Chuyện cầu thang

SONY DSC

Tối hôm kia tôi nằm mơ thấy cả nhà về lại Paris. Trong giấc mơ là sau 6 tháng ở Bỉrmingham thì tôi được luân chuyển về lại nước Pháp. Không hiểu sao vừa đặt chân tới Pháp tôi đã thấy ớn ớn, sợ sợ, kêu la inh ỏi là tàu xe chật chội xa xôi quá, chịu không được, cho về vùng đất xấu xí và yên tĩnh bên kia biển đi. Sáng tỉnh dậy thấy sao mà mơ mà mình cũng thực tế và ngu ngốc quá vậy. Người ta mơ thấy sao trời, cá biển, quần áo, ngựa xe mà mình thì mơ toàn tàu điện, công việc, khổ sở gì đâu. Có một điều đã ám từ đời vào mơ đó là nỗi sợ những bậc cầu thang ở Metro Paris.

Metro ở Paris được xây dựng từ hàng trăm năm trước nên nhiều bến tàu rất cũ kĩ, không được trang bị thang máy, hay thang cuốn, điển hình là bến St Michel Notre -dame, nơi mỗi ngày chứa chấp hàng ngàn khách du lịch qua lại. Cầu thang ở đây nhỏ, dài, xoắn xuýt, đi mệt đuối, chưa kể hôm nào từ Việt Nam sang, bắt tàu B từ sân bay đi tới đây để chuyển qua tàu C. Hành trình chuyển tàu chỉ trong bến mà thấy còn mệt hơn đi trekking núi Alps hay chuyến bay 11 h từ phương Đông. Valy tầm 30 kgs được bê lên bê xuống, cầu thang nối tiếp cầu thang, vừa đi vừa tự chửi mình nhục vì miếng ăn, lần sau về thì nhẹ nhạng cái valy 10 kgs váy áo xinh đẹp thôi. Ai ngờ lần sau về vẫn 30 kg đồ ăn, còn thêm con nhợn cắp nách tóc đen, nhắng nhít, miệngthơm thơm mùi sữa. Mỗi lần đưa con vào Paris chơi, tới St Michel Notre Dame, muốn đi lên mặt đất là hai vợ chồng hò nhau khiêng kiệu, khệ nệ hết mấy trăm bậc tình yêu, trong nụ cười khoái chí của em nhỏ. Đêm về, hai bạn ngơ ngác hỏi nhau, ngày nay thong dong Paris hoa lệ mà sao đau lưng đau tay như mới đi cấy mạ non vậy?

Thằng cậu mỗi lần đi công cán về, qua bến tàu này là bắt đầu show cởi đồ giống James Blunt trong You are beautiful, cởi hết áo từ áo ấm tới sơ mi, mặc mỗi con ba lô, rồi nhảy vào biển mồ hôi. Về tới nhà mặt mũi đóng muối, áo ba lỗ ướt đẫm thấm cả balo, vứt hành lý qua bên, ngồi phịch xuống cái sofa đã gẫy lò xo (sau nhiều lần ngồi bịch như thế), môi vén lên rồi tuôn một tràng mĩ từ về Paris, không ngớt không ngớt. Nó có thể ca thán từ sáng đến tối, từ tối đến thâu đêm, bất tận như khi nói về sự bất mãn với ngành nghề Kiến trúc. Hiếm có đứa nào chua ngoa, đanh đá, mà mặt vẫn cool ngầu như vậy.

Sự thật sau sự bực mình này có một phần đóng góp của những bậc thang gỗ, nhỏ xinh, xoắn quẩy, cao 3 tầng của khu nhà Haussman kiểu cũ. Khi thuê căn hộ này là chúng tôi đã ở thời kì đỉnh cao tuyệt vọng. Hồ sơ mang rải tới mười mấy nơi, đi coi nhà cũng cả chục lần, khắp hang cùng ngõ hẻm mà toàn chỉ nhận được những cái lắc đầu. Tới khi gặp được ông chủ nhà này, mến người Việt, lại đang cần cho thuê gấp để hai vợ chồng ông còn lên đường đi chơi nên ông đồng ý ngay sau 1 ngày. Hai đứa quýnh quáng tới kí kết ngay, chả thèm quan tâm nhà ở tận tầng 3 chót vót, một mặt quay ra vườn nên làm tổ cho muỗi sinh sống mỗi mùa mưa. Hồi có bầu 6 tháng nhờ đi lại cầu thang nhiều mà tôi bị co thắt liên tục tới mức phải uống thuốc và nằm giường 1 tuần để tránh sinh non. Tới khi con ra đời thì sáng sáng 1 tay cắp cục cưng 10 kí, một tay xách bịch rác tương đương, lúc về lại một tay cục cưng, một tay túi đồ ăn siêu thị nặng như bịch rác.

