Nghệ thuật lọt vào Ireland

Sự khác nhau giữa giàu và nghèo chỉ ở chỗ kẻ biết lên kế hoạch, người không.

Người ta nghèo vì không biết cách tổ chức cuộc đời và thực hiện nó hợp lý. Người giàu thì ngược lại. Nhưng trong việc đi chơi thì khác, người giàu đi khi nào họ thích, người nghèo đi khi phải ki cóp, lo nghĩ cả tháng trời.

Sinh viên nghèo thì phải lên kế hoạch ăn chơi từ vài tháng. Canh vé máy bay rẻ nhất, chấp nhận đi giờ sớm tinh mơ, về giờ nửa đêm, rồi vạ vật ở sân bay. Chưa kể phải chịu cảnh ngày lễ người ta đi, ngày thường mình đi, cúp cua, bỏ lab, chỉ để tránh cái giá cắt cổ. Thế mà lần này đi Ireland lại là 1 quyết định bộc phát, kiểu như: Tự nhiên muốn đi quá, cứ mua vé rồi tính, mua muộn thì chết tiền. Thế là mua, cũng chả rẻ gì đâu, cũng đứt từng khúc dạ dày đấy. Nhưng chỉ nghĩ tới việc mình sắp lao vào cuộc phiêu lưu thú vị thì hứng khởi lấn át hết, như ăn được miếng ruột bánh mì, êm ngay cái dạ dày vừa xát muối kia.

Tôi định đi Ireland lâu rồi nhưng chẳng có visa Ireland và chưa từng có ý định làm. Cũng có một ngày vác xác lên tận ĐSQ, đánh vào tận đồn địch rồi, địch bỗng hỏi:

¨Mày đang đi làm à?¨

Ừ.

¨Vậy về xin thủ trưởng cái giấy chấp nhận cho đi chơi và hứa sau khi đi về sẽ cống hiến hết mình cho cơ quan. ¨ nghe cứ như giấy cam kết 322, 911.

Tôi sợ xanh mắt. Đã bỏ dở việc đi chơi còn đi xin thầy kí giấy thì ôi mặt quá. Thế là khẽ khàng chuồn ra khỏi đồn địch, hú hét một hồi giải tỏa sự bức tực, rồi về nhà kì cạch gõ ¨Làm thế nào để vào Ireland không cần visa?¨. Mừng là thời đại này chúng ta có Google và nhiều đứa thích chơi dại. Vài trang web đưa đẩy thì tôi cũng phát hiện ra khe hở to đùng, to như cái đường biên trên bản đồ chia cắt 2 miền lãnh thổ Ireland. Chính là hắn. Chẳng là Ireland gồm 2 nước: Bắc Ireland với thủ phủ Belfast thuôc lãnh thổ Anh và Cộng hòa Ireland thuộc chính nó. Tôi đang có visa đi Anh còn hạn 4 tháng, vậy là có thể ung dung bay lên miền Bắc. Sau đó chỉ cần ven đường bộ đi xuống miền Nam, thế là xong. Sự khôn lỏi của người Việt trẻ nổi lên, tôi quyết định ngay và luôn. Mua vé tới Belfast, rồi từ đó chuồn xuống Dublin. Nghe đồn giữa đường bộ không có trạm kiểm soát nào hết, điều duy nhất cho thấy bạn đã qua biên giới đó là khi Miles biến thành Km trên biển báo đường.

Tôi đến Belfast thậm chí không thèm thuê khách sạn trước. Cứ vác balo lên và đi, không cần nghĩ liệu bị bắt lại thì ở đâu. Tới sân bay Belfast, ai cũng phải làm tờ khai nhập cảnh, trong đó có đoạn điền địa chỉ liên hệ ở UK thì tôi tá hỏa: chết rồi, giờ phải làm sao. Tôi chẳng dám bịa địa chỉ giả ở Belfast, sợ họ nhận ra thì lôi thôi to, thế là quyết định ghi bừa địa chỉ ở xa xa, mãi London??? Lúc đưa bút xong thì thấy mình đã viết: 34 Barker Street, London. Hốt hoảng nhận ra Barker street là đường nhà Sherlock Holmes, lỡ trúng đúng số nhà thì toi (sau này search lại thì hóa ra bác thám tử ở 221b, hú vía). Tôi vội khai tờ mới, ý định là khai địa chỉ nhà Dương nhưng lúc đó cuống, nhớ không ra, viết vội: 10 Brian Street, London. Chẳng có mã bưu điện gì kèm theo, địa chỉ ma vẫn tự tin ra xếp hàng.

