Porto, rượu, cá, và những người già

P1100645

Tôi cứ nghĩ mình phải vẽ về Porto rồi mới viết về thành phố này. Tôi quá là thích nó. Hôm kia nghe tin Porto lọt vào danh sách 10 điểm đến thú vị nhất châu Âu năm nay thì tôi thực lòng phải viết vài điều về thành phố rẻ đẹp này.

Porto chỉ như một cái tên ngẫu hứng được chọn ra, khi chúng tôi chuẩn bị đi Bồ. Khi đó, tôi, iGiang và Trang còi dự định sẽ cùng nhau đi 1 chuyến châu âu, trước khi đứa nào đó bị mua ra khỏi sạp. Nhưng hóa ra dù đã mua vé máy bay từ Việt Nam sang Pháp thì cái dự định đó vẫn khó mà thành, cũng như chuyện 1 trong 3 sẽ có thể rời sạp sớm. Trang không bay qua được nên tôi với Giang tụ hội cùng vài em gái nữa làm một biệt đội cá, bơi từ Paris qua Lisbon rồi ngược dòng Duoro cập Porto.

P1100896 P1100711 P1100644

Porto nằm ở phía Bắc Bồ Đào Nhà, nằm trong thung lũng sông Duoro, xây trên núi, sát biển, có cát trải dài, cá tung tăng, rượu tưới bốn mùa. Mùa nào tới đây có lẽ cũng thấy vị khách Nắng thường trực trong những quán rượu, quán ăn chăng ngoài vỉa hè. Vùng Duoro này vốn trù phú, bạt ngàn cánh đồng nho, làm nên thứ rượu vang nổi tiếng, mà mãi sau nhờ dân Anh tới khai phá, chất lên thuyền mang đi khắp thế giới mà mọi người mới biết tới vang Porto. Ngày nay các nhà chứa rượu, xuất rượu lớn vẫn còn, nằm dọc Duoro cho tới biển. Dĩ nhiên ở đây không có mỗi rượu, nhưng nhờ có rượu mà có thêm nhiều thứ. Ở đâu có rượu ngon, ở đó văn hóa nghệ thuật phát triển. Các thánh đường, nhà thờ, những công trình trám Azulẹjos xanh ở khắp nơi, hòa trong ánh mặt trời.

Tháng 9 tới đây mà nóng như đổ lửa. Ở Paris cả lũ đang áo đơn áo kép, sang đến đây vứt hết, xỏ ngón, quần đùi ra đường. 5 đứa diện đồng phục áo Lisboa xanh hồng đỏ đi khắp phố. Như mẫu số chung của mọi đất nước, dân tỉnh luôn ghét dân thủ đô ¨Cái tụi lạnh lùng thạch sùng, thô lỗ như gỗ, lại còn kiểu cách nhức nách¨. Thế nên đi đến đâu cũng bị mấy ông già ham chuyện lôi lại hỏi ¨Này tại sao lại mặc áo Lisboa ở đây¨. Ấy thế mà 5 đứa vẫn mặc nguyên 1 ngày, dù cho anh Joao chủ hostel nhìn ái ngại ngay từ phút giây ban đầu.

Anh Joao và chị Marta là 2 cá thể thú vị, đáng yêu nhất ở Porto. Anh Joao lùn tịt, 1m65, tròn tròn, có ria, có râu nhưng nhìn vẫn như trẻ con dù anh sở hữu cả cái hostel to đẹp. Hostel của anh thực ra cải thiện từ nhà ở, nằm trong một dãy phố toàn nhà lụp xụp. Tự nhiên đang đi qua các ngôi nhà nâu đất, ngói đỏ, những người đàn bà mặc tạp dề đứng phơi quần áo thì tự nhiên có cái gì đó sáng chói lên – là cái cửa kính duy nhất của cả con đường, nó thuộc về hostel Gaia của anh Joao. Hostel Gaia 5 tầng với gác thượng là một khu vườn, có quán bar, chỗ uống cafe, nhìn ra sông. Phải nói hostel nhà anh view đẹp hết sảy, có lẽ may mắn là hostel anh nằm bên phía Gaia, tức là bên kia sông, không còn thuộc Porto nên giá cả rẻ. Hostel có những cầu thang dốc, ngắn, được thắp nến mỗi đêm, còn các phòng đều mang tên của các thánh. Cả lũ thuê căn phòng St Joao, tối được anh cho bánh gateau, sáng anh dậy sớm chuẩn bị đồ ăn sáng thơm ngon.

1239084_541969812544485_1956009285_o 1277825_531429013598565_1221407949_o 1236154_10151890771414228_938670182_n

Chị Marta vợ anh thì xinh đẹp, ăn nói có duyên, cao hơn anh Joao cả tấc, luôn nhìn nhau âu yếm. Chị đẹp nên chỉ chả phải làm gì cả, tối có tiệc thì chị diện váy đen bó quyến rũ, răng trắng tắp, mắt long lanh, tóc tết. Còn ban ngày chị không tới làm, chỉ có anh lo cả hostel, cùng một người đàn bà lầm lũi lo chuyện lau dọn mà lúc đầu mấy đứa còn tưởng nhầm là vợ anh. Sáng dọn dẹp, tối hóa Lọ lem xinh đẹp. Mấy đứa khi tưởng thế thì phấn khởi lắm, tưởng tượng cái hậu sự tươi sáng sau này của mình.

