Chica-go – cô gái lên đường

Hồi mới qua Pháp làm tiến sĩ, trái tim còn mơ mộng và đầu óc viển vông, tôi tự viết vào sổ những điều cần làm trước tuổi 30, một trong số đó là học thêm 1 ngôn ngữ nữa. Thế là lót tót đi học mót tiếng Tây Ban Nha với mấy bà thư ký trường Telecom, dưới sự dẫn dắt của cô giáo người Venezuela. Khi xin vô lớp, cô hỏi tiếng Pháp có tốt không, thì tôi ù à gà rù, 1 năm ở Bỉ đã gần như quên sạch, cô thì không nói tiếng Anh nên cô có vẻ không muốn nhận lắm, nhưng tôi cứ mạnh dạn dối lòng: em biết tiếng Ý. Thứ tiếng cũng học mót 2 tháng nghỉ hè trước khi qua Torino cộng thêm 1 năm đi chợ mua cá thì cô giáo tin là thật, coi như tôi có chút nền tàng nên cho vô học luôn. Buồn cười là vì tiếng Ý và tiếng TBN giống nhau tới 80% nên với mấy từ đơn giản gần như tôi nhìn là đoán ra nghĩa được, khỏi nói cô giáo và mấy bà thư ký ngưỡng mộ thế nào. Giờ thì tiếng TBN hoa mỹ đã bay gần hết, chỉ đủ để nhớ rằng Chica nghĩa là cô gái. Thế nên mỗi lần nghe Chicago, tôi lại tự chia trong đầu thành Chica và go. Chica-go tự nhiên thành cô gái lên đường (đừng nhầm thành giường), hoàn toàn đúng với thời điểm này, khi tôi vừa tới đó một mình và trở lại một mình (cái post trước nói về London chính là để đi làm visa đi Mỹ)

Mỗi thời điểm mỗi con người đều có những định danh cho mình, có thể do tự mình đặt, có thể do xã hội đặt: khi là con ông Hưng, bà Hạnh, khi là học sinh giỏi, cháu ngoan bác Hồ, lúc là sinh viên ưu tú, rồi du học sinh, rồi nghiên cứu sinh, là vợ ông Bo, là mẹ bà Cie, đủ cả. Thời điểm, xã hội và cả những người xung quanh góp phần xây nên con người bạn. Với tôi khi mới đi du học, bắt đầu hành trình tìm kiếm mình, là lúc những cá tính những khả năng được bộc phát thì người lúc đấy giúp định hình tôi rõ ràng là Saru và Alex. Nếu Saru biến tôi thành đứa biết chiến đấu tới cùng, ít kêu than, chán nản nhưng cũng một lần được đóng làm em út, thì Alex biến tôi thành đứa ham chơi, mê đá bóng, thích uống bia, xông xáo và cởi mở với bạn bè. 9 năm rồi từ ngày chúng tôi tạm biệt nhau. Saru đi Anh, về Ấn Độ, đi Mỹ, về Ấn Độ, rồi lại đi Mỹ. Alex qua Tây Ban Nha, về Puebla, lên Mexico city, rồi qua Mỹ. Giờ thì cả hai cùng ở Chicago, bang Illinois, Mỹ. Tôi nghĩ mình cần phải qua đó một chuyến.

Thực ra chúng tôi đã hẹn nhau ở New York nơi tôi cần đi công tác. Alex đã rất hào hứng, đứa ham chơi như nó ở Chicago đã mấy năm vẫn chưa mò lên NYC lần nào, nó bảo bận và vé máy bay nước Mỹ đắt quá, thật là nhớ những Ryanair hay Easyjet. Saru cũng hào hứng không kém vì lại được đi chơi cùng nhau, tung tăng như hồi đi Hy Lạp. Ai ngờ Saru phát hiện ra mình mang bầu em bé thứ 2. Người tính không bằng chồng bạn tính. Saru ngại di chuyển máy bay vậy là bạn mua vé cho tôi qua Chicago bằng số điểm tích góp của chồng :)) (ai bảo làm bầu). Saru còn bắt chồng chở từ Bloomington Illinois lên Chicago để đi chơi với tôi, và sắp xếp nhà của một cô bạn cho chúng tôi cùng ở. Saru nói dõng dạc: mày chỉ cần tới Chicago, còn lại tao lo hết. Tất nhiên chị nói là chị làm.