Tới phiên điều trần, anh cảnh sát mặt lạnh, mới vào nghề, dòm dòm, ngó ngó, rồi đăm chiêu. Tôi đánh trống trong ngực. Anh gọi một bác già hơn ra, hai người xúm vào hỏi cung tôi, về việc ở đâu làm gì, vào Anh có mục đích nào không . Tôi liến láo. Rồi tự nhiên bác vặn:

¨Ê mày, sao lại địa chỉ London?¨

¨Dạ cháu định, sau Belfast thì qua bển chơi. Tranh thủ visa đi vòng UK thăm bạn, hihi¨

Bác gật đầu rồi hỏi lịch trình cụ thể ra sao. Tôi lại liến láo. Rồi tự nhiên bác vặn:

¨Tới Belfast ở đâu?¨

¨Dạ ở nhà bạn, bạn cháu tới sân bay đón bây giờ nên chẳng biết địa chỉ nhà nó¨. Giờ thì tôi đánh trống cả trong hộp sọ.

Bác lại gật gù, nói dăm ba điều với anh cảnh sát mới vào nghề. Anh đánh dấu cái cộp rồi cả hai tươi cười chào. Tôi bước đi, người lạnh ngắt. Tháng 8 Belfast lạnh như mùa đông, gió thổi ào ạt, mưa chấp chới, sân máy bay ngoảnh lại không bóng người.

Trước khi tới Belfast, tôi chẳng tìm hiểu xem giá cả tàu xe từ đây tới Dublin như thế nào. Tới thẳng nhà ga mới biết vé đắt cắt cổ, tôi thành Nick-suýt-mất-đầu rồi. Nếu nghiên cứu trước thì tôi đã biết từ Belfast tới Dublin có thể mùa bus chỉ 15pounds/2 chiều, chí ít thì một chiều cũng chỉ 10 pounds. Trời ạ. Sau ngày ở Ireland, về Paris chiến đấu với cái nghèo thì tôi mới giận mình cũng lúc huếnh thế kia. Nhưng ơn trời, đi tàu trót lọt, tôi vượt biên thành công, sau giấc ngủ 2h.

IMGP2153

Borden

IMGP2055Cliff Moher

IMGP1821Dublin

IMGP2651Belfast

IMGP2422Giant’s causeway

Lang thang ở Ireland

Ở Dublin, tôi ở ngay trong phố ăn chơi chính Temple bar, sáng ra khách sạn ăn sáng, tối lại tới chỗ khác ăn tiệc, đêm ngất ngư quán bar. Đồ ăn ngon lành với Jameson nồng vị sồi, xem River dance lộp cộp và những bài ca cổ, tôi sống cứ như đại gia vậy. Tất cả chỉ để trang bị đủ sức lực cho hành trình hành xác những ngày tiếp. Dublin trong tôi đẹp tráng lệ với hương vị tuyệt hảo. Đêm cuối ở Dublin, tôi mới nghĩ xem mai nên đi đâu. Chọn Galway là điểm đến dù hơi xa, đi bus mất 4h, nhưng vì muốn xem Cliff Moher kì vĩ nên chả ngại gian khổ. 1 cái click là mua xong vé bus đi Galway. 1 cái click nữa cho hostel ở Kilarney (thành phố cách Galway 2h bus).

6h sáng tôi đã phải vác mặt ra bến bus đợi chờ, vừa tới nơi thì con bus của mình chạy mất tiêu. Gắng đợi con bus thứ 2 để xin xỏ lên, lên được rồi thì có sự việc hi hữu xảy ra là khách tới đông quá, tài xế yêu cầu xuống bớt. Bác tài bảo: ai chưa book trước chuyến này thì chịu khó xuống đợi chuyến sau. Tôi gan lì làm thinh. Có 2 chị to béo nhưng gan bé giơ tay, vậy là họ xuống. Tôi ngủ thêm giấc nữa thì tới nơi.