Tươi sáng như Porto. Porto nắng ấm chan hòa. Từ phía Gaia cao tít nhìn sang bên kia thành phố, nhà cửa nhấp nhô bên sông, cuộc sống trên bến dưới thuyền thật nhộn nhịp, khác hẳn mọi thành phố khác của châu âu. Ở đây, trên sông người ta vẫn neo những thuyền giả để tạo không khí thuyền thương một thời. Những chiếc thuyền gỗ cũ kĩ, cột buồm cao nhọn, chất đầy những thùng đựng rượu vang, nằm ngoan như những con vịt cổ xanh tắm nắng. Trong khi hai bên sông, những phiên chợ nhỏ màu sắc được dựng lên. Người ta bán các mặt hàng truyền thống như đồ đan, đồ thuê, đồ gốm, những chiếc vòng da, cơ man những thứ mà con gái đứa nào cũng chết mê.

P1100726 P1100724

P1100729 P1100730

P1100733 P1100734

Điều hay nhất ở Porto không chỉ những căn nhà Azulẹjos mà có lẽ phải kể tới cầu. Có khoảng 5 cây cầu bắc qua dòng Duoro nối Porto và Gaia lại với nhau, trong đó cây cầu chính, to nhất Dom Luis, được xây dựng dưới sự giúp đỡ của Eiffel, một thời được coi là công trình sắt lớn nhất trước khi tòa tháp mang tên ông được dựng lên ở Paris. Cây cầu này cũng là cây cầu vòm lớn nhất khi nó mới ra đời, khi mà dân Mỹ và Trung Quốc còn chưa lớn mạnh và khoái xây dựng hoành tráng. Tuy nhiên Dom Luis hay bị nhầm với cây cầu Maria Pia cách đó tầm 1 km. Điều khác biệt của chúng đó là Dom Luis dẫn tới Serra do Pilar, giống như 1 tu viện cổ, là nơi cao nhất bên phía Gaia mà chúng ta có thể thoải mái gom cả thành phố Porto đèn sáng rực rỡ vào võng mạc.

P1100748 P1100754 P1100756

Bên Gaia nghèo hơn, người cũng lành, không có nhiều công trình đặc biệt ngoài mấy nhà thờ, công viên và hầm rượu, tới đây mua trái cây ở đây rẻ bất ngờ lại còn bạt ngàn loại : quả vả, nho muscade, ổi, táo, bưởi, mận tươi rói. Người dân thì hiền quá, vào quán ăn cơm 5e 1 suất mà mỗi đứa còn được tới nửa lít vang, cùng rượu Duoro miễn phí. Phía bên kia Porto thì đắt đỏ hơn, vào nhà hàng cạnh sông buổi tối, ăn Franchescina thì cũng đắt như ở Lisbon, nhưng cảnh sắc thì tuyệt mĩ. Hình ảnh của thành phố này khi đèn lên có sự choáng ngợp kì lạ. Điều mà Lisbon không thể nào làm được. Porto bé nhỏ, nhưng có sự xa hoa, lỗng lẫy kì diệu. Trong bóng tối, đèn trên mọi cây cầu được thắp sáng, nhà dân thắp sáng, hàng quán thắp sáng, đèn ở những thuyền làm cảnh cũng sáng, cả Sellar do Pillar nữa. Trên bến cảng lúc đó hàng quán dọn bớt, dân tình xáo xác trong các quán ăn ven sông, phi đội cá ra ngồi ở bờ kè mát lộng, nhìn sang phía bên kia trùng điệp sáng rực rỡ.

Khi ấy tôi có cảm giác mình đang ở nơi phồn hoa lắm, vì bên Gaia cao chót vót kia mang thứ ánh sáng màu nhiệm, dễ làm người ta lóa mắt. Bên kia, nhà cửa xây ở trên tầng tầng lớp lớp, tạo không gian nổi chìm, cao thấp, hiệu ứng rất 3D, không 2D kiểu một lớp nhà như London bên bờ sông Thames, hay cả Paris bên Seine. Đặc quyền này thực sự chỉ có ở thành phố xây trên núi. Sự choáng ngợp này thổi bay mất cái ánh sáng đẹp đẽ của khu trung tâm Porto. Khu quảng trường này mang lại cho tôi cảm giác gần như giống ở Prague cách đây 3 năm. Còn nữa, nó làm tôi biến mất cảm giác xa nhà khi thấy trời hồng nhạt trên đỉnh của tòa tháp Torres dos Clérigos khi cả lũ sục sạo thành phố này. Ánh sáng đô thị đúng là cực kì, ám ảnh lộng lẫy với ấn tượng sâu khắc. Thiên nhiên kì diệu mà con người cũng quá ư diệu kì.