Sáng sớm tôi bắt chuyến máy bay lúc 6:30 sáng của United, hãng này cũng khá, có nước uống và snack nhưng không cho carry-on hành lý nên tôi phải mất tiền mua thêm kiện hành lý vốn xách tay nhẹ tênh của mình. Ngồi 2 tiếng trên máy bay, trong khi mọi người đều ngủ say, thì tôi với kiểu ngược jet-lag lại tỉnh ráo, dù mới đi từ UK qua NYC đêm hôm trước, lôi Murakami ra đọc tiếp. Tôi đã có thời kì bị quá tải Murakami sao khi ngốn cuốn Biên niên ký chim vặn dây cót dài bất tận, giờ tôi mới dám trở lại với người đàn ông bị ám ảnh bởi tình dục, mèo, và nhạc Jazz này. Cuốn truyện ngắn Những người đàn ông không có đàn bà hóa ra lại rất là hay, đúng thứ tôi đang cần đọc và muốn đọc. Sau 3 chuyến bay tôi đã ngốn trọn cuốn sách. Thật không phải khi nói thế này, nhưng đây là cuốn tôi thích nhất và tôi nghĩ Murakami nên tiếp tục viết như vậy ngắn gọn vừa đủ, kỳ ảo vừa đủ, độc đáo gây tò mò vừa đủ, không cố gắng đính thêm nhiều sự ly kỳ kỳ quặc, sex quái đản, và nhiều trang dài dòng như chỉ nói về việc đơn giản như đứng rán trứng trong các tiểu thuyết. Nếu ông tiếp tục phong cách này mà không có ôm đồm những thứ thị trường câu khách thì hẳn ông đã đạt Nobel như Alice Munro và những chuyện ngắn tinh tế bậc cao của bà.

8h tôi hạ cánh, 8:20 đã lấy xong hành lý ra chờ, 9h bạn tới vẫn mặc bộ quần áo ngủ, chồng thì đã chỉnh tề: xin lỗi tao vừa từ giường xuống, nên chồng phải đi theo lái xe cho chắc. Ơn trời. Chúng tôi gặp lại nhau sau 9 năm, hẳn là 9 năm mà cứ như 9 tháng hay 9 ngày trước. Không có sự ngại ngùng, bẽn lẽn, lo lắng, căng thẳng khi gặp nhau, thật kỳ lạ. 9 năm chat với nhau chừng 9 lần , thấy mặt bạn trên FB chắc cũng ngần nấy lần, nhưng thấy vẫn thật gần, rất gần. Chỉ 30ph lái xe từ sân bay về nhà là cuộc đời 9 năm được tóm gọn để cập nhật cho nhau. Tôi thấy Saru vẫn thế không già đi chút nào, Saru bảo mày khác chút, tóc sao lại xoăn. Tôi nói mới làm 2 tuần trước đó, một kiểu tóc tôi thích và hình như chỉ mỗi tôi thích. Chị làm đầu kì quặc đã đuổi tôi về 2 lần vì nói tóc xoăn ko dành cho mày, lần 3 thì tôi năn nỉ, kệ tôi, cứ làm đi. Chị bảo thì làm, làm xong chị nhìn tôi nói thấy sao: tôi bảo thấy giống mẹ, chị cười ngặt ngẽo quay sang nói lại cho chồng bằng tiếng Hàn, cả hai cùng cười, xong nói: nhìn mày dễ thương đó. Rút cuộc tôi hay chị là người chiến thắng trong cuộc giằng co này.

Khi chúng tôi về nhà bạn của Saru thì gia đình bạn sắp rời đi chơi, để toàn bộ căn nhà cho chúng tôi cai quản. Người phụ nữ lớn tuổi nhìn tôi tò mò, sau đó thì tôi được nghe Saru kể là bà rất lo lắng vì có khách lạ tới, sợ họ không quên được nhà của người Ấn Độ. Hôm cuối khi tôi sắp về bà còn gọi cho Saru nói nhớ mua quà cho tôi, khách tới nhà là phải có quà. Hay ghê, thế mà tôi quên khuấy đòi quà :(. Con gái Saru tên Aishani lúc này đang nằm nghe nhạc, con bé nghịch ngợm, hay nhõng nhẽo, thích Paw Patrol, người nhện, không mê búp bê hay gấu bông, làm tôi nhớ Lucie ngay ngày thứ 2 xa con. 3 năm từ ngày có con đây là lần đầu tiên đi xa, không ngủ cùng nhau, thật lạ lẫm. Tôi ngồi uống cafe, ăn sáng món Dosa và thịt gà curry, trong khi đợi cả nhà bạn chuẩn bị đồ. Mẹ chồng Saru sắp về lại Ấn Độ nên nhân dịp này lên Chicago chơi luôn, tới lúc đó tôi mới biết Saru sống cách thành phố 2h lái ô tô.  Chúng tôi lên xe cùng nhau nhưng nhanh chóng chia làm 2 nhóm. Tôi và Saru dĩ nhiên đi riêng, chúng tôi định đi bảo tàng.

