Cô gái Warsaw

Tôi đến Warsaw vào một ngày tháng 6 nóng nực mồ hôi. Tôi tới đây một mình, về cũng một mình nhưng không hoàn toàn cô đơn. Tôi có hẹn với vài người bạn cũ, vài người bạn mới ở đấy. Thích nhất là tôi được ở trong nhà của một người Việt lâu năm ở Warsaw. Tôi quen cô Minh qua một người bạn một cách lòng vòng, nhưng khi gặp nhau lần đầu đã tíu tít như là bạn bè xưa cũ. Cô ngày trước cũng học kĩ thuật nên cô cháu nói chuyện hợp gu. Cô bảo: Con gái cô nói tiếng Việt không sõi nên thích thú khi có đứa con gái liến thoáng như tôi. Tôi thì thích cách nói chuyện nhỏ nhẹ, duyên dáng, vẫn rất Hà Nội của cô, dù đã theo chồng sang đây khoảng hơn 20 chục năm, bươn trải các công việc buôn bán.

Trưa đầu tiên tôi tới, cô nấu Bò bún, cô nấu ngon như mẹ nấu ở nhà, nhưng bắt ăn nhiều gấp đôi, lại còn phải ăn bằng hết. Ăn xong, cô đưa cho tập bản đồ, sách hướng dẫn du lịch Warsaw, mà khi nghe tôi sang, cô và con gái đã đi thu lượm. Khoảng 1 tháng trước ngày tôi bay, cô còn gửi bản đồ sân bay, chỉ dẫn cách bắt tàu điện vào thành phố, cách mua vé, cách về nhà cô, các biển chỉ dẫn địa phương vì sợ tôi không hiểu tiếng Ba Lan. Khi đọc thư cô, tôi luôn xốn xang, lơ ngơ như cảm giác lần đầu tiên xuất ngoại. Khi thấy tôi đến gõ cửa nhà, cô đã rất bất ngờ vì mọi việc lại suôn sẻ thế. Sau màn gặp mặt thân thiết, cô giao cho tôi một cái phòng  ngủ tinh tươm. Phòng này vốn của con trai cô, nhưng thằng bé qua Mĩ học nên tôi được thoải mái vài ngày. Cảm giác về Warsaw của tôi giống như về Hà Nội. Có đồ ăn Việt, có ai đó như mẹ, có một căn phòng to, với cái giường thật rộng để nằm chứ không bé xíu như ở kí túc xá.

Cô Minh hiếu khách và ham chuyện. Cả chiều cô ngồi kể về cuộc sống của người Việt ở Warsaw. Người Việt ở Warsaw đông nhất trong lượng dân nhập cư ở đây, còn đông hơn cả Trung Quốc, điều này làm tôi hoàn toàn bất ngờ. Cô kể về việc bán hàng ở chợ người Việt và sự khó khăn trong xin việc ở Warsaw những năm gần đây. Khó tới nỗi, câu con trai cô được học bổng đi Mỹ học mà cứ sợ khi về đây không thể nào xin được việc. Còn con gái cô ngoài tiếng Việt, tiếng Ba Lan, tiếng Đức, tiếng Anh, còn được cho vào trường tiếng Pháp, với hi vọng có thể sang Pháp học và xin việc ở đó. Suy thoái kinh tế đúng là đang len vào mọi ngóc ngách của châu Âu, đặc biệt ở những nước kinh tế yếu kém như Ba Lan.

Trước khi tới Ba Lan, tôi cứ tưởng thủ đô của nó cũng phải lung linh, rực rỡ, có phần quý tộc như những thủ đô Đông Âu khác là Budapest và Praha. Sự thật không hề như vậy. Warsaw có dáng vẻ nghèo khó, nhà cửa thấp bé, cũ kì, chứ không cổ kính. Tôi thấy thương cho một thành phố thủ đô, nhưng lại giống Hà Nội thời bao cấp. Đặc biệt là sau khi rời tàu điện từ sân bay, tôi đến ngay nhà cô Minh ở rìa thành phố, nơi khung cảnh xung quanh có vẻ rất đơn sơ, giản dị, tầm thường so với những gì Paris vẫn mang đến cho tôi hàng ngày. Mặc dù khu nhà cô Minh đã thuộc dạng tốt, chung cư mà đi đâu cũng có người canh gác và mật khẩu, nhưng kiến trúc của nó thật cũ, thô kệch xấu xí. Nhà cô Minh gần sân vận động khai mạc EuroCup nên đó làm điểm sáng duy nhất cho sự lựa chọn không sống trong phố của tôi.