P1100761

P1100802

Núi, sông, biển, và cát. Đã lâu rồi ở châu Âu tôi mới thấy lại biển cát và nhiều cát tới thế. Bắt tram tới Matosinhos khi cũng chiều lắm rồi, bởi cả ngày các bạn còn bận đi mua sắm giầy. Nghe nói da bò ở Brasil được mang qua quốc mẫu này rất nhiều nên giầy ở đây mới đẹp và rẻ thế. Thực sự từ Lisbon tới Porto cả lũ trong đầu chỉ nghĩ tới giày và cá. Ngay cả hành trình tới Matosinhos cũng chỉ vì muốn ăn một đĩa đầy hải sản tôm cua cá mực. Ngày chủ nhật, cả cái làng này nằm ngủ. Hàng quán đóng cửa, gió thổi vù vù, lạnh toát, bọn tôi giống như đi vào chốn không người, cho tới khi ra đến biển mới thấy có chút xôn xao. Tháng 9 nên nước lạnh như đá, chẳng có ai tắm, chỉ có các gia đình mang con ra nghịch cát. Thấy biển thì thích quá mà không được nhảy xuống, giống như đưa bánh ngọt cho bệnh nhân bị tiểu đường. Mặt nước sống động do gió thổi và mặt trời đang chìm dần vào.  P1110020

Mặt trời lúc đầu ở bên tay phải, trôi dần về trái, từ trên trượt dần xuống dưới. Ngoảnh đi ngoảnh lại thì thấy chạy mất rồi, kéo lớp trời vàng đi mất chỉ để lại ít lớp màu xanh hồng. Lúc đầu thì phân tách rõ rệt, sau hòa vào nhau thành thứ màu trung tính, nhìn đẹp mà buồn buồn. Giữa cát sóng, hai đứa thấy thật hoang mang, như kiểu đối mặt với cuộc đời mà không biết nên làm gì. Chỉ biết đi theo mùi khói bếp thơm lừng, tìm đến một nhà hàng có người đàn ông đang nướng cá trích, vừa nướng vừa phủ muối biển hột to lên. Ông già cười thân thiện, ông bồi cũng thân thiện, xung quanh là các cặp vợ chồng già thật già, cỡ 60-70 gì đó, vừa ăn vừa ngồi xem tivi như đang ở nhà họ. Không khí xung quanh ấm cúng, thân thuộc, giống như ngồi ăn cùng ông bà mình, khi chốc chốc ông bồi lại hỏi ¨Ăn ngon chứ¨.

Tôi nghĩ bạn sẽ chẳng bao giờ thấy cô đơn, hay một mình ở Porto , chỉ cần rơi vào những quán ăn như thế.

556555_10151893680614228_589516946_n

Đường phố nào dẫn tới Alfama?

IMG_20131017_102323

(Vẽ lại Alfama theo 1 photo từ internet 🙂 )

Alfama là gì?

Alfama là khu phố cổ của Lisbon. Nằm trên đỉnh đồi cao chót vót, cạnh lâu đài Lisbon, ngó nhìn hiên ngang xuống dòng Tejo. Alfama như thế nào? đẹp không? hay không? thú vị không? à cái này, tôi chịu. Tôi đã tới được đó đâu mà.

Ối giời, vậy mà cũng kể. Biết sao được, nhiều chuyện mà.

Chuyện là: ngay từ ngày đầu đặt chân tới Lisbon, em Mực đã khí thế lôi ra khỏi valy 2 quyển sách màu, bóng loáng, có vẻ dày: 1 quyển Portugal, 1 quyển Lisbon, kèm theo cái bản đồ thó được ở khách sạn, rồi lấy bút khoanh tròn rất to: ALFAMA. ¨Chúng mình phải đi Alfama chị ạ, em nghiên cứu kĩ rồi¨. 4 đứa còn lại nhìn nhau ngơ ngác, chẳng biết Alfama là gì? khi tới Lisbon chỉ nghĩ về anh Fernando và món cá. Anh Fernando đẹp trai, sáng láng, ân cần trong ¨Chuyện tình Oxford¨ ấy, còn món cá thì ở biển, tất nhiên rồi. Bây giờ, được biết thêm Alfama: phải đến, nên đến, và sẽ đến.

Đêm đầu tiên, biệt đội Bacalhau chạy loanh quanh thì cũng đã vào tới 1 trong những khu phố cổ ở Lisbon. Đường xá ở đây hay tuyệt, nhỏ xíu, lát gạch trơn bóng khắp nơi. Trời mưa thì dập mặt chắc luôn, mà giày dép đế mòn thì cũng dễ gẫy sống mũi. Tuy nhiên dưới ánh đèn, đường sáng lên, óng ánh nhìn thật đẹp. Những con đường nhỏ xíu, lên rồi lại xuống, uốn lượn ngoằn nghèo, đi mệt gì đâu. Lisbon thật tội, được xây dựng trên địa hình đồi núi nên di chuyển rất vất vả. Nhìn ô tô cố gắng lao lên những con dốc gần như dựng đứng, với cái góc nghiêng quá 45 độ, hoặc nhìn xe bus đâm thẳng xuống con dốc 60 độ, và mình thì đang đứng cuối dốc mà thầm đau tim, ngưỡng mộ người Lisbon. Họ lái xe thành thần. Chỉ tội mấy anh xe máy, phóng xe, rồ máy ầm ầm mãi mới lên nổi con dốc đó. Kì lạ là đường trơn như thế mà xe đi vẫn rất thẳng thớm, không xô nghiêng, ngã dúi, hay có bất kì động thái lạng lách nào. Chỉ có người đi đường là sợ nơm nớp khi nghe tiếng bành bạch sau lưng hay thấy cái đèn pha nào đó đang dọi thẳng xuống.