Sáng nay trời hơi lạnh nên đi bảo tàng là lựa chọn hợp lý. Đó là sự kỳ kèo của tôi, tôi muốn đi Institue Art of Chicago, chứ Saru cũng không ham hố gì. Cô gần như không có ý niệm gì về nghệ thuật, rồi nói gọn luôn là người Ấn Độ chỉ biết làm kỹ sư thôi. Nếu mày ném 1 hòn đá vào Ấn Độ, 99% nó sẽ đập vào đầu 1 thằng kỹ sư. Thế nên khi chúng tôi đi qua những bức tranh và tượng thời phục hưng thì cả hai đều lướt vội. Tôi thì sau khi ở Ý đi quá nhiều bảo tàng và nhà thờ thì gần như không còn niềm yêu thích nào cho nghệ thuật của người giàu và tôn giáo. Chúng tôi đi qua gian phòng Trung Quốc, Nhật Bản rồi tới Ấn Độ, nơi duy nhất Saru rạng rỡ nói không ngớt về câu chuyện các vị thần. Tôi thì chỉ nóng lòng ghé nghệ thuật đương đại và các bức tranh trường phái Impression. Cách sử dụng màu, đường bút lông của Monet, Manet, Degas, Van Gogh vẫn làm tôi mê mệt. Giờ thì tôi mê thêm Gustave Courbet và Geogres Seurat. Nếu như thời phục hưng, nghệ thuật trú ngụ ở Florence thì thời kỳ Ấn tượng lại ngự trị tại Paris. Ôi trời, tôi nhớ Paris quá.

35850729_10155364437152007_5563239269851463680_n

Lúc này cả hai đã rất đói mệt, đã là 2h chiều mà tôi vẫn chưa buông tha cho bà bầu. Tôi đòi lên coi nốt tầng trên của nghệ thuật đương đại, thực chất để đi tìm người đàn ông thú vị tên Alberto Giaccometi, một người Thụy Sĩ mang tên Ý. Người Ý và người Thụy Sĩ là hai thế giới không thuộc về nhau, hoàn toàn khác biệt, không liên quan, chắc có lẽ chỉ giao nhau ở Vatican và Giaccometti. Người đàn ông nhìn rõ khắc khổ với muôn ngàn lớp nhăn trên mặt, mái tóc xoăn đốm bạc, hút thuốc phì phèo (đương nhiên) và tu rượu kể cả vào buổi sáng. Ông ta sống trong cái xưởng vẽ lụp xụp mà mỗi lần muốn ra phố thường phải băng qua nghĩa địa Pere lachaise, thế nhưng lại giấu hàng triệu euros trong toilet. Ông già giàu có có một bà vợ người Pháp khắc khổ, tới cái áo ấm cũng không dám mua, nhưng ông bỏ tiền cho cô gái điếm mua ô tô chạy chơi. Ông luôn hoài nghi về nghệ thuật của mình, có thật là nó hay nó đẹp nó thú vị như được ca tụng. Mỗi bức tranh ông vẽ lên, ông thường xóa đi, vẽ lại, cả trăm nghìn lần, tới khi họ lôi nó tới nói trưng bày thì coi như là tranh xong, còn không nó sẽ mãi mãi dang dở. Giaccometi nghĩ về cái chết nhiều lần trong ngày với các hình thức khác nhau nhưng chưa bao giờ dám thử sức, với ông trở thành ngọn đuốc là hay nhất, trong khi tôi nghĩ nhảy từ trên cao là hay hơn cả.  Muốn hết thêm về Giaccometi thì chỉ cần coi bộ phim Final potrait, thực ra những gì tôi biết và viết ở đây cũng từ phim. Tôi có thể may măn hơn chút là thấy tận mắt những kiệt tác điêu khắc và chân dung của ông ở bảo tàng Chicago.