chopin DSC_1514 DSC_1486

Phố của Warsaw đẹp hơn nhiều lắm.. Khi theo xe điện đi qua cây cầu trên sông Vistula, đi tới quảng trường Charles de Gaulles thì không khí phố xá đã theo về. Người ở khắp nơi đổ về đây để đón xem Eurocup nên mới đông vui như hội vậy. Ngày thường Warsaw chắc sẽ thưa thớt hơn. Tôi dừng tàu, ghé vào một quán kem. Kem ở đây thật thú vị, ốc quế mà cao tới 20cm, ăn mềm oặt. Không hẳn là ngon, mà thú vị, tôi cầm kem, theo dòng người đỏ trắng, tôi tiến vào khu trung tâm. Nhà cửa trong khu phố cổ đầy màu sắc, xanh đỏ, vàng rực rỡ, rất xinh xắn, đáng yêu. Những mái ngói đỏ nhìn từ trên cao thật thân thương quá đỗi. Những hàng quà lưu niệm nho nhỏ. Hai bên đường quán bar rộn ràng, tháng 6 trời nóng, mọi người đổ xô ra uống bia. Nhiều người khác ngồi hóng nắng ở quảng trường trung tâm, trong tiếng nhạc của những nghệ sĩ đường phố.

DSC_1507

Giữa quảng trường, đài phun nước kiêu hãnh tượng nàng tiên cá – Syrenka tay cầm khiên tay cầm kiếm rất ấn tượng. Người ta kể, nàng là chị em với nàng tiên cá ở Copenhagen, nàng theo dòng Vistula từ biển Baltic khi bơi vào đây thì bị mắc lưới. Nàng vùng vẫy thoát ra nhưng không được. Những người dân chài khi thấy nàng đã đem lòng yêu quý nhất là giọng hát trong trẻo của nàng nên thả nàng tự do. Để cảm tạ, nàng ở lại, thành vị thần bảo hộ thành phố này. Thế nên nhìn nàng thật lạ, giống một nữ chiến binh oai hùng, hơn là một người đẹp u sầu như người chị của mình trên Bắc Âu. Có câu chuyện khác lại kể, ngày xưa có chàng hoàng tử Kazimierz khi đi săn đã bị lạc ở vùng đất bây giờ là Warsaw. Nàng Syrenka đã bắn mũi tên lửa chỉ đường cho chàng hoàng tử thoát khỏi khu rừng. Sau đó, biết ơn nàng, người dân ở đây đã dựng tượng. Dù câu chuyện là thế nào, Syrenka vẫn là biểu tượng của thành phố này, xinh đẹp và kiên cường.

Syrenka là biểu tượng còn Chopin là linh hồn của Warsaw. Dọc con đường Nowy Swiat, những chiếc ghế lớn từ đá granite đen, có gắn các phím bấm và loa. Người ta có thể ngồi xuống đó, tận hưởng những nhạc khúc bất hủ của Chopin. Âm nhạc của Chopin và tiếng xe điện chạy trong lòng phố. Công viên của Chopin và tòa lâu đài bên ngoài thành. Nhà thờ Holy Cross với kiến trúc Gothic 2 tháp nhọn xanh ngắt, ấp ủ trái tim  người nhạc sĩ, giữ chân khách du lịch lâu hơn trước khi vào tới khu phố cổ. Ở đâu, người ta cũng nhìn thấy bóng dáng Chopin. Họ biết trái tim Chopin và trái tim Warsaw vẫn đập cùng nhịp. Con người ấy vẫn sống, vẫn sống.