Cứ còm cõi như thế đi qua 2 năm cầu thang xoắn với kỉ niệm cùng hàng xóm: thằng nhóc Lucien mặt lúc nào cũng tươi như hoa, mấy lời hỏi thăm ân cần từ bà Bah bah, chào hỏi ông già người Bồ lúc nào cũng say xỉn, bà già Dominique xuýt xoa Lucie dễ thương. Paris nhiều lúc không nhớ, nhưng ngôi nhà mà cái gì cũng chê bai được ấy lại nhớ nhiều, từ cái phòng tắm bé tí hin, mỗi lần mở cửa lại kêu tiếng đánh thức con, những trận muỗi cuồng phong, cái lạnh ở phòng khách dù sưởi mở hết cỡ, sàn bếp bẩn quanh năm do bóc lớp dán, cái vòi nước rò rỉ, thế nhưng khi ngồi trên bậu cửa sổ nhìn ra khu vườn xanh lá mùa xuân và hơi nóng tỏa nhè nhẹ từ lò sưởi thì những thứ đáng ghét kia đi vào dĩ vãng.

Hồi nhỏ, ngôi nhà đầu tiên bố mẹ mua, rộng 16 m2, hai tầng, chị em ở trên, bố mẹ ở dưới. Một buổi tối tôi xuống nhà lấy nước, lúc lên lười bật đèn cầu thang, đầu đang nghĩ mông lung gì đó thì hù. Thằng em từ đâu lao ra, tôi hét toáng lên “ma, ma” y như trong phim thiếu nhi Kính vạn hoa hay Đội đặc nhiệm nhà C21. Cả nhà cười lăn để con bé mặt đỏ như gạch. Cầu thang ấy lúc nào cũng tối, có cái tay cầm cao, bọc đá, sờ lúc nào cùng lành lạnh, nên ít khi tôi lưu trú. Sang nhà mới, cầu thang tay cầm bằng gỗ, bậc thang dính vào tường, lộ những khoảng hở rất đáng sợ lại làm tôi thích thú. Cầu thang lúc nào cũng sáng trưng, khi ngồi ở bậc thang có thể thõng chân xuống thoải mái. Ngồi 1 bậc, để truyện lên một bậc, đọc thích thú hơn ngồi bàn học. Thi thoảng hứng lên thì mang đồ chơi ra cầu thang ngồi tí toáy. Thằng em thì tranh cái mái nhà bằng, lót gạch chống nóng lúc nào cũng bỏng rát chân, để lên mỗi trưa hè. Nó rất thích tự đầy ải bản thân. Còn tôi thì tranh cái cầu thang mọc ra từ tường, cheo la cheo leo.

Khi chuyển ra Hà Nội, cầu thang chẳng có gì xuất sắc, lát đá, xoáy xoáy, 3 tầng, mà thanh niên khỏe mạnh ưu tú mới đi đầy lên tầng cao nhất sống. Cứ mỗi cuối tuần mẹ lại bắt đi lau cầu thang. Mỗi nhát giẻ lau là 1 bậc, lao miệt mài như lấy bút lông quẹt một gạch, càng lau càng bị cuốn, nhoay nhoáy 1 tí là  xong 3 bậc tầng lầu . Thế nhưng khi nào mẹ nói đi lau cầu thang thì cũng làm mặt ủ dột, miệng kêu than, tay chân tự nhiên nhức mỏi. Cầu thang đó à nỗi ám ảnh của mẹ.  Sáng nào phơi đồ mẹ cũng đi 4 tầng, vừa phơi vừa tưới khế tưới quỳnh. Khi hai chị em đi rồi, tầng 3 bỏ không nhưng tuần nào mẹ cũng phải leo lên lau dọn cho sạch. Bố thì cả năm leo lên 1 lần dọn mâm ngũ quả. Mẹ sau này bị nhức mỏi chân thì ngán cảnh dọn dẹp quá, bỏ rơi cầu thang tìm tới chung cư. Giờ mẹ nói mẹ không xuống mặt đất nữa đâu. Chúc mừng mẹ đã ra nhập giới thích sống trên trời mơ mơ mộng mộng giống 2 đứa con, kèm thằng con rể.