35799434_10155364433187007_5519364310612049920_o

Sau khi gặp xong người đàn ông mới bước vào cuộc đời nghệ thuật nghèo nàn của mình, thì chúng tôi đi ra Pier Navy – hải cảng rộng lớn nơi có nhiều tàu thuyền cùng quán ăn. Khi mới đến tôi cứ ngỡ mình ra cảng biển, bởi sự rộng lớn của nó, vậy nhưng không tìm đâu ra vị mặn mòi hay hải âu. Phải rồi hải âu đâu nhỉ? Và thế là trong não tôi hình dung lại về bản đồ nước Mỹ, không phải biển, đó là hồ Michigan, một trong những hồ lớn nhất thế giới. Chúng tôi ăn tạm đồ ăn nhanh rồi gặp gỡ lại nhóm hai, cưng nựng con nhỏ Aishani bằng kem và 1 suất McDonald trẻ con rồi lại đi ra cảng đợi tour boat của mình. Saru đã mua tour này, bảo tàng, và skydeck là 3 attractions trong Chicago pass, như thế thì tôi tiết kiệm được 17 đô, nhưng thiệt hại vẫn tầm 71 đô, chưa bao giờ tôi nghĩ mình lại đầu tư ác liệt vậy. Thế nhưng Chicago thành phố nhiều tòa nhà cao tầng bậc nhất thế giới này khiến tôi tò mò về kiến trúc hào nhoáng của nó. Tour đi thuyền xuyên qua thành phố này có thể giải đáp cho tôi phần nào nét đẹp của skyscrapper, thứ tôi chưa từng hiểu nổi. Thế nhưng hồi lớp 3, khi vẽ tranh chủ đề tương lai của em, tôi đã vẽ mấy cái cột cao, rồi sọc sọc sọc, thể hiện nhà cao tầng, thì cô giáo đã đánh 1 dấu chấm hỏi to đùng, rồi không cho điểm. Cô lạc hậu ghê, giờ cô mà sống ở Hà Nội thì cô sẽ thấy em đã rất biết tiên liệu tương lai.

35973616_10155364435987007_6893566073656836096_o

Tour thì dĩ nhiên có tour guide, đó là điều tôi thích nhất. Mình được nghe giới thiệu chi tiết và thú vị, những thứ có khi không được nói đến trên wikipedia. Anh guide rất vui tính, bắt đầu bài dẫn dắt bằng những câu chuyện hài hước. Chicago, có cái tên bắt nguồn từ từ Shikaakwa, có nghĩ là smelly onion – mùi hành vì ngày xưa ở dọc sông trồng rất nhiều hành. Anh tour guide còn nói ngày xưa thành phố này cũng rất bẩn thỉu, hôi hám, và có mùi hành từ đồ nấu ở các quán ăn ọp ẹp – chắc theo phong cách cả các thổ dân da đỏ ngày xưa (cứ nhìn kiểu dân Mễ nấu đồ ăn mùi cũng nồng lắm). Khi dân Pháp vào đây khai phá thì mới đọc lái từ Shikaakwa theo phong cách quý tộc Pháp thành Checagou, lâu dần chả hiểu sao thành Chicago lẫy lừng. Khi tàu đi dần dần qua những cây cầu lớn, mang tên của những người có ảnh hưởng tới Chicago, anh guide đã chỉ cho chúng tôi người Pháp đầu tiên tới đây lập ấp, và coi như là tạo lập nên Chicago đó là Du sable – ông cát, haha tên vui ghê.

Sau đó tàu đi qua tòa tháp Trump, đi qua IBM, đi qua tòa nhà cao tầng mà nửa toàn nhà dành làm bãi đỗ xe ô tô, được thiết kế bởi ông kts học trò của kts nổi tiếng người Hà Lan với câu Less is More. Thật buồn vì tôi chẳng thể nhớ hết những cái tên đó, cũng như tên những ngôi nhà cao tầng. Chúng đều na ná, giống nhau ở cách sử dụng cấu trúc sắt thép và kính, để tận dụng sự tương phản từ sông lên, mang màu xanh mát cho những căn nhà chọc trời. Thật khó để tìm thấy những thứ này ở châu Âu, trong khi hàng hà vô số ở đây, ở Chicago. Trong 1 bài nói trên TED của thằng em trứ danh của tôi, nó nhắc về Rem Koohlaas, người khởi xướng ra kiến trúc generic, khiến nhà cửa có thể được program dựa theo công năng và ý muốn của con người, do đó các nhà chọc trời cứ thế vươn lên. Thật khó để giữ đặc tính của vùng đất và sự hiện đại hóa, nhưng với một nơi như nước Mỹ ít văn hóa nguồn, đề cao sự đa dạng, và có phần thực dụng thì những kiến trúc như thế này không bao giờ thành câu hỏi hay bị phản kháng của người dân.