DSC_1464

ghe nhac Chopin DSC_1648

Có nhiều người trong hiện tại chỉ tồn tại, không sống. Có nhiều người thì dù chết trong thời đại nhưng vẫn sống với thời gian. Truyền thống cũng vậy, luôn được bảo tồn và sống đời riêng. Ở Warsaw, họ vẫn thích nghe Chopin, thích ăn sáng với bánh mì, thịt nguội, phô mai, 1 loại xúc xích khô giống lạp xưởng, và cả pierogi nữa. Pierogi là món truyền thống của Ba Lan, có bề ngoài giống bánh gối Việt Nam nhưng nhỏ hơn chút, được tự hào là một trong những loại há cảo nổi tiếng nhất thế giới, bên cạnh há cảo Trung Quốc,  món Tortellini của Ý hay Momo của Nepal. Pierogi có vỏ làm tự bột mì, nhân đa dạng, có thể là rau chân vịt, thịt lợn, phô mai, hoặc nhân ngọt. Bánh thường được luộc lên, sau đó áp chảo cho hơi vàng xém, rồi phủ sốt lên. Loại cổ truyền nhất là bánh nhân thịt, có rưới tóp mỡ lên trên. Đôi khi, họ có thể phủ sốt kem chua hoặc bơ và hành rán. Pierogi ăn ngon, nhiều thì hơi ngán, nhưng đỡ ngấy hơn món chân giò chiên, hay món thịt hầm cùng cải bắp chua. Món ăn này vốn của người nghèo nhưng giờ được đưa vào nhà hàng như đặc sản. Bọn tôi ăn và uống bia Zywiec trong nhà hàng Zapiecek, nổi tiếng vì ngon rẻ và các chị phục vụ thật xinh trong trang phục cổ truyền trắng đỏ.

DSC_1538Pierogi

em be Ba Lan nhan vien quan an DSC_1809

Các cô gái Ba Lan đều xinh đẹp, hiền hòa, vóc dáng nhỏ nhắn, tóc vàng, mắt nâu. Họ mềm mại, họ đáng yêu, không biết bên trong có rắn rỏi như nàng Syrenka. Warsawa vẫn chưa biết gì, thế nhưng khi bị giới phóng viên bắt gặp ở ngoài sân vận động nơi khai mạc Eurocup, được đài truyền hình Warsaw phỏng vấn “Bạn nghĩ gì về Ba Lan” thì tôi cười thật tươi “ Tôi thấy nó đẹp và ấn tượng”. Cô Minh ở nhà đã rất bất ngờ thấy tôi trên tivi và tôi tin là cô ấy còn bất ngờ hơn nhiều trước lời nói dối ngọt xoét.

Warsaw không xinh đẹp ấn tượng, không rực rỡ, kiêu sa, cô gái ấy bình dị trong chiếc tạp dề trắng, thật đáng yêu, đáng nhớ.

Qủa bóng tròn tròn

Đi Đông đi Tây cũng thấy chỉ dân Việt Nam là mê bóng đá nhất, dù đội nhà chẳng ra gì.

Cứ tháng 6 hò hẹn tháng 7 là người người nhà nhà xôn xao .World cup này, eurocup này, có năm còn Coppa-america cup. Họ bảo nhau “ ăn bóng đá, ngủ bóng đá, uống cocacola”. Thật chứ chẳng chơi. Những ngày bóng đá, đường phố đêm cũng lạo nhạo lạ thường. Kẻ ra đường tìm hàng café, coi bóng cùng bạn bè. Kẻ tìm hàng cháo đêm ăn cho khỏe còn xem vài trận nữa. Vợ chồng cậu lại nhễ nhại, mồ hôi quệt ướt tay áo, mặt mũi phờ phạc bên nồi phở nghi ngút. Tay trái đảo chảo mì xào, tay phải quấy nồi cháo gà cứ sùng sục. Đứa con lớn chạy cuống từ trong ra ngoài để phục vụ khách. Đứa con bé ngồi trên chiếc ghế nhựa ngủ gà gật đợi sáng. 3h khách vãng, vợ chồng cậu dọn hàng, quét sân, bưng bê nồi chậu vào trong nhà, đặt cái uỵch rồi lết lên giường. Chưa nằm trời đã thắp sáng, 5h rồi. Cậu bảo khi mở mắt ra trời thường đã chiều, mở mắt ra là thấy gà vịt đã đầy nhà, đã thấy cái nồi to chảo bự sẵn sàng chờ đợi. Lắc đầu ngán ngẩm rồi tay dao tay thớt. Mấy năm mới có một mùa bóng đá, thừa sống thiếu chết cũng phải làm. Sau một tháng, có thể nghỉ ngơi 2,3 tháng đi biển. Hóa ra những người bán hàng như thế vẫn còn sướng, chứ dân công sở, coi bóng tới 3h, sáng mai mắt nhắm mở 8h đã có mặt ở cơ quan. Những đứa bé vẫn nửa đêm giật mình dậy khóc vang.