Đường ở Lisbon nhỏ bé nên cái vỉa hè cũng khiêm tốn vô cùng. Đá trắng lát bóng loáng được mọi người lao ra ngồi lúc nhúc. Giới trẻ ngồi uống bia, hút thuốc. Các bác già mang ghế ra ngồi, ngóng vào nhà xem phim rồi bàn tán cùng nhau. Cảnh tượng thân thương như các khu tập thể Việt Nam những năm đầu 90. Những ngôi nhà đã xập xệ, có nét đổ nát tang thương. Tường nhà đã tróc ít nhiều, được sơn màu xanh, đỏ, cam bắt mắt. Cửa sổ gỗ màu xanh lá hay xanh da trời lung lay trước thời gian. Những ngôi nhà khá giả hơn chút thì ốp gạch men trắng xanh Azulejo – là nét đẹp truyền thống của Bồ Đào Nha.

P1100561P1100543

Loại gạch men có họa tiết xanh da trời này giống men sứ Trung Quốc, có lẽ đã được du nhập P1100537vào đây vào thời kì Khám phá khi dân Bồ biết tận dụng thế mạnh cảng và trái tim dũng cảm của những con sói biển. Azulejo phát triển mạnh ở cả Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha từ thế kỉ 15 và đạt thịnh vượng vào thế kỉ 17,18. Trong thời kì nở rộ, Azulejo có thể tìm thấy ở bề mặt các nhà thờ, bên trong các nhà ga, ở các cung điện, tôn thêm sự xa hoa, lộng lẫy, cầu kì của trường phái Baroque. Ở Lisbon đã nhiều nhưng ở Porto, Azulejo còn ở khắp nơi. Tuy nhiên khi được ốp trên bề mặt các ngôi nhà, đã ám vàng và khói bụi thời đại, tróc lở ít nhiều thì những viên gạch men Azulejo nhìn cũng thường như gạch ốp toilet và có phần nghèo thảm. Thỉnh thoảng lắm mới có vài ngôi nhà, họa tiết Azulejo tinh xảo phải à ồ. Kí ức thực dân và những hành trình vượt biển huy hoàng biến mất ở những ban công sắt cũ rỉ với người đàn bà mặc váy thùng thình, tạp dề ca rô đang chăng dây phơi đồ. Người đàn bà khác đang tưới cây ngoài cửa nói chuyện vọng lên, bà bạn tóc tai bù xù đứng hút thuốc, cười dễ mến. Bồ Đào Nha thật xập xệ và đáng yêu.

P1100592 P1100586P1100554

Hành trình vào Alfama bị gián đoạn bởi các hàng giầy da giá siêu rẻ và những quán ăn ngon. Đi từ 10 hsáng mà 5h chiều mới tới nơi, trong khi theo đúng tiến độ chỉ mất tầm 40ph. Điểm đầu tiên báo hiệu đã tới Alfama đó là những chiếc xe điện vàng. Xe điện vàng neo đậu vào mạng lưới dây chằng chịt trên trời, chạy lừ đừ như ông từ vào đền. Xe điện vàng sống lâu năm, gắn bó với hình ảnh của Lisbon trên mọi postcard hay tranh vẽ. Xe điện vàng đi từ khu sầm uất lên khu cổ xưa. Trên đó có lâu đài, có những nhà thơ to đẹp, có các ngôi nhà màu sắc, vẫn cổ xưa, tan nát. Nhưng từ Alfama nhìn ra sông Tejo khi trời chuyển từ chiều sang đêm thì đẹp vô cùng. Đang đói mệt mà lao được lên đây, nhìn xuống những mái ngói nhấp nhô, sông mở rộng như biển, trời chia màu phân khúc: xanh, hồng, đỏ, gió thổi như muốn cuốn xuống, thấy đến Alfama thật đáng. Những xe bus đang tránh nhau lên xuống dốc, đèn pha loang loáng mặt đường, trời tối sầm sập, người qua lại huyên náo, biệt đội ngồi trên thềm đá của ngôi nhà thờ rủ rỉ ¨chị ơi em muốn ở lại Lisbon thêm nữa¨.

P1100639P1100630

P1100626 P1100612

¨Có đường phố nào vui, cho ta qua một ngày…¨

Món ngon xứ Bồ

Trước khi tới Bồ, tôi chỉ biết có hai điều: hải sản và bánh trứng.

IMG_6459

Khi đi về vẫn chỉ biết chừng nấy nhưng dư vị thì âm ỉ tới hàng chục ngày sau. Ví dụ hôm nay tròn 1 tháng ngày trở về từ Bồ, tôi đang ngồi hì hục gõ máy, trên bếp lũ cá cơm nhảy múa trong chảo dầu sôi sùng sục, con cá cong lưng vàng dòn tới từng đốt xương. Con cá hố trong tủ lạnh tha thiết đòi vào nồi kho với thịt ba chỉ. Mùi thơm chiên rán ngao ngát nhà. Kỉ niệm ngày ở Bồ ăn toàn cá và cá.

Bọn tôi giống lũ mèo vậy: thích ăn cá, thèm cá, mơ về con cá tới mức đặt tên biệt đội mình là Bacalhau – biệt đội cá tuyết, gồm: tôi – cá tuyết ( lớn nhất nên nhanh mồm dành tên đẹp), Giang-cá kiếm, Phương-cá trích, Khánh- cá mòi, em Mai là con mực.