Thực ra Chicago cần nhà cao tầng cũng đúng thôi, nó thỏa mãn cơn khát nơi ở của người dân, sau trận cháy lịch sử vào năm 1871. Trận cháy ròng rã 3 ngày gần như thiêu trụi hoàn toàn thành phố, vài trăm người chết và vài trăm nghìn người vô gia cư. Nghe đồn có con bò trong nông trại đá bay cây đèn dầu, bắt lửa vô rơm rạ, xong thiêu nguyên nông trại rồi lan nhanh qua các khu khác, chứ thế như Dominos. Thật khó có thể biết chính xác vì sao thế nhưng Chicago nhờ đó đã bị phượng hoàng trỗi dậy. Mà tỗi dậy nhất ở tội phạm . Vào những năm 20 của thế kỷ 20, Chicago là nơi chứa chấp các băng đảng và tội phạm nhiều nhất, nổi tiếng tới nỗi đi vào phim ảnh, như Chicago gangster. Những quý cô quyến rũ váy xẻ, tóc uốn, đi tất lưới phì phèo thuốc nói về chuyện ngoại tình, những quý ông lịch lãm hàng ria mép, tay đút túi đủng đỉnh nhưng trong đó là súng ngắn và dao. Nói chung chả có nơi nào đáng sợ hơn. Khi rời Chicago về NewYork tôi đã đi coi vở kịch broadway Chicago rất thú vị. Kịch nói về người phụ nữ giết chết gã nhân tình rồi đi tìm luật sư chạy tội, luật sư chỉ ả cách làm sao để trở nên đáng thương trên mặt báo và ả đã nổi như cồn. Ả vui sướng vô cùng vì cuối cùng giấc mơ được biết đến đã toại nguyện. Khi có ả tội phạm khác nổi tiếng hơn thì ả phải bịa chuyện để lôi kéo lại cho mình. Khi phiên tòa xử ả trắng án, ả đã buồn rũ rưỡi vì đồng nghĩa với việc danh tiếng đã bỏ rơi mình. Đấy chính là hiện thực của Chicago 1 thời.

35920361_10155364435662007_6118520773914132480_o

Chicago bây giờ thì vẫn yên ổn.  Thành phố về chiều, tầm 4h người ta đã ra khỏi công sở, đi lại nhộn nhịp trên những cây cầu, người ta đổ ra Millenium park ngồi ngó viên đậu bạc có sự phản chiếu đặc biệt. Người ta ngồi đông nghẹt Pritzker pavillon để đợi coi hòa nhạc mùa hè. Buổi tối chúng tôi lên skydeck tầng 103 nhìn xuống toàn thành phố. Đèn sáng rực như sa bàn hơn là thực. Tôi luôn nghĩ xếp hàng để lên những thứ cao như Eiffel, Empire state building hay Skydeck này thật phù phiếm. Nhưng vì Saru rủ và vì mẹ chồng bạn chưa coi nên tôi cũng lên. Vẫn cảm giác phù phiếm và ngớ ngẩn tệ khi cố đợi để chụp với lớp kính dưới chân, để cả thế giới quy phục mình trong ảo tưởng. Tôi vẫn làm, để cái phù phiếm trong mình được sống thêm lần nữa. Nhưng khi đêm xuống trời tối thành phố lên đèn thì cũng có chút xúc động vì mình đã được thấy một thứ hào nhoáng hiện đại khác với châu Âu. Thứ mà làm tôi chỉ muốn bay ngay về với nước Anh thân thiện, thế nhưng hành trình chỉ mới bắt đầu và vẫn còn đó New York.

Người ta nói New York có mọi thứ bạn cần.

35870708_10155364433387007_7816355143120584704_o