Ở gian phòng đợi của bến bus, các công ty du lịch mang tờ rơi phát tận tay. Bước qua anh 1 đẹp trai, tôi tiến tới anh thứ 2 hói đầu, chỉ vì tour của anh rẻ hơn 5euros. 15e cho 1 tour đi Borden và cliff Moher, thế thì đi thôi. Trước khi lên xe còn kịp vớ cái sandwich gà kẹp xúc xích. Một ngày như mọi ngày ở đây, trời xầm xì, mưa ào ạt, gió thổi theo cấp số cao. Đường tới Borden ướt nhẹt và trơn như đổ dầu. Chiếc xe bus lao đi vội vã trong tiếng anh guide hùng hồn. Anh kể về mảnh đất hàng chục ngàn năm lịch sử này. Những phiến đá xuất hiện từ thời kì đầu của thế giới. Màu đá xanh đen, sáng lên trong mưa và ánh sáng yếu của ngày ảm đạm. Cỏ mọc xanh rì giữa những khe. Cảnh tượng ấy thật hùng vĩ, giống như quay lại với thời sơ khai, con người còn chưa xuất hiện. Borden mang cảm giác mạnh cho những người hiện đại, để khiếp đảm về quá trình hình thành phát triển của trái đất và loài người. Tôi bước đi trơn trượt, cố giữ lấy cái dù đang tốc ngược để đi vào thăm vào ngôi mộ cổ. Anh guide lại liến thoáng, còn tôi chẳng hiểu chữ nào nữa.

IMGP2130IMGP2142

 IMGP2007IMGP2147

Lúc này giặc đói đang chiến thắng giặc dốt. Tới cliff Moher đã 2h chiều, trời mưa như trút giận. Nước mưa xối xả, ào ạt xuống vai áo, mái tóc bết cả đôi dày bệt đã õng nước. Sau khi nghỉ ngơi và chén xong cái bánh mì trong gian bán đồ lưu niệm, thì mưa cũng ngớt, gió biến thành cái quạt khổng lồ vừa hong khô quần áo, vừa dựng đứng lông tóc. Nghe đồn có hôm còn gió thổi tạt cả một chị gái xuống biển. Dọc con đường trên triền vực, những số điện thoại của các bác sĩ tâm lý trưng đầy ¨Cần tâm sự, hãy gọi chúng tôi¨, bởi đây là một trong những điểm tự tử yêu thích nhất trên thế giới. Tôi đi như bò dọc con vực Moher vì sợ gió cuốn bay và vì đường trơn quá. Vực này cao 214m, dài 5km dọc bờ biển hạt Clare thực sự hùng vĩ ( nhân tiện bài From Clare to here rất là hay đấy). Vào ngày trời mưa thì nó còn có vẻ đáng sợ nữa bởi màu đá xám, chia tầng, khắc khổ, khô cứng.

IMGP2055 IMGP2059

Tôi mang sự ướt nhẹp mệt mỏi lên xe. Khi tiếng nhạc của những bài ca vui nhộn cùng nắng cuối ngày rực rỡ trên triền đá thì sự hưng phấn mới quay trở lại. Nó theo về Killarney, trong quán rượu nào đó, lại có anh ca sĩ hát thật hay, những cặp đôi ông bà già ra nhảy, họ đang tổ chức tiệc sinh nhất trong một cô gái. Lần đầu tiên tôi ở trong căn phòng chỉ có độc chiếc giường và cái giếng trời cách sàn tới 3m, giống đang ngủ trong ống khói vậy. Lại bắt đầu suy nghĩ xem mai đi đâu làm gì. Anh chủ gợi ý cho đi tour Ring of Kerry, để đi vòng hạt này. Tôi cũng nghĩ đó là điều nên làm nên mua tour với giá 15pounds. Sau đó mua thêm cái vé tàu tối để quay về Dublin, bởi dự định sẽ tới Belfast sau đó. Tôi đang đi từ Nam về Bắc, giống như đi từ HN tới SG và buộc phải ghế Huế.