Đêm đầu tới đây, ở cái hàng mà toàn tiếng Bồ ấy, tên Jã Fumara sặc mùi nướng khói, tụi tôi được ăn những món mà bác muối tiêu bảo là đặc sản Lisbon. Cái mâm ăn đầy ú ụ gồm cá hồi nướng hồng, cá tuyết nướng vàng, cá kiếm hoặc cá chim chiên lên, ăn kèm khoai tây bé nướng nguyên vỏ, đẫm trong lớp dầu olive sóng sánh và ít cải xanh lá nhũn. Cá ở đây tươi ngon, được nướng rồi phủ muối lên sau nên thấm không đều. Cá mằn mặn vị muối nguyên chất, được ăn kèm bánh mì hơi cứng và sangria tươi mát. Khoai tây tròn xoe ngọt lịm, bùi mềm và rau cải ngai ngái mềm mượt, ăn thật đã miệng.

Đặc sản nhất là món cơm nấu với tôm và cá tuyết, trong nước sốt, kèm chút xanh xanh của rau persil (tôi chúa ghét rau này). Món cơm rất vừa miệng, hợp chuẩn châu á. Còn Sangria ở đây khác hẳn nơi khác, thay vì cho đá thì họ cho hỗn hợp quả rừng: mâm xôi, dâu tây, quả cassis đóng đá. Khi lắc mạnh, đá từ các quả cây làm lạnh mờ bình rượu.  Trái cây mềm ra, cho vào lưỡi đã kịp nhũn nhưng vẫn giữ được cái man mát như ăn kem hoa quả. Đặc biệt họ cho thêm lá bạc hà, chanh miếng bên cạnh quế hồi như mọi khi. Hương chanh xanh dịu mát quyện với hương tươi the của bạc hà mang tới sự phấn khích tỉnh cả người. Đủ sức cho biệt đội đi chơi xuyên cả đêm. Sáng hôm sau dậy còn sức đi mua sắm tung trời.

IMG_5791

IMG_5785IMG_5780 

Sau 1 buổi sáng mua sắm tưng bừng, em Mực đã đuối như quả chuối, khẩn thiết ¨Chị ơi, đi ăn đi mà¨. Chị bán giày tốt bụng liền chỉ cho 1 quán ăn, theo lời chị là vừa ngon vừa rẻ, tên Don João ( bọn mình có trò là không bao giờ tra địa điểm ăn ở internet mà toàn đi tới đâu hỏi người dân ở đó, cho an tâm ngon bổ rẻ và không có mùi tiền bạc PR). Khi tới nơi đứa nào cũng đói meo, nhìn thấy trên bàn la liệt các loại bánh mì, cùng quả olive ngâm và ít phô mai thì lao vào khai vị ngay. Dù biết mấy thứ bày trên bàn này luôn có mặt ở đó, để câu khách, ăn mất tiền chứ không phải cho không như ở Pháp, nhưng đói quá thì cái tay chẳng còn biết gì, ngoài đưa lên miệng. Olive ở nhà hàng này là olive ngon nhất mà tôi từng được ăn. Từng quả olive không hạt, đen bóng, phủ lá húng khô lên, ăn sao mà bùi và ngon thế. Vừa ăn olive vừa nhấm sangria thấy đời quá là sướng.

IMG_5986 IMG_5990

IMG_5993 IMG_5995

IMG_5997  IMG_5998

Ở Don João, món khoai tây được lột vỏ, hấp lên rồi nhúng vào dầu olive như thường lệ. Người Bồ tưới dầu olive lên mọi món ăn, nhìn vừa mượt, vừa tốt cho sức khỏe. Khoai tây thì thay vì chiên lên như Pháp lại thường nướng hay hấp nên ăn không nơm nớp sợ béo phì. Món mực nướng của nhà hàng này tuyệt vời, vừa giòn vừa ngọt, mặc dù không dày mình như mực Việt Nam. Cá tuyết nướng sốt cùng ngao vừa bớt mặn, vừa được hưởng cái nước ngọt chảy ra từ con 2 vỏ này. Trời ơi, còn món cá trích nướng thì không còn gì để nói. Thật không gì có thể nói hết cái thèm thuồm với cái cảm giác beo béo, mềm mềm trong miệng khi đưa con cá trích vào. Mỗi bạn 1 con mà cứ nhìn nhau hau háu, biết thế này là không đủ. Nhưng còn món bít tết đặc sản Don João to đùng nữa nên chẳng mấy chốc đã no không thở.

Bít tết nướng rồi cho vào sốt kem, olive, đặt trên một miếng trứng ốp hồng đào, kèm khoai tây chiên. Bít tết không bị khô , không giống như được nướng mà như được hấp lên vậy, nên ăn nhanh ngán. Tôi thích loại bít tết Pháp nướng sơ, cắt ra còn chảy máu, miếng thịt đỏ dai, ăn lên ngọt lịm, cảm giác như mình là Dracula ăn tươi nuốt sống ấy. Nhưng ở Bồ Đào Nha thì cứ đặt niềm tin và hy vọng vào cá thôi.

IMG_6000

Cá ở Bồ Đào Nha rẻ và đa dạng. Khi bác già tốt bụng ở quán gần khách sạn dẫn vào tủ thì tôi cứ chỉ bừa mà không biết con cá hồng hồng ấy tên gì, chỉ biết thịt nó chắc, xớ thịt trắng, ăn nhàn nhạt. Ăn cá kèm 1 chai vang trắng Ponte do Arquinho, chỉ thấy rượu rất ngon, đến nỗi bác tốt bụng phải cho thêm chai nữa cho cả lũ thỏa cơn, thế mà khi tính tiền chỉ có 7 đồng. Hôm đó chúng tôi quyết định ăn thử chút thịt ở đây. Tôi chọn xiên thịt nướng hỗn hợp bò lợn, tôm mực. Một xiên khác là thịt gà. Và cuối cùng là món xúc xích bồ đào nha, giống như thịt luộc bị xé ra, trộn bột, nhồi vào, rồi chiên xù cho thật vàng, ăn vừa bồn bột vừa ngán, thật là thất vọng ấy.