Cũng có thật nhiều cái cầu thang thú vị khiến người ta nhớ, như xoáy ốc của bảo tàng Vatican, cầu thang thể hiện sự lớn dậy của người Do Thái ở bảo tàng Do Thái ở Berlin, cầu thang nhỏ vừa đi vừa thở lên đỉnh cao của nhà thờ Strasbourg.

Lần đầu tiên đi Tây, trường phát cho cái phòng ở tầng 1, có cái cầu thang hẹp thật hẹp. Bê valy lên mà quẹt hết bên này bên kia tường. Cầu thang thẳng tắp, không lươn lẹo, luồn lách. Cầu thang có mùi đặc trưng của không gian kín, rất ngộp, rất nồng. Thứ mùi mà tới 6, 7 năm sau vẫn đánh thức tiềm thức như dấu hiệu về một cuộc sống mới. SỰ sống vốn không phải là nội dung duy nhất của sự tồn tại của mỗi người, nhưng sự sống với khả năng lan tỏa mãnh liệt ở mọi vùng đất thì luôn là một chủ đề đáng tò mò. Con người thật kì diệu, có thể sống được trong mọi môi trường khắc nghiệt từ thể chất tới tinh thần. HỌ luôn biết cách vượt lên gian khổ như một bản năng, như cái cách mà Lucie bé nhỏ hì hụi leo lên cầu thang, mệt mỏi như vui thích. Em cứ leo đi leo lại mãi không chán. Cầu thang vừa là thử thách vừa là trò chơi. Những khó khăn đến với chúng ta cũng vậy, là thử thách nhưng cũng chỉ là trò chơi, nghĩ đơn giản, làm giản đơn lại có thể chiến thắng.

Tình yêu với biển

13083135_10153417469912007_4534082462041141053_n (1)

Tôi nghĩ  những thứ đẹp nhất trên thế giới này ắt hẳn là nụ cười của con , màu lá non tháng 3 và màu xanh của biển. Có những thứ vô cùng hiển nhiên mà nhiều khi ta không nhận thấy, đó là tình yêu cho gia đình và tình yêu với biển. Có ai không mê mệt thứ xanh bất tận ấy.

Ngày còn bé, nhà tôi ở Thanh Hóa, đi từ nhà tới Sầm Sơn chỉ 16 km mà cảm tưởng xa như là đếmột tỉnh khác. 15 mùa hè ở đó thì chỉ có 3 -4  mùa hè là bố mẹ dẫn đi tắm biển. Sự thích thú với biển không có gì nhiều ngoài việc được uống quả dừa to bự và bố bế đi nhảy sóng. LỚn hơn khi nhà ra Hà NỘi, việc đi biển lại càng xa xỉ và gần như không hề thèm muốn hay thấy cần thiết phải có mỗi khi hè về. Năm cuối đại học, mạnh dạn xin bố mẹ đưa Thu béo về Thanh Hóa chơi, giữa trưa phóng xe máy đưa con béo xuống biển. Lần đầu tiên tự mình đi khám phá mới thấy biển gần hơn mình tưởng rất nhiều. Là do biển về gần bờ hay do mình đã lớn đủ để thấy việc di chuyển không còn quá khó khăn. Hai con già đời mà vẫn ngượng, không dám mặc bikini, dông nguyên quần bò, váy voan xuống biển, hòa cùng số đông. Khi leo lên tới núi nhìn xuống biển đục đục, hưởng gió thổi mát lạnh mới thấy biển là cái gì đó rất khác biệt, một thứ không thể không có trong đời sống.

MỘt lần cách đây cũng khá lâu, tầm 5 hay 6 năm rồi, tôi, Thu và mỗi lũ bạn hầm hố lôi nhau đi Nice. Tàu đi xình xịch qua vùng núi Bachedonia, qua cái chặn cửa Cuneo, qua Ventigmilia, rồi từ từ tiến vào vùng đất khác. Tàu đang tối bỗng nhiên sáng rực một bên cửa sổ, giống như đột nhiên lao từ hầm ra ngoài. Cả lũ nhảy vội về bên cửa sổ đó để xem bên kia là gì. Là biển, biển kìa. Hai đứa hét lên vui thích, như dân Lào lần đầu thấy đại dương.Đúng là biển thật rồi. Thu nói: nếu có cái nhà cheo leo ở đây, cửa sổ nhìn ra biển thì tớ sẽ ở đây cả đời cũng được. Cũng đúng nhỉ, những ngôi nhà đơn sơ, mái đỏ, màu trắng, xanh hay hồng nhạt nằm giữa những bụi xương rồng cứng cỏi, lựa tựa vào núi, mắt nhìn ra biển, là cả một ước mơ. Những ngôi nhà đó hẳn là giống ngôi nhà của bà Thị Chín.