IMGP2317 IMGP2332

Ring of Kerry dài 5km, qua rất nhiều nơi đẹp đẽ, chủ yếu là chạy dọc biển Atlantic. Cứ mỗi chỗ đẹp, ông guide lại hò lên, bắt xuống chụp ảnh. Ông còn cho ghé vào những nơi buộc phải tiêu tiền như nhà ăn bên bờ biển siêu đắt hay những hàng handmade. Cái tour này chán nhất trần đời, bởi ngủ không kĩ, ăn không ngon, ông guide làm tiền nhưng cảnh thì đẹp. Một bên biển vỗ rì rào, một bên núi phủ bởi cỏ xanh mướt, cao nửa mét. Nhưng vì ở trên xe suốt và tôi thì bị bệnh cứ tàu xe là buồn ngủ nên liu diu cả ngày. Tôi đã chẳng tips cho ông guide này một đồng nào, để tiền ăn kem ở Killarney trong lúc đợi tàu về Dublin. Đêm đó, tôi đã được ở nơi xa trung tâm, nơi văn minh bia rượu không rọi tới, trong căn phòng 12 người nằm xếp lớp. Tôi tắm xong, mặc quần bò áo thun sạch đẹp, leo liên giường ngủ. 3 tiếng sau tỉnh dậy, khoác cái áo quân đội, rồi kéo valy ra xe bus, bắt chuyến xe đầu tiên tới Belfast.

IMGP2302IMGP2313 IMGP2297 IMGP2361

Mặt trời đang mọc phía bên kia sông. Đỏ nhẹ, đỏ hồng, đỏ rực, mặt trời chạy theo xe bus, kéo bóng theo. Tôi hồ hởi không ngủ được. Kê chân lên cao, nằm thẳng ở đầu xe, trên tầng 2, thấy con đường và cả thành phố chạy dưới. Belfast ơi, lại một hành trình vượt biên trái phép. Hành trình ấy là điểm cuối cùng cho cuộc khai phá Ireland. Tiền bây giờ đã rỗng túi, tôi chẳng dám đi tour 16e, mà lấy xe bus 9e để lên Giant’s causeway. Tôi thấy đó là nơi đẹp nhất, trứ danh như đúng những gì được nghe kể lâu nay. Cuộc đi thăm người khổng lồ vượt ngoài mong đời, và khó khăn ở Belfast cũng ngoài dự định.

Belfast là một trong những điểm đáng đến của năm 2013 nhưng cũng không có nghĩa là nó đông như hội thế này. Khách sạn đều kín hết phòng, không thể tìm nổi một chỗ ở dù cùi nhất. Đơn giản, vì tôi không hiểu hên hay xui, đến đây đúng đợt Hội thao lính cứu hỏa và cảnh sát toàn thế giới. Đường phố lúc này đầy những anh cao to, đẹp trai trong quân phục hầm hố. Những kẻ to con đó đang chiếm chỗ ngủ của tôi đêm nay. Tôi chỉ cần đêm nay thôi vì tối mai đã quay về máng lợn của mình. Thế mà trời cũng không thương. Trong một phút bốc đồng, tôi đã vứt tiền qua cửa sổ, trả tới gần 1/3 tiền thuê nhà 1 tháng ở Paris cho một căn hộ hơi ngoài rìa thành phố, lựa chọn cuối cùng của sự cùng quẫn. Khi tới nhận phòng, anh quản lý còn kể ¨Cách đây đúng 5ph người thuê không đến, nó mới lại có thể book trên internet. Hên quá đấy¨. Vâng tôi hên, chỉ có túi tiền là không thôi.

Căn hộ ấy cực đẹp và đồ ăn cũng ngon. Tôi có thể thoải mái sung sướng nguyên nửa ngày, trước khi rời đi với tour xe taxi đen và một vòng Belfast. Tôi có tiếc sự nông nổi của mình, nhưng cũng thấy vui bởi mình đã lao hết mình cho một điều gì đó. Giá như đó là công việc, thì tuyệt vời.