Ngày bé, mỗi hè có world cup, bố mẹ thường thức rõ khuya, lùa 2 chị em tôi đi ngủ. Nhà có một gian, vừa làm phòng ngủ vừa làm phòng khách. Mọi người trong khu tập thể túm tụm lại quanh chân giường chân bàn. Tôi nằm trong màn ngóng ra, nín bụng không dám thở to, sợ mẹ biết còn thức. Tiếng mẹ hò hét, tiếng các cô các bác hùa theo, tiếng muỗi kêu vo ve, tiếng hàng xóm láng giềng rồ lên mỗi khi có pha gay cấn, tuyệt nhiên không thấy tiếng bố. Và thằng nhóc em vẫn ngủ say bên cạnh. Tầm hết hiệp một thì tới tôi cũng ngủ khò. Sáng mai dậy thấy bố nằm ngủ khì bên cạnh, mẹ lụi hụi nấu đồ ăn sáng. Chẳng hiểu mẹ ngủ lúc nào, chỉ biết mẹ thức cùng bố và dậy cùng con. Mẹ súc miệng bằng một chậu quần áo, rồi rửa mặt bằng chậu bát đĩa ăn đêm, tiếp đó là tập thể dục bằng màn dọn nhà và nấu ăn trưa. Khi mẹ đứng thẳng dậy, bóng con đã thành chấm tròn trên sân.

Sau mỗi mùa world cup thấy quanh nhà toàn sữa hộp Cadilac, hình con gấu bông cười dễ thương. Mẹ bảo “ Pha sữa đêm cho bố mày lấy sức xem bóng đá”. Sau này nghe kể mới biết sữa đó do nhà nước phát chuẩn cho em uống. “ Em bé khi dễ không uống, em “lớn” uống hết mà xem bóng đá vẫn không hô hào câu nào, xem bóng đá với bố mày chán chết” mẹ than phiền. Bố cả đêm yên ắng, sáng thức mới buột miệng “ Nhà gì xem bóng đá toàn vịt”. Bà nghe được tự ái “ Tao có mỗi 1 bà bạn thôi mà”. Mẹ phải ra mặt điều phối “ Bố nó bảo các bác bạn con trong khu tập thể ấy” miệng thì cười tươi, nhưng trong lòng giận ghê lắm. Thế mà đến hẹn lại lên, mẹ lại thức xem cùng bố, chỉ có các bác trong khu tập thể không còn ra. Nhà nào cũng có ti vi màu hết rồi.

Mỗi năm bóng đá, cậu cả, cậu thứ thi nhau đánh bóng. Sáng ra gặp cậu nào mặt tươi tỉnh là biết được tiền, có thể hùa theo xin gì cũng được, từ đồ ăn tới đồ chơi. Cậu nào mặt bí xị, nhũn như bánh bao ngâm nước thì biết đường mà tránh xa. Tới con chó chạy rông trước nhà cũng sợ bị sút. Hết mùa, có cậu tay trắng, mặt buồn xo, đòi bán nhà bán cửa. Có cậu béo tốt, cười phơ lớ, chiêu đãi cả đại gia đình 1 vòng Sầm Sơn hải sản. Bóng đá ăn sâu vào cả gia đình, chả vì tình yêu mà vì tiền. Tình yêu thì chắc chỉ có bà ngoại. Bà ngoại thích đội tuyển Anh, cuồng Sol Campel. Trân nào có ảnh thì khuya mấy bà cũng thức. Bà có giọng chói tai, pha tạp nam bắc, cứ hò hét “ Campel Campel”. Mặc cho con cháu kêu la “ Bà già rồi thức xem thế hại sức khỏe” thì bà vẫn xem hết cả mùa. Tới khi bị bệnh, bà cũng ngày 2 trận đều hơn 2 bữa cháo.

Bà ngoại có cô cháu gái cũng ghê. Xem bóng đá thì không hiểu gì, chỉ thấy ghi bàn là sướng. Vậy mà khi 5 tuổi đã biết ngóng từ trong màn. Đến World cup 94 đã biết dụ mẹ làm đồ ăn đêm thức coi thâu. 3 mẹ con ăn hết sạch mì tôm, bim bim, bánh mì, coca thì trận đấu lúc 1h vẫn chưa tới. Mẹ với em lăn ra ngủ trong màn. Con bé vẫn một mình một ti vi, ngồi thu lu trên cái sofa gỗ, hóng Mĩ đá Iran. Chẳng nhớ gì ngoài anh Donovan tóc xoăn xoăn hiền hiền. Kể cũng hay, như trận lịch sử vậy. Từ giờ đố có thấy được 2 nước này đá với nhau nữa ấy. Mấy đêm sau lại rủ rê mẹ cùng em. 3 mẹ con lại ăn đêm rôm rả, em lên giường trước, mẹ theo sau, con bé hết hiệp 1 cũng lò khò.

Ngày thi đại học, có trận chung kết eurocup 2004, Czech gặp Hi Lạp, yêu anh Neved mà cũng cố xem cho hết, mặc bố mẹ gào thét “ không cho xem, mai đi thi”. Hứa nhặng cuội rồi mà đến giờ bóng, vẫn chui xuống giường nằm giữa 2 cụ. Bố mẹ ngủ khò khò, con bé ngồi xem lim dim. Khi nào có bàn thắng thì mẹ sẽ chồm tỉnh dậy ú ớ “ mẹ ngủ quên có tí, vẫn kịp xem bàn thắng”, nhưng hóa ra mẹ đã ngủ nguyên hiệp. Năm đó Hi Lạp vô địch, giận mình, chắc tại mình coi nên Czech thua. Giận vậy mà rồi năm nào chung kết cũng gắng thức xem đội mình thích bị thua. Oan uổng thật.

Mùa worldcup 2 năm trước, tụ tập bọn bạn ra quán bia, hoặc cùng tới nhà Alex nhậu. Alex chuẩn bị nước ổi, tabacos của Mexico cho các bạn cùng ủng hộ đội bóng. Thức ăn hết mà trận nào Mexico cũng thua. Buồn cho bạn, nên phải ăn đồ ăn giúp, không bạn buồn hơn. Hết mùa thấy tăng 1 đến 2kg thịt nhờ bia và mồi. Tiếc bạn về nước sớm quá. Năm nay được sống ở châu âu ngay mùa eurocup, thấy không khí còn thua Việt Nam. Cũng vác xác sang tận Warsawa lấy không khí. Ngày khai mạc, xí xớn đội mũ con bò, hai màu đỏ trắng của Ba Lan ra sân vận động, được báo chí quay phim chụp hình, lên tận đài quốc gia Warsawa. Thành người nổi tiếng mà không hay. Chỉ hay việc đứng chen chúc trong fanzone, màn hình bé tẹo như bàn tay, nhón hết chân cũng không xem nổi. Loay hoay một hồi thì thấy mình lạc bạn, tủi thân vô cùng, phải là bố thì bố dắt tay qua hết.

Ngày sau khai mạc, fanzone thoáng chỗ, có ghế ngồi, có màn hình to, có bánh mì xúc xích, có bia. Bên trái là thằng bạn ở Pháp, bên phải là mấy người bạn từ Bỉ, đằng sau lưng người Đức, trước mặt dân Bổ Đào Nhau, tinh thần quốc tế hóa cao chới với. Mọi người hò hét ầm ĩ, đứa bạn ngồi bên không nói gì. Tự nhiên nhớ tới bố. Bố giờ này ở nhà làm gì nhỉ?có xem bóng đá khuya. Mẹ bảo bố mẹ vẫn gắng xem được trận lúc 11h. Thế là giỏi lắm rồi. Nỗi nhớ nhà trào lên hơn bao giờ hết. Nhìn sang bên, một chị bạn ngồi chán chường, chẳng qua đi coi bóng đá vì chồng. Một cô bé ở xa co ro, cũng đi coi bóng đá vì chồng. Không hiểu mình đi coi bóng đá vì gì? chắc vì không khí, vì bạn bè. Có lúc đi cùng bạn mà bị người ta kéo lại, bạn cũng không hay, tự nhiên bừng tỉnh bạn mà chẳng phải bạn. Chỉ là bạn. Bia uống 2 cốc vẫn không thấy say. Bia chẳng phải bia. Warsawa vẫn chưa biết gì, chỉ biết mơ hồ mình, bạn bè, gia đình có chút xa cách. Qủa bóng tròn tròn là quả bóng xinh xinh. Nhờ bóng đá mà biết đâu mọi người về gần nhau hơn. Viva Eurocup!!!