Ai đã đọc Lũ mục đồng, chắc hẳn sẽ bị hai cảm giác. Đầu tiên là chìm trong một mảnh đất mộng mơ và lãng mạn tuyệt đỉnh. Một mảnh đất mà con người và thiên nhiên được cuốn chặt vào nhau bởi sợi dây vô hình là tình yêu với biển. Ở mảnh đất đó có Momo cậu bé chỉ thích ngủ bên bờ biển, sáng dậy chơi cùng hải âu, chiều chiều nói chuyện cùng người thủy thủ già, chỉ khi nào đã mệt, cậu tìm về ngôi nhà mà được tả là được bao bọc bởi một lớp hào quang rực rỡ trong ánh chiều tà của bà Thị Chín. Bà già người Việt Nam bé nhỏ sống một mình với lâu đài ánh sáng, với vườn cây nhiều loài thực vật là lạ, với tầm nhìn ra bao la vùng biển Địa Trung Hải của Nice. Ước gì mình về già cũng có thể được như thế hehe. Mảnh đất này còn có cô bé Lullaby, chán học, bỏ đi lang thang dọc biển, chạy chơi từ mỏm đá này tới mỏm đá kia, mơ mình bay vào không trung, mơ mình chìm trong biển, và viết những bức thư đáng yêu nhất cho người cha ở xa. Mảnh đất đấy có Petit Croix biết nói chuyện cùng những con ngựa trời, những cơn gió, những đám mây, biết yêu chiều vuốt ve và biến chúng thành bạn mình.  Mảnh đất ấy tràn ngập những con người biết nằm mơ dưới ánh sáng, biết tận hưởng cái đẹp bên mình, và hoàn toàn thuộc vể biển. Thế nên khi dứt cuốn sách thì người ta dễ rơi vào trạng thái ngược lại, buồn thương cho cuộc sống tẻ nhạt và thiếu biển của mình.

Trong cuốn sách quyến rũ và mơ mộng ấy, có một chú bé chưa từng thấy biển nhưng yêu biển đến nỗi, ai quanh chú cũng biết chắc chắn rằng một ngày chú bé sẽ tới được với biển. Biển của chú không phải là những dải cát vàng, nước trong xanh, nhiều người nằm sưởi nắng hay lướt trên những con sóng bạc đầu, biển của chú chỉ là biển. Ngày xưa khi nghĩ với biển tôi cũng chỉ nghĩ có thế, những cô gái mặc bikini, nước dừa, cát nóng ấm chảy nhẹ qua tay, bước chân rát bỏng, sự mềm mại của dải màu xanh, sự hồ hởi đáng thương của con người quanh vùng nước nhỏ xíu ấy. Thành phố quá chật chội để chỉ một chút biển ghé vào cũng khiến người ta đổ xô tới, lười nhác cả tuần cũng không chán. Tôi lười nhác như thếở Nice, ở Zadar, hay Montpellier. Thế nhưng dần dần sự yêu thích dành cho biển không đơn điệu chỉ ở những resort đẹp đẽ hay cát vàng mộng mơ. Khi chúng tôi tới Cote sauvage, Cap Frehel ở Bắc Pháp hay cung đường Kerry dọc Ireland, chúng tôi biết những thứ gồ ghề quyến rũ hơn nhiều.Những vách đá bị xẻ dọc, xẻ ngang, bị ăn mòn, bị mài nhọn, bị rêu phủ, bị chim chóc cư ngụ, bị cá bám chân, một xã hội thiên nhiên thu nhỏ, đông đúc, bí ẩn, mời gọi.

Xứ Wales cũng đầy mời gọi. Những đường bờ biển hoang sơ khiến ta leo tới mệt mỏi nhưng tận hưởng. Sẽ là một ngày nào đó, khi tình yêu với biển chưa tàn.