Cảm giác giống như ăn món Francesinhas – mệnh danh là 1 trong những món sandwich ngon nhất thế giới ( dù thua xa bánh mì việt nam). Món ăn này bắt nguồn từ 1 người Pháp, ông ấy mang món Croque Monsieur nổi tiếng của Pháp sang rồi chế lại thành Francesinhas. Francesinhas là bánh sandwich có nhiều loại thịt được kẹp giữa 2 miếng bánh mì trắng như jambon, thịt bò bít tết và salami. Sau đó họ phủ miếng phô mai lên, rưới  nước sốt, bỏ lò cho phô mai chảy ra bao phủ cả bánh. Bên trên đặt thêm miếng trứng ốp la, nhìn rất hấp dẫn bắt mắt. Ăn vào, thấy bánh mì kèm sốt mềm nhũn, vừa vị, nhưng tôi vốn xưa nay ghét sandwich và hamburger nên ăn chỉ để cho biết. Thấy món này quá phức tạp và ngán tận cổ. Chỉ có hải sản là đáng ăn thôi.

IMG_6178 IMG_6174

Chứ món cơm mề gà chỉ có vị muối và hay món Tripas thì thật ngán. Bọn tôi thưởng thức 1 thứ gần như Tripas, được nấu từ đậu trắng, sốt olive, kèm cá xay chiên xù. Chẳng có gì đặc biệt, nhưng quá tuyệt cho bữa ăn chỉ 5e: ngập rượu, tràn súp bí ngô ngon còn chưa kể chút ngọt ngọt của rượu Dourito được mời cuối bữa ăn, làm cho cả chiều ở Porto của tôi thật lâng lâng, thích thú.

 IMG_6289IMG_6288

Tất cả vị ngon của Porto chỉ trở lại trong hoài niệm từ Matosinhos, vào chiều chủ nhật đó. Khi IMG_20130922_202417ba em cá của tôi đã về Paris, chỉ còn bạn cá Tuyết và bạn cá Kiếm quyết tìm đường ra biển. Bãi biển đầy cát của Matosinhos trải dài tới tận hoàng hôn. Có làn khói bay thơm lựng trời chiều. Chiều chủ nhật đìu hiu, các nhà hàng đã đóng cửa, chỉ còn một nhà hàng mang lò nướng hồng rực ra sân. Những con cá trích xanh mướt, phủ muối hột trắng, trên lò lửa hồng, khói bay nghi ngút. Những con cá theo khói nhảy tách lên đĩa tôi, còn đĩa bạn cá Kiếm một em cá Dorada rán giòn tan nằm úp xương. 2 bạn lác cả mắt, sao ăn hết được bây giờ, khi mới nửa phút trước đã chiến xong lọ paté cá ngừ trên cả tuyệt vời và bánh mì.

IMG_20130922_203510 IMG_20130922_201834

Chút nữa thì quên, món bánh tart trứng Pastel de nata cũng rất nên ăn đấy. Bánh trứng mềm, ngọt như bánh flan, có bề mặt nướng hơi khô và vỏ giống bánh tarte của Pháp. Ăn bánh trứng uống cafe ở Bồ Đào Nha phổ biến giống như ngồi ăn croissant với cafe ở Pháp vậy.  Bánh ngọt ở Bồ không có gì đặc biệt, ngoài Pastel de nata. Thật đấy, em Cá Mòi mê tơi món này. Các em cá của tôi bây giờ suốt ngày ngồi nhớ nhung ¨Chị ơi mình đi Bồ tiếp đi, đi ăn cá, đi mua giầy¨. Ừ, miền nam nhé, Algrave chẳng hạn, nắng vàng, biển xanh và núi đá. Dạ, để Mai tính ( để thầy tính và để tiền tính 😦 ) 

Những quý ông Bồ Đào Nhà

Các bạn nói ¨Ý¨, tôi kêu ¨Nhà thờ¨

¨Pháp¨ – ¨Tiệm bánh mì¨

¨Bỉ¨  – ¨Louvain la neuve¨

¨Đức¨ – ¨Bia¨

¨Hy Lạp¨ – ¨Pierre¨

¨Thổ Nhĩ Kì¨ – ¨Kumpir¨

¨Tây Ban Nha¨ – ¨Gaudi¨

Thế ¨Bồ Đào Nha¨ , à ¨Qúy ông¨

Đơn giản đó là ý nghĩ đầu tiên bật lên trong đầu khi nghe về những đất nước này. Ở Ý có nhà thờ, Pháp có bánh mì, Đức có bia, Tây Ban Nha của Gaudi hộ mệnh, ở Hy Lạp thì có quá nhiều thứ để nhớ, nhưng ấn tượng nhất sự ẩm ương của thằng bạn Pierre. Thổ Nhĩ Kì tôi kết nổ mắt món khoai tây nhồi đủ thứ lạp bí lù tên Kumpir, ngon sao mà ngon. Ngon như món cá trích nướng muối trên than hồng ở Mantosinho, Porto. Ôi Bồ Đào Nha. Có một đất nước lại tuyệt vời thế nhỉ, đẹp, ngon, bổ, rẻ, và con người. Những quý ông ở đây trên cả tuyệt vời.

