Nỗi đau nước Pháp

Pauvre-France

Cách đây 2,3 năm, trong lễ hội 24h Velo ở Bỉ, có 1 thanh niên say rượu, ngã nhào xuống và tử vong. Sáng hôm sau người nhà tới nhận. Sáng tiếp theo, ông bố của anh ấy đã đứng trước quảng trường với băng rôn khẩu hiểu về việc cắt giảm rượu bia của giới trẻ. Ông ấy không muốn lại có những cái chết thương tâm như thế.

Cách đầy tầm 4 ,5 tháng, có cô phóng viên người Mỹ bị bắn chết ngay khi đang thực hiện truyền hình trực tiếp. Tiếng kêu thất thanh của cô ấy vẫn còn làm người xem tv ám ảnh thì cha cô ấy đã ngay lập tức lập chiến dịch kêu gọi quản lý việc buôn bán vũ khí ở Mỹ. Ông ấy không muốn lại có những cái chết vô nghĩa.  Ngay cả tổng thống Obama cũng hưởng ứng vấn đề này.

Cách đây 2,3 tháng ở Pháp có vụ chiếc xe chở đoàn người già đi du lịch bị đâm bởi một xe tải. Hơn 40 người thiệt mạng. Tivi đưa tin về những giọt nước mắt bi thương nhưng ngay sau đó cũng có đoạn phim nói về sự nguy hiểm của con đường. Họ tìm ra những lỗi cần sửa để con đường đó không còn tai nạn đau lòng.

Cách đây gần 1 năm, vụ việc Charlie Herbo nổ ra đã làm cả nước Pháp chao đảo. Trưa hôm sau tất cả các cơ quan, công ty, trường học đều dành 1 phút mặc nhiệm, rồi đêm đó họ lặng lẽ tới tòa báo đốt nến, đặt hoa tưởng niệm những người vô tội. Tại sao họ không sợ hãi, nằm ru rú trong nhà, trùm chăn khóc đỏ mắt? Tháng sau tờ báo lại tiếp tục hoạt động, không hề nhân nhượng, hay bỏ đi sự đả kích của mình. Họ muốn những cái chết của công sự không phải là vô nghĩa.

Hôm qua thứ 6 ngày 13, thảm kịch kinh hoàng đã xảy ra ở Paris. Chưa đầy 1 năm, khủng bố đã trở lại, với 5 vụ tấn công, hơn 120 người chết, hơn 200 người bị thương. Nàng Marianne phải rơi lệ. Sự yếu kém về tình báo cũng như lỏng lẻo trong an ninh đã đẩy nước Pháp vào 3 ngày quốc tang. Một đêm thứ 6 như bao đêm, người ta ra khỏi công việc, tìm nơi để tận hưởng với bóng đá, ca nhạc, quán bar, hay nhà hàng. Thật buồn thương khi nghĩ việc ra khỏi nhà đi tìm niềm vui chỉ phút chốc lại đưa họ rời xa những ngôi nhà mãi mãi. Ngày 14/11, người ngoài đường thưa thớt, nhưng người Pháp vẫn tìm tới Republic để đặt nến và hoa. Một số người khác tới bệnh viện để hiến máu cho hơn 200 người bị thương kia. Không chỉ ở Paris mà ở các thành phố khác, người Pháp tụ tập lại, hát quốc ca và khóc. Những người ra đi không phải là bạn bè hay người thân mà là đồng bào của họ. Họ hát, khóc rồi nói “Nous sommes Francais”. Có lẽ những lúc như thế này mới thấy tính dân tộc của người Pháp cao tới vậy khi mà tivi hay báo đài lúc nào cũng thường trực câu Đoàn kết. Chúng ta phải đoàn kết, phải thể hiện tình đoàn kết, phải là một nước Pháp toàn vẹn.

Đối mặt với nỗi đau không phải chỉ đơn thuần là những giọt nước mắt. Kìm nén nỗi đau, đứng lên và hành động vì những nụ cười. Nước Pháp nói rồi Cette fois, c’est une guerre – Lần này là cuộc chiến. Nước Pháp đã tuyên chiến, đã xác định rồi thì hãy hành động thật sự để người dân còn thấy yên ổn khi sống trong lòng nó.

Marseille – cũ và mới

 Đây là lần thứ 2 tôi tới Marseille, lần nào cũng cả bầu đoàn thê tử.

Lần đầu là cùng hội mười mấy thanh niên ham vui, thích ngủ đường ngủ bụi nên chui tót vào tận Cassis ăn ngủ. Sáng kayak, chiều trekking, tối chơi Sói rồi ngủ trên cái nền đá dăm mà dù đã lót tới 2 tấm nệm vẫn thấy nhộn lưng. Marseille chỉ được ghé qua nửa buổi, làm bữa trưa hải sản rồi về, nên cũng như chưa biết gì.

