốt được nhiệm vụ nhà nước giao phó. Như mọi bạn bè, ông được cấp nhà Hà Nội. Ông bảo thôi, tôi về quê. Ông về rình ràng, mang theo nguyên ô tô tải chở gạch, đá, vôi vữa về xây điền trang. Cái nhà ông ở quê có 2 gian, không tầng, chắc tầm 50m2, được cái kiên cố, thêm bếp lụp xụp, mảnh vườn, cái chuồng lợn, tuyệt nhiên không có ao như hàng xóm. Đó là tất cả tài sản của những năm tháng sống và chiến đấu hết mình từ Điên Biên Phủ tới Khe Sanh.  Trời thương tính ông hiền nên không bị mũi tên hòn đạn nào. Thời con cháu ông mới sinh, cả nhà ở quê, khốn khó, thịt chả đủ ăn, ngày ngày chỉ có khoai và cá tép. Ông trồng được cái vườn bắp cải. Sáng ông đèo 2 sọt ra chợ huyện bán. Ông vừa bán vừa cho mà không hết. Tối về mang đưa hàng xóm. Được vài bữa thì bà nội với mẹ can ông đừng đi cho khỏe. Không có tiền mà bệnh tái phát thì mệt.

Những tưởng ông thôi đi buôn, ai ngờ ông vẫn làm. Ông đi buôn sách. Lúc đó tôi chắc cấp 1 thì mẹ với ông mở cửa hàng sách. Sáng sáng ông bê mấy bao tải sách ra cái kiosk lợp ván của mẹ. Mẹ bán sách mà con cháu ở đâu túa đến. Đầu năm mỗi cháu một bộ sách giáo khoa mua nợ. Sách đi mà tiền không bao giờ về. Ông mắng tụi kia mà cũng không đòi được 1 xu. Ông bảo mẹ dẹp tiệm thôi con. Mẹ thì có tiền sử dẹp tiệm rồi. Năm tôi 3 tuổi, mẹ cùng bác Đào bán hàng chè đậu đen ở gốc cây Vông. Trời hè nắng gắt, ngồi sụp sụp cái nón, tay quạt nồi chè. Sau 2 tháng chả hiểu thế nào mà dẹp luôn. Mệt quá mà lỗ chổng vó. Ai bảo mẹ đơm chè cho đầy, lấy tiền thì ít. Sau 2 vụ sách và chè, mẹ hiểu là mình không có làm chủ được. Mẹ chuyển qua làm công. Mẹ đi phụ bán hàng quần áo cho cô bạn thân. Bán được thời gian thì mẹ thấy cô ấy làm tiền người quên người thân quá, mẹ nghĩ: Thôi mình chả mặt dày được thế. Mẹ nghỉ việc vì nghĩ ngượng với bạn bè ghé mua. Tôi được hời bộ quần áo đồng phục đầu năm học. Sau này mẹ chỉ cặm cụi lên bục giảng. Mẹ dạy giỏi, dạy hay, được học sinh yêu quý nên coi như nghề tay phải cũng là sự lựa chọn đúng đắn. Đợt này mẹ về hưu, mấy cô cùng trường nhờ mẹ mua mĩ phẩm pháp. Tôi mấy năm đều đợi giảm giá mua cho các cô rồi xách về. Năm nay tôi không về, mẹ mua qua Giang. Mua dịch vụ thì phải thêm tiền vận chuyển Paris Hà Nội, mẹ không nỡ lấy thêm tiền (dù mua hộ), vậy là phải bỏ tiền túi ra trả cái tiền vận chuyển ấy. Mẹ đúng là tội mà, tự nhiên mua rơm nặng bụng.

Mẹ có đứa con gái cũng hay. Cả đời chả tiết kiệm đồng nào dù lúc nào tiền nong cũng rủng rỉnh. Hồi nọ có ra cuốn sách, đứa bạn bảo cứ đăng thông báo bạn bè, rồi hỏi ai đăng kí mua thì mua giúp các bạn vì NXB ở Hà Nội ở khá xa, mãi tít Gia Lâm. Nghe bùi tai cũng làm cái status FB thế nhưng sau lại lo sợ là các bạn nghĩ mình làm thế là ăn tiền. Sống trong sợ hãi, không dám đọc cả comment, được 2 3 ngày thì tự tay xóa status và giấu hết mọi thông tin liên quan tới sách vở. Bây giờ ngồi nhà thất nghiệp cũng chả biết làm tiền thế nào, chỉ cố gắng không mất tiền là may. Lúc mới lấy chồng, bố bảo ¨Nhìn 2 vợ chồng, chắc chỉ có làm công ăn lương, chỉ mặt đần như nhau¨. Anh chồng cười, tự tin bảo mai này làm start up company. Ai tin cho được khi anh mua gì cũng hớ. Người ta mua 30e thì anh mua 50e. Người ta mua đồ tốt thì anh mua đồ có khiếm khuyết. Đợt nhà mới, anh mua 4 cái ghế giá 10e 1 cái. Về nhà ngẫm lại thấy chỉ cần dùng 1, anh đăng đàn bán 3 với giá 20e 3 cái. Chẳng ai thèm mua, đứa duy nhất hỏi thì đòi anh bán 10e 3 cái. Anh giận quá, để 3 cái xếp dàn ngang ở hành lang cho vui. Vậy thôi. Nhà anh thì ngoài vợ còn có thêm thằng em vợ. Thằng đó thì mua gì mà không bị lừa là vui rồi, tính gì tới chuyện buôn bán.

Cả gia đình tính ra ai cũng có máu kinh doanh mà sao không ai thành công. Tại trời, tại người, ôi mới nhiễu nhương làm sao?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s