Nếu bạn tìm hình ảnh các bác đầu muối tiêu, cằm chẻ, nước da nâu khỏe khoắn, mặc veste, xách ca táp, giầy bóng lộn, trong túi áo ló ra cái khăn mùi xoa lụa bóng thơm lừng mùi Allure và gọi đó là những quý ông. Thì chắc chắn bạn chẳng tìm được ở Bồ Đào Nha đâu, tôi đang tả Geogre Clooney ấy mà. Ở Bồ Đào Nha, cái đất nước nghèo khổ ấy, chỉ có những ngôi nhà lụp xụp, tường tróc vách, những người đàn bà mang ghế ra ngõ buôn chuyện chiều, những người đàn ông tụ tập nơi quán nước. Họ đều có khuôn mặt hiền hậu, có thể nghèo nhưng vô ưu. Ai từng gặp họ đều nhớ, đều thương.

Ngày đầu tới Bồ Đào Nha, tôi nghỉ trong hostel tên Salitre, là một tòa nhà cổ, có cái cửa sắt to huỵch, rắn chắc , cao tới 3m. Tòa nhà tọa lạc giữa vô vàn những ngôi nhà cũ kĩ ở 1 con phố be bé, với gạch lát đường trơn bóng, nếu mưa xuống chắc trượt như đi trên dầu nhớt xe máy. Nhưng hôm đó, đêm tháng 9, là đêm sau trung thu, trăng 16 sáng hơn trăng 15, con đường phản lên thứ ánh sáng vàng rực rõ. Trăng ở ngay chính giữa hẻm, cảm giác nó treo ngay đầu con dốc. Cả lũ mon men, kéo va ly quèn quẹt cố tìm cho ra cái hostel trên đỉnh dốc. Lisbon thật vất vả, thành phố xây trên những ngọn đồi nên nhấp nhô, lên rồi xuống, đi đến mệt. Mồ hôi tướt mướt cái áo blazer là lúc tới được chân hostel, hấp hối kéo cái valy lên thì gặp một anh Bồ thật tri thức hết cả mệt. Anh đeo kính, đẹp trai vừa phải, dễ thương vừa đủ, vui tính hơn mức yêu cầu. Anh thấy mấy con nhễ nhại, bộ mặt đói khát thì nhanh nhẹn chỉ cho 1 cái quán thật Bồ.

Cả lũ mò tới quán chắc cũng hơn 10h đêm. Quán gì mà ngóc ngách bí hiểm, nhỏ xíu xịu nhưng bên trong lại nhiều bàn hơn tưởng tượng. Bác bồi già đẹp lão tầm 50 tuổi, cao lớn, khi đi lưng thẳng, ngực vươn, tóc hoa râm, húi gọn gàng, tay cầm đống Menu. Menu tiếng Bồ hoàn toàn, không hình vẽ, tôi hoa mắt chóng mặt, trong lòng đánh trống tưng tưng ¨Sướng quá, oách ghê, được vào nhà hàng Bồ xịn rồi¨. Nhìn cái đống chữ không hiểu gì mà lòng vui sao. Bác bắt đầu bằng thứ tiếng Anh lõm bõm rồi sau chuyển qua Pháp bập bẹ bởi các cô gái đi cùng tôi dùng thứ ngôn ngữ này. Sau cùng, khi mà 2 bên không đi tới tiếng nói chung, cuộc đàm phán kết thúc bên cái tủ cá. Bác dẫn cả lũ vào xem cái tủ kính cá, thịt bò, thịt lợn tươi rói, rồi bắt đầu chỉ mặt đặt tên từng loại. Còn tụi tôi thì chỉ việc chỉ con cá này hay con mực kia. 5 đứa hí hửng gọi sung sướng, nhưng bác lại trấn cơn kích động giá rẻ bằng lời nói chân thật: ¨5 đứa gọi 4 món thôi¨, rồi lấy tay qươ qươ tả cái đĩa đồ ăn bự lắm. Cả lũ quay sang nhau ¨Trời, sao dễ  thương quá vậy¨.

Thức ăn mang ra đẹp hơn mong đợi, tươi rói và thơm lừng. Mực giòn, tôm đỏ, cá tuyết nướng, tất cả đều rưới sốt dầu olive kèm ít rau cải. Cá tuyết có phần mặn mòi hơn do con cá này đánh bắt xa bờ, khi về phải ướp cả tấn muối ( hi vọng không ướp phân đạm). Cả lũ vừa ăn vừa uống Sangria ừng ực cho đỡ khát. Cứ 5ph bác muối tiêu lại tới hỏi ¨Ăn ngon chứ, ổn không¨ làm cả lũ xúc động vô cùng. Sau bữa ăn long trời lở đất, thì các bạn tới quầy thanh toán. Tại đây có một anh trai áo trắng đứng quầy và em giai trẻ, tóc xoăn, da bánh mật, người Bắc Phi. Em cười tươi, răng trắng, tay thoan thoát lau cốc, miệng liến thoáng hỏi tên mình, rồi giới thiệu tên em. Sau đó em nhìn qua anh áo trắng, rồi nhìn lại mình rồi ra dấu hiệu ghi ghi, như kiểu cầm bút ghi số điện thoại thì tôi chột dạ ¨Chết cha, gây nhớ thương rồi sao?¨. Tôi còn loay hoay lo lắng thì em lùi sang bên cho anh áo trắng ló ra ¨Em à, tụi em trả thiếu 50 cents¨, hóa ra lúc nãy em ấy ra hiệu chỉ cái hóa đơn. Trời ơi, sao mà nhục. Được cái anh áo trắng cũng dễ thương, cười rõ tươi  khi tôi đưa hẳn đồng 1e cáu cạnh.

Cả ngày hôm sau ở Lisbon 5 đứa con gái chỉ quanh quẩn mua giày và dép mà đi cả ngày trời cũng không tới được khu Alfama. Thành công lớn nhất là mua quá nhiều đồ, thành công lớn thứ 2 là vào được một quán ăn tên Don Jõao, nơi cũng có chú phục vụ tận tâm, và đồ ăn thì vừa vị vô cùng, nhất là món cái trích nướng ấy. 1 đĩa bình thường chỉ có 4 con, tụi mình có 5 đứa mà chú cũng xin nhà bếp làm thành 5 cho các bạn thoải mái chia nhau. Con cá trích xanh dài, da bóng bạc, ăn kèm sốt olive béo gì đâu. Còn cái quả olive ngâm của nhà hàng ấy nữa chứ, xanh thẫm, ngòn ngọt, bùi bụi, lại ngầy ngậy. Cái đường ăn uống thật là thăng hoa.

Như chuyện đêm hôm ấy, khi đang đói khát, quán ăn trong trung tâm đều đắt, sang chảnh thì cả lũ quyết định về gần nhà ăn cho lành. Trong cái ngõ nhiều ánh trăng, có nhà hàng trông rõ thường nhưng giá rẻ, cả lũ bấm cửa xông vào. Bác chủ quán đậm người, bụng hơi to chạy ngay ra, mở cửa, rồi bác bối rối như bao người Bồ khác về chuyện hướng dẫn món ăn. Bác lại lôi vào bếp chỉ thức ăn tươi sống cho tụi mình chọn. Khi 4 cái đĩa bốc khói bê ra thì cả lũ đã đói mềm. Bác còn giữ đĩa cho em Phương chụp ảnh. Bác hướng dẫn gọi 1 chai vang của nhà hàng để uống cho khí thế. Uống nhanh tới mức, sau 2 lượt châm, em Khánh dốc chai chẳng còn giọt rượu nào. Nhanh như phốc, bác chủ quán lao ra, trên tay cầm 1 chai rượu ướp lạnh đầy 80% ra, lanh lẹ tiếp rượu 5 đứa. Bác cười và không nói gì. 2 bên cứ nhìn nhau cười trìu mến ¨Obriado¨ (cảm ơn) lặp đi lặp lại. Sau đó khi bữa tiệc gần tàn, thì bác chủ quán lại từ đâu lao tới, trên tay là đĩa cá tuyết ( đặc sản xứ này), bác đặt giữa bàn mời cả lũ thưởng thức. Lúc này thì cả lũ nói không nên lời. Bụng đã quá no mà không thể phụ tấm chân tình của bác, cả lũ cố nhắm mắt đưa tay ăn cho gọn. Vừa vui vừa buồn cười, chảy cả nước mắt. Sau đó thì tụi mình lôi ngay cái postcard ra viết cho bác những dòng thấm đượm thương yêu. Bác mặt đỏ gay, nhìn thật hiền, trông đầy hạnh phúc, cả những nhân viên ở quán cũng vậy khi bác đứng quầy dịch những dòng chân thành ấy ra cho mọi người nghe.

Những dòng chữ ấy, thay đổi một chút, thì có thể tìm thấy trên tường một quán ăn nhỏ ở Porto. Quán ấy dễ thương cực kì, chỉ có cặp vợ chồng già cai quản. Bác nữ béo tròn, thấp người, tóc ngắn suốt ngày đứng bếp. Bác nam phong độ, đẹp lão, tóc bạc, nói tiếng Anh lưu loát, bập bõm cả tiếng Tàu. Quán của bác có món cơm mề gà cũng hay, mà rẻ, chỉ 5e, đầy đủ cơm, rượu, súp. Rượu mỗi đứa được cho nguyên 1 bình, uống sắp xỉn thì bác lao ra, mời thử thứ rượu Porto đựng trong chai bé xíu, vàng sóng sánh, vị ngòn ngọt. Rượu ngon còn bác thì quá hiền và tốt. Chúng tôi lại chụp ảnh cùng bác. Chúng tôi cũng chụp ảnh cùng anh Jõao chủ hostel Gaia, bởi anh thật tuyệt. Anh tổ chức party kỉ niệm 1 năm hostel mà cả lũ không về kịp nên anh để dành cho bao nhiêu là bánh gato. Anh nghe nói tụi tôi phải ra sân bay sớm thì cũng dậy sớm, chuẩn bị đồ ăn sáng. Anh gọi taxi, chỉ quán ăn, hướng dẫn tất tần tật.

1275287_531036196971180_1135535638_o

Ôi những quý ông Bồ Đào Nha, khiến người ta thật thương nhớ. Có người đứng vẫy tay trong nhà ra, có người ở ngoài đường chào hỏi vui vẻ khi thấy lũ chúng tôi khuơ valy cồm cộp trên đường. Trên những con đường ở đất nước của con gà Barcelos, có bao nhiêu quý ông từng lướt qua, lưu lại trong niềm vui sướng và  biết ơn.