Lần hai thì mới cách đây hơn 1 tháng. Để kỉ niệm việc con gái đã tròn 2 tháng, được đi tiêm chủng đầy đủ cùng với việc bà ngoại sắp về nước, cả nhà quyết định làm chuyến tàu đi biển cho tươi mới. Theo lịch trình thì mẹ và em giai đi tàu Ouigo giá rẻ sau 1 ngày, còn vợ chồng con cái dắt nhau đi TGV trước, để có thêm thời gian cho con nghỉ ngơi. Ai ngờ sáng CN, cả nhà dắt díu nhau tới ga bắt tàu D vào trung tâm thì đợi cả tiếng không có chuyến nào. Tới được gare de Lyon thì tàu của mình đã chạy mất hút. Tôi kì kèo chồng ở lại đợi chuyến sau để trình bày xin cho lên. Cứ nghĩ nhìn cảnh mẹ sề, con thơ nheo nhóc sẽ được thương tình, ai ngờ người Pháp cứng nhắc, trẻ chẳng thương sề chẳng nhân nhượng. Vậy là phải mua vội cái vé khác, để rồi sáng sớm hôm sau 4 người lớn và một tí hin lại rồng rắn lên mây, cùng nhau đi tàu giá rẻ. Khỏi phải nói Lucie vui thế nào, vì khi mè nheo, không ba mẹ thì cũng có cậu bà thi nhau bế, mà là bế ngay tức khắc, để không phải xấu hổ với xung quanh. Con bé đã tận dụng triệt để cơ hội này.

3 tiếng trên tàu đi qua rất nhiều cảnh đẹp hữu tình, cùng việc con ti ngoan ngủ ngoan, khi nào bế mệt có thể sang tay cho người khác, thậm chí có thể rảnh rang ngủ 1 lúc nên tôi xuống tàu hoàn toàn tỉnh táo và sảng khoái. Bụng mừng thầm, cho con nhỏ đi chơi cũng không cực lắm. Hóa ra đó chỉ mới là sự bắt đầu.

Marseille chào đón đại gia đình với hình ảnh những ngôi nhà mái đỏ, xen kẽ, cao thấp, lúp xúp, chen chúc, nhìn hay hay, xưa xưa, cũ cũ. Có nét thân thương như mấy thành phố nhỏ của Ý, mà cũng có cái phơi phới nắng gió của thành phố biển. Nhà ga xây cao hơn so với đường xá nên từ đó nhìn xuống thấy người ta ngược xuôi, nhà cửa chi chít rồi cả cheo leo thì rất thích. Địa hình ở đây vòng vèo, núi đồi, biển cả cùng nhau sinh sống. Khi ô tô đi lòng vòng qua các con phố thì ấn tượng về 1 Sài Gòn của Pháp hiện lên thật rõ ràng. Ở đây mô tô đi lại ầm ầm, lượn lách hiếm có, người người mặc váy aó hai dây đi lại, âm thanh ồn ào sống động và gió bụi phủ đầy. Nhà tôi trọ ở tầng 11 mà vẫn nghe tiếng đường phố rõ nét, nếu ra ngoài quên không đóng cửa thì có nguy cơ gió thổi bay cả đồ đạc bên trong. Trưa ngủ có gió, có nắng, có tiếng ồn, có cả điều hòa, sao mà Việt nam quá.

IMG_8120

IMG_8943

Chiều đầu tiên ở Marseille, cả nhà cũng cố đi tìm cho được một bãi biển. Trên bản đồ nhìn thấy có tận 3, 4 bãi biển gần nhau thì hí hửng tưởng tượng sẽ có bãi cát dài thật dài, như Đà Nẵng ấy. Thế mà khi bus dừng lại, cuốc bộ vào chỉ thấy những bãi quây nhỏ, cát mỏng, thẫm màu, nước không xanh, giống như những vũng lầy thì hơn. Mẹ có ý không vui, chỗ gì mà xấu,mẹ đang liên tưởng tới chuyến đi bão bùng toàn hải cảng Antwerpt, Dusserdorf, Rotterdam với giai cưng tháng trước. Mẹ gọi đó là chuyến đi kiến trúc khi mà nó toàn dẫn mẹ đi những nơi hẻo lánh để xem các công trình thú vị của nó, mà chả thú vị tẹo nào với mẹ. Mẹ ngao ngán đòi ngồi lại ở quán bar với Lucie. Thế là 3 người ngồi lại, chồng và em giai tôi vẫn cố gắng tắm check-in cho phải phép. Khi trở lên, cả hai run cầm cập, ngồi uống ly bia cho ấm, lấy sức đi vào trung tâm của Marseille.

IMG_8433

IMG_8319

Trung tâm thành phố này là ở cảng. Nghe thật kì lạ, khi mà ở nơi khác cảng thường nằm ngoài thì ở đây mọi thứ lại đổ dồn hết về Vieux Port. Sir Norman Foster đã kéo cánh tay dài của mình từ cây cầu Millennium, qua tòa nhà Gherkin, qua City Hall ở London, qua biển Manche tới tận miền Nam nước Pháp, dựng lên một thứ gọi là Tấm gương Marseille. Công trình được kiến tạo lên để chào mừng việc Marseille đón nhận danh hiệu Thành phố văn hóa năm 2013. Tấm gương không dựng ngay trên nền đất mà trên những cây cột cao, người ta muốn soi thì phải ngửa cổ lên trời. Tấm gương không làm bằng gương mà làm từ thép sáng bóng, mỏng như tờ giấy, sáng lên dưới nắng ấm Địa Trung Hải. Ấn tượng của tấm gương mang lại cho người ta không hề nhỏ. Dường như ai cũng thích thú ngắm mình nhỏ xíu trên đó, một bước ngừng lại trong dòng chảy không nguôn của thành phố cảng.  Đó đích thực là một ý tưởng đơn giản mà hiệu quả vô cùng.

IMG_8392

Ở Marseille nhà cửa thì cũ nhưng các công trình lại rất mới mẻ thú vị. Như 60 năm trước, ở đây đã cho Le Corbusier xây dựng La cite radieuse – một mô hình chung cư mới mẻ. Kiểu chung cư cho phép người ta xây dựng nhanh với sức chứa lớn, bởi nó tuân thủ theo những chuẩn phép định sẵn nên có thể dựng nên các module dễ dàng nhanh chóng. Điều này rất hợp tình hợp lý với thời thế, khi mà sau Thế chiến thứ II người ta đang cần một số lượng nhà lớn. Thời cuộc đã mang tới danh tiếng cho Charles-Edouard Jeanneret, biến ông thành một Le Corbusier lỗi lạc với những đinh nghĩa và chuẩn tắc mới cho xây dựng hiện đại. Cái bóng của ông quá lớn, đủ tạo thành một trường phái, đè bẹp các sáng tạo mới của lớp kiến trúc sư sau này. Đó là những gì tôi học mót được từ thằng em kiến trúc sư lúc nào cũng kè kè quyển sách urbanization của Le Corbusier, một kiểu từ điển bỏ túi, để đọc khi lên tàu xe.

IMG_8847 IMG_8849

La cite radieuse

IMG_8601

Từ nó,  tôi cũng học được nhiều thứ hay về công trình đặc sắc số 1 Marseille –  MuCEM. Đó là bảo tàng Địa Trung Hải của châu Âu. Điều gì đã làm nó thú vị? Chỉ đơn thuần nhìn bề ngoài của công trình này, bạn cũng dễ dàng tìm được câu trả lời. Bảo tàng được bao bọc bởi những miếng cách nhiệt khổng lồ có cấu trúc loang lổ đẹp mắt, mà tôi cứ tưởng kim loại đúc thì mới có thể có những nét uốn lượn mềm mại đến thế. Thực chất đó là bê tông đúc, đúc thành từng tấm vuông cỡ hơn 1 m2, rồi ghép lại với nhau một cách tinh vi, để từ xa người ta cứ tưởng đó là một tấm thống nhất. Kĩ thuật bê tông đúc này là đặc sản của Roland Carta. Ông thậm chí tái tạo lại hình thềm đại dương Địa Trung Hải trên hoa văn cuả các tấm cách nhiệt để thể hiện đúng tinh thần của bảo tàng. Khi nắng chiếu qua, những hoa văn này in lên nền giống như nền đại dương vậy. Đấy, nếu chỉ là tay chơi đi qua thì bạn sẽ chỉ ồ à thấy tòa nhà ấy đẹp mà không thể hiểu được căn nguyên sâu thẳm của mấy ông KTS.

IMG_8605

  IMG_8562 IMG_8542

IMG_8627

Mẹ tôi mê tơi chỗ này, chỗ Fort Saint Jean ấy. Bảo tàng màu đen in trên nền trời xanh, soi xuống biển còn xanh hơn nữa, đẹp ấn tượng. Gần đó một nhà thờ phong cách La Mã, hao hao nhà thờ Florence với đá trắng xanh bóng mượt cũng thật bắt mắt. Khung cảnh trời nước ở đó làm người ta phơi phới. Mẹ trầm trồ Marseille thật đẹp, thật đáng đi. Nhận định còn vững hơn khi mẹ thấy những sạp bán cá tươi buổi sáng ở Vieux Port và món thịt bò Fillet Faux rất ngọt ngào ăn cùng 5 loại sốt khác nhau, với haricort vert tươi giòn và khoai tây chiên ở Entrecote. Trưa đó Lucie lại còn ngoan ngoãn, không quấy nhiều, chỉ cần mẹ bế là yên. Trong khi mới đêm trước nó khóc ỉ ôi tới mức có nhà hàng còn không chịu cho vào, và vào tới nhà hàng rồi tôi còn phải bế chạy ra ngoài để ru ngủ. Em bé của chúng tôi nằm xe thì ngoan, ngủ giỏi, đói thì dậy gào khóc bắt ti bất kì nơi nào có thể, và khi đã đêm thì em cần về nhà, nằm giường ti mẹ, chứ không chịu lao nhao ngoài kia. Em hư lắm mà mọi người vẫn yêu em nhiều. Vì em mà chuyến đi trở nên hoàn hảo hơn bao giờ hết.

IMG_8420

IMG_8794

IMG_8353