Guiness, nhạc và hoa

Khi tôi tới Dublin, tiếng chuông đồng hồ 11h đêm điểm ping pong, ping pong. Nhà ga cuối ngày vẫn còn vài người, tàu điện chạy rù rì trên đường, bóng tối tưởng như đã nuốt trọn thành phố. Trong bóng đêm, ánh đèn đường vàng tỏa hai bên, tàu điện vẫn chạy rù rì, có vài người say bên kia vỉa hè, tôi nghĩ thành phố này sắp ngủ.

IMGP1821Tàu dừng bên này sông Liffey, đại lộ O’Conell thênh thang, sáng lên tượng con người ghi dấu ấn. Âm thanh từ loãng tới đậm dần, như Hà Nội lúc 5h sáng, khi người bán rau đầu ngày đang đạp xe hối hả đi lấy hàng, trong tiếng còi bíp của người chở lợn trên honda cà tàng, để rồi họ cùng về ngồi yên một góc trong chợ Dịch Vọng. Âm thanh của ngày mới, hơi sống sượng, chưa tươi vui. Dublin cũng thế. Bên này sông, âm thanh còn thưa thớt, nhưng tới khi băng qua cầu sang Aston Quay, rồi lách mình qua những con đường nho nhỏ vào cái rốn của sự náo nhiệt: Temple bar thì bùng nổ.

  IMGP1878IMGP1881

Cảm giác của tôi khi lần đầu tới Dublin đúng là choáng ngợp: âm thanh và ánh sáng. Thật hạnh phúc khi tới thành phố về đêm, thấy được cuộc sống của những con cú mới rời tổ, loạn xạ đầy sinh khí. Đèn sáng rực, những chùm hoa tươi sắc như chưa bao giờ tươi hơn thế, buông xuống cửa mọi quán bar ở đây. Tiếng hát vang lên mọi nơi. Ở Châu Âu già nua, nhạc sống là thứ quá xa xỉ, trong những quán bar họ bật thứ nhạc cũ kĩ, nếu có Maroon 5 đã là một hạnh phúc không ngờ, thực ra chỉ là sự thỏa mãn có chừng mực. Nếu muốn nghe nhạc, bạn trả 12e cho một cốc Guiness trong một cái hầm tối om ở Paris, ở đó, ngỡ như chỉ một kẻ hút thuốc, sẽ có nguyên một bầu không khí lãng đãng, mịt mù như sương giăng mặt hồ đầu thu. Thế mà tôi đã biết ơn lắm rồi. Trong khi điều đó gần như là hiển nhiên ở Dublin: nơi có bia, có rượu, sẽ có nhạc, có hoa.

IMGP1817 IMGP1980

IMGP1939 IMGP1919

Tôi cứ tự hỏi mình ¨Dublin sẽ ra sao khi hè qua, hoa tàn?¨ Hoa như một phần không thể thiếu để điểm trang cho thành phố này. Hoa ở khắp nơi dịu dàng, nhẹ nhàng, dung dị, khi tím khi hồng, mang sự trẻ trung rực rỡ. Thành phố căng tràn sức sống bởi màu sắc kia át cả sự ảm đạm của mưa trong 365 ngày. Kì lạ chỉ quán bar mới có hoa treo nhiều thế, quán nào cũng có, còn đường phố hoa cũng chỉ nơi này nơi kia. Hoa làm người ta thấy yêu Dublin như thể Dublin là hoa, hoa là thành phố. Những ngày đông sẽ ra sao, tôi không tưởng tượng được.  Một cô gái không mặc gì có khi còn đẹp hơn váy xòe áo hoa, còn một thành phố trần trụi sẽ như thế nào?Nó có gì không?

  IMGP1891 IMGP1983 IMGP1935

Có bia, Dublin vẫn còn có bia và nhạc nữa. Ở Temple bar, các quán bar mọc lên san sát cạnh nhau, nhạc chan chát qua vác tường. Có cô ca sĩ đang hát bên này, bên kia một nhóm các ông già trình diễn. Họ chơi banjo, guitar, chơi trống, chơi kèn, chơi những thứ thật dân dã với nhịp điệu vui tươi như tiếng ngày mùa, tiếng ngựa khua, hay tiếng gọi dê về trại. Có tiếng giày gõ trên nền, các cô gái xinh xắn váy phồng, các anh chàng áo bóng, họ khoác tay nhau cùng nện guốc. Cộc, cộc, cộc, riverdance khiến người ta cũng vô tình thấy chân mình đang đập xuống sàn theo. Rồi tiếng keng keng, những vại bia cụng vào nhau. Bia tươi tuôn chảy hối hả từ vòi sau quầy bar gỗ. Người ta cho bia chảy vào lưng cốc rồi ngừng lại, đợi bia lắng xuống, lại mới mở vòi tiếp. Dòng bia chảy xuống xối tung bọt trong lòng, rồi từ từ bọt trồi lên, lấp kín miệng cốc. Mỗi vại bia chừng nửa lít, đen óng, bên trên có lớp bọt nâu thật mềm, uống vào đắng đắng mà ngầy ngậy. Uống Guiness, tôi có cảm giác như Harry Porter lần đầu uống thử bia bơ, chắc cũng ngậy và thơm như thế. Bia Guiness khó uống, giống thuốc bắc như không để chữa bệnh. Khi uống xong lại thấy ngòn ngọt, lại mê mê, nghiền nghiện. Rồi tối nào cũng phải lôi nhau ra bar, gọi một cốc Guiness cho đỡ nghiền, rồi đứng ngó ông già hát bài dân ca nào đó.

Dân ca Ireland khó mà nghe cho ra bài. Lời hát của nó dài lê thê, khó hiểu, thật sự không nghe được gì. Giai điệu da diết của nó làm người ta đôi khi buồn. Tôi nghĩ tới bài hát về con hải cẩu. Có con hải cẩu lên bờ vì yêu một cô gái.  Cô gái sinh cho nó đứa con, thì nó phải trở về biển. Cô gái lấy chồng, con hải cẩu khóc, nó nói: rồi đây chồng của cô sẽ bắn chết cả nó và con trai. Bài hát ấy thật buồn qua giọng hát của Joan Baez – người tình của Bob Dylan và có thể của Gretchen trong 6 người đi khắp thế gian. Những bài dân ca cổ của Ai len có sự ám ảnh kì lạ.  Nếu người ta nghe nó qua miền mưa ở Dublin thì thật buồn thảm quá. Vậy nhưng những ngày ở Dublin tôi không thấy buồn gì, thấy vui là đằng khác. Tối tối lại được hẹn hò ra quán bar, chọn nơi có nhạc vui nhộn, ngồi trên ghế, hét vào tai nhau, cụng vại bia Guiness, thi thoảng lại thử Jameson nồng mùi gỗ sồi. Con chim Tucan khoe cái mỏ của nó trên poster quảng cáo. Guiness như là nhịp đập của thành phố này. Mà có lẽ của cả đất nước, vẫn bia, vẫn hoa, vẫn quán bar, tôi thấy một Killarney hao hao Dublin. Ireland có thế: Guiness, nhạc và hoa.

IMGP2683( Và đây là Dublin trong tay bạn Nga 🙂 )

Belfast – sau những tấm gương

Ireland là xứ rất thú vị, giống như bạn rơi vào một công viên xanh bất tận, chỉ cỏ, đồi, biển trời và mưa tất cả các mùa.

Ở Ireland có 7 kì quan. 6 trong số đó là thiên nhiên kì vĩ, kì quan duy nhất – bức tường Hòa Bình ( Peace wall) do con người tạo ra lại nằm ở Belfast, thủ phủ của North Ireland – vùng đất vẫn còn thuộc về vương quốc Anh. Belfast gồng mình vác trên vai bức tường Hòa Bình, trong khi tranh chấp vẫn còn xảy ra trên từng con phố. Belfast với trái tim thuộc về Ireland và bộ óc hướng về nữ hoàng Elizabeth II. Belfast vẫn vậy, luôn phức tạp với mâu thuẫn nội tại. Chỉ đơn giản như việc rác nằm đầy trên những con phố, dưới cả những biển cấm ¨Xả rác phạt ngàn pounds¨.

Hàng nghìn năm trước, dân Viking đưa thuyền ra biển bắt đầu công cuộc chinh phục thế giới. Từ vùng đất lạnh giá, những chiến binh quả cảm đã ra đi tìm mặt trời và phát hiện ra một vùng đất toàn mây mịt mùng – Ireland. Thế mà người Ireland bây giờ phải xấu hổ thừa nhận: văn hóa của họ chẳng còn nét tổ tiên, mà chỉ mang đầy sắc thái Anh Quốc.

Thế kỉ 16 người Anh chạy sang Ireland mang đến sự ngổn ngang cho đất nước này. Đa phần dân Ireland theo đạo thiên chúa (Catholic), trong khi nước Anh bấy giờ mang tôn giáo Protestant. Sự việc này bắt nguồn từ việc Henry VIII mê đắm Anne Boverly đòi phế truất hoàng hậu Catherine xứ Aragon. Giáo hội bác bỏ yêu cầu đổi ngôi hoàng hậu, nước Anh ương ngạnh tách ra, tự chọn cho mình tôn giáo Protestant. Quyết định mù quáng của Henry VIII đã xô nước Anh vào trận chiến chống lại Vatican vốn được chống lưng từ những cường quốc ngoan đạo lớn mạnh như Pháp, Tây Ban Nha. Chuyện tình dữ dội ấy cuối cùng kết thúc trong máu và nước mắt. Henry VIII đau đớn chặt đầu Anne nhưng con gái bà Elizabeth I tóc đỏ kiêu kì đã không hề lùi bước. Khi thành nữ hoàng, bà mặc áo giáp ra chiến trường đánh lại quân đội Tây Ban Nha. Sự kiên cường của nữ hoàng đồng trinh đã mang tới cả thời kì vàng son cho Anh Quốc nhưng cũng đồng thời kéo dài vô tận con đường dẫn tới thành Rome.

Có 1 chuyện thú vị mới đọc được trên báo đó là nữ hoàng Elizabeth I thực ra là nam giới. Do công chúa tóc đỏ không may chết vì bệnh đậu mùa lan ở vùng quê nơi nàng đi dưỡng bệnh, bà quản mẫu lo sợ Henry VIII trách mắng nên đã tráo tạm 1 bé trai. Bé trai này có khuôn mặt thanh tú nên cho ăn mặc đẹp cũng xinh như gái, đã qua mắt được ông bố say xỉn. Sau này khuôn mặt ấy dậy thì mang đầy nét nam tính, đến nỗi bây giờ nhìn lại những bức chân dung nữ hoàng ai cũng thấy khô cứng, xấu xí, nhưng kiên cường. Đó là câu chuyện của nước Anh.

Khi vượt biển, chiến thuyền Anh Quốc không chỉ mang người mà cả tôn giáo mới sang áp chế dân Ireland. Họ đã gây nên những cuộc chiến lâu dài và mòn mỏi nhất. Ban đầu là cuộc chiến chống thực dân rồi dần dà trở thành chiến tranh tôn giáo. Người Ai-len đánh lại người Anh, rồi tới người Ai-len theo Catholic xung đột với Ai-len theo Protestant. Nội chiến khi ngấm ngầm, lúc bùng nổ, nhưng chưa bao giờ chấm dứt trong lòng một đất nước nhỏ bé. Điều đó không thấy rõ ở nơi ăn chơi rực rỡ như Dublin, nhưng lại hằn nét ở thành phố cảng Belfast.

Việc đầu tiên tới Belfast, mọi người thường ào tới các hãng du lịch ¨Cho em một Black taxi tour¨. Có cái gì ở xe taxi màu đen ấy? À thì, đó là cái tour đáng đi xem nhất ở đây.

IMGP2628Chiếc Taxi đen

Black taxi tour không đắt cho câu chuyện 1 đất nước. 30pounds/1 xe, số lượng người nhiều nhất là 3. Sáng ra, taxi đỗ xịch trước cửa nhà và sẽ trả về tận cửa. