Mấy hôm nay, sau bữa tối, tôi thường không đụng tới máy tính. Tôi bận tối mắt tối mũi với ¨Phố  những cửa hiệu u tối¨  và ¨Người đọc¨. Nếu ai chưa đọc thì nên đọc, mỗi truyện có một kiểu thú vị riêng nhưng đều có chung cái nhìn về quá khứ. Ông già Hutte cuối cùng cũng phải công nhận¨Guy ạ, cậu nói đúng, quá khứ mới là cái quan trọng cần nhìn về, còn quan trọng hơn tương lai nữa¨.

1417538650-10689975_10152903628449085_5349092916932917606_n

¨Phố những cửa hiệu u tối¨ của Patrick Modiano được giải Concourt của Pháp từ năm 1976, nhưng tới khi ông được Nobel văn học 2014 thì người ta lại mới đào mộ dậy. Người Việt Nam rất thích ứng, 2 cuốn sách của Patrick đã nhanh chóng được dịch và xuất bản bởi Nhã Nam, đó là ¨Ở quán cafe của tuổi trẻ lạc lối¨ và cuốn trên. Chỉ nghe cái tên thôi người ta đã thấy chơi vơi, lạc lõng và u mê lạ. Patrick Modiano đúng là thế, văn chương ông sao mà buồn và chậm. Những câu chữ, những lời đối thoại, cách đi, cách nghĩ đều từ từ, đến sốt ruột. Nếu bạn mất trí nhớ, đang đi tìm lại quá khứ của mình, liệu bạn có đợi đến 15 năm, khi mà ông chủ bạn về hưu và công việc thường ngày đã ngừng lại. Chắc là không, ai mà có thể kiên nhẫn lâu như Guy, trừ khi người ta quá tận hưởng với cuộc sống hiện tại. Không hề, anh chàng Guy không hề đam mê thứ anh ta đang sống, anh ta tự thấy mình chỉ như cái bóng vật vờ, vật vờ, vật vờ.

15 năm để đi tìm tên thật của mình. Anh chàng lúc này khá vội vã, lao đi tới bất kì nơi đâu manh mối dẫn, vậy mà đến khi tìm thấy những con người cũ, anh ta lại hết sức thờ ơ, hỏi những câu bên lề mà không vồn vã muốn biết xem, mình là ai, mình làm gì, mình đã sống ra sao. Anh chàng ấy có cách nghĩ thật khác chúng ta. Anh ta lần theo sợi chỉ trong bóng tối, đi từ nơi này qua nơi khác, luôn để cho những con người cũ thấy anh ta vẫn tự chủ, vẫn hiểu mình là ai, dù thực ra anh ta chẳng biết mình là ai hết. Hành trình về với quá khứ đau xót, mệt mỏi, đưa cho Guy nhiều ảo tưởng, nhiều nhầm lẫn, ngộ nhận. Khi thì anh ta mường tượng thấy mình là gã quý tộc, dạo chơi trong vườn, có người ông đáng kính, khi thì anh ta nghĩ mình là gã Nam Mỹ luôn lấm lét trong cuộc sống bạo loạn Paris bấy giờ. Kì lạ là mỗi khi phát hiện được manh mối, tim anh ta không đập liên hồi, không hét lên sung sướng, không vui vẻ không đau đớn, anh ta bình thản. Patrick Modiano chắc cũng vậy. Ông từng mất đi người thân, luôn luẩn quẩn trong nỗi đau ấy, âm thầm gặm nhấm, không bột phát mà từ từ để nó ngấm vào văn chương mình.

Tôi không biết mình có thích Patrick không nữa. Nó có sự u mê, chậm rãi của Murakami, kì kì của Italo Calvino, có sự đơn giản không lên gân cốt của Alice Munro. Nói chung đọc không khó nhưng khó mà đồng cảm.

The_Reader_cover

Trong khi đồng cảm sẽ dễ dàng có được với Người đọc. Tác phẩm văn chương Đức này lên phim từ lâu rồi. Bộ phim rất hay, cơ mà đương nhiên truyện hay hơn. Phim làm người ta thích Kate Winslet, truyện làm người ta hiểu hơn cậu chàng 15 tuổi dám lái máy bay tên Michel Berg ấy. Cả cuộc đời cậu ta thật buồn khổ khi không thể tách mình ra khỏi quá khứ, khỏi một Hanna mà hiện lên với muôn nghìn hình ảnh: mặc quần tất sexy, cầm khăn bông tắm, đứng trước bếp, cười trước thư viện của ông ba, bấm gim vé tàu… Cậu ta hay tự hỏi, tôi chẳng nhớ rõ cô ấy, nhưng cứ hết vài trang lại nói ¨Đó là hình ảnh Hanna mà tôi nhớ¨. Có quá nhiều hình ảnh để ám ảnh một cậu bé.

oscars-actress-the-reader-sl

Qúa khứ ấy, cậu bé  cố gắng để chôn vùi, khi mà chẳng hãnh diễn gì khi kể năm 16 tôi cặp bà 36. Mặc dù cậu rất yêu Hanna, thậm chí vô cùng day dứt áy náy khi Hanna ra đi không lời từ biệt, cậu lo sợ là do sự phản bội của mình, dù chỉ trong tâm tưởng. Cậu đã bị thôi miên mãi trong kí ức về người phụ nữ đầu đời, cho tới khi gặp lại cô ấy. Khi gặp lại Hanna trong phiên tòa, cậu nhận ra cái gáy, tóc, đôi tay, dáng hình, nhưng lại thốt lên ¨Kí ức chỉ là sự nhận thức, mình không còn cảm giác gì cả¨. Vẫn người đàn bà ấy, người cậu thầm nhớ mong, thầm ăn năn, thầm mong gặp lại, nhưng giờ chẳng còn cảm giác yêu thương, tệ hơn là cậu chỉ mong người đó biến khỏi đời mình mãi mãi. Lúc này tôi nghĩ, ai cũng bảo các chàng trai khó quên mỗi tình đầu, cái đó đúng, nhưng việc nhớ về mối tình đầu ở đây có khi chỉ là sự nhận thức. Chỉ là thấy điều gì đó thân quen thì nhớ lại, chắc gì còn tình cảm vấn vương trong đó.  Bạn thấy người yêu cũ, hơi ngập ngừng, tự nhiên nhớ ngày xưa, đừng ngộ nhận mình còn tình cảm. Tình cảm khó mà lưu giữ cùng thời gian.

Cuốn sách của Bernhard Schlink có rất nhiều ngữ nghĩa, đưa lại nhiều suy tư đa chiều, rất hay, rất thật. Cậu bé ngành luật lại luôn làm những việc giằn vặt lương tâm, chối bỏ quá khứ không chỉ một mà hai lần. Người phụ nữ làm việc cho Phát xít luôn sống thật với mình, đến ra tòa vẫn không cố để bảo vệ những việc mình đã làm trong quá khứ. Cuốn sách bọc quá khứ đau đớn của nhân loại trong nhiều hình ảnh đáng thương, đáng yêu  như khi Hanna nổi khùng đánh cậu bé vì tưởng cậu bỏ trốn, hay một Hanna già cỗi, cặm cụi ngồi nghe cassette, tay mò mẫm để nhận mặt con chữ trên sách, nghe không được thì tua lại, tua tới hỏng băng. Chắc bà ấy đã phải giận dữ lắm, có khi đã đập phá cả cái đài.Và đáng yêu nhất chắc là khi cassette được đưa đến, bà thường hỏi ¨Có thư cho tôi không?¨. Bà ấy quá mong mỏi những nét chữ quá khứ. Có lẽ Hanna chết đi cũng không phải do bà quá sợ hãi tương lai ngoài nhà tù, mà vì bà thấy mình chẳng còn ai trong quá khứ để đi cùng mình ở tương lai.

Dù có cái kết đầy nước mắt, sách của Bernhard vẫn thấy đầy tình người đẹp đẽ, nhiều cung bậc cảm xúc, nhiều triết lý hay, đọc cảm thấy thoải mái dễ chịu hơn hẳn Patrick. Những người đàn ông nhiều quá khứ ấy, thật khó sống với hiện tại này.

Qúa khứ nghe có cảm giác thật tiêu cực, như thể có điều gì đó xấu đã xảy ra. Nếu là điều tốt đẹp họ sẽ nói thời vàng son, hoặc đơn giản như tôi gọi đó là thời ngày xưa. Cách đây mấy tháng xem phim Reply 1994, tôi đã hụt hẫng biết bao, khi nhớ và thèm khát quay lại thời ngày xưa. Thời ấy chẳng có gì nổi trội, nhưng chỉ là tự nhiên nhớ và muốn lại tưng bừng một lần nữa. Thời mà chúng tôi có 8 đứa ăn chơi nhảy múa cùng nhau. 8 đứa con gái quyết không chơi với lũ con trai, thích ở nhà xem Hoàn châu cách cách, thích đi học thêm rồi kì kèo thầy cho xem tập cuối bộ phim Xúc cảm, hay ra chơi là chạy đi ăn mì tôm bò khô. Lúc chia tay các bạn lên lớp 10, các bạn tặng cho cái áo chiết eo màu xanh lá cây. Đó là cái áo eo thứ 2 trong đời, bởi hôm trước đi chợ với mẹ đã mua cái y chang màu hồng. Qúa trình trở thành nữ sinh cấp 3 đã hình thành khi mặc 2 cái áo xanh hồng ấy.

Cấp 3 là thời kì chán ngắt, bạn bè lao vào học hành, thầy cô áp đặt. Lũ bạn chơi cùng cũng chỉ biết trao nhau mấy cái đĩa CD hay mấy quyển tiểu thuyết cũ. Có lẽ đánh dấu sự lớn lên khỏi cấp 3 là đã dám đọc dù vừa đọc vừa bỏ trang ¨Cát bụi thời gian¨ để thấy một cuộc sống thật trần tục bên ngoài. Đại học luôn là thời kì đẹp đẽ nhất. Bạn bè vui chơi, đi xa, đi gần, nhớ thương, yêu đương nhăng nhít. Mỗi lần nghe bài Dòng thời gian, anh chồng và thằng em lại chững lại, thật là nhớ ¨Một thời yêu đương sớm tối¨. Tôi thì ít cái để nhớ, mà có nhớ thì vẫn hiểu đó chỉ là sự nhận thức quá khứ mà thôi. Thời ngày xưa ấy, nó đã đi qua, còn trí nhớ để nhớ về là tốt rồi, còn sống với nó thì không nên, không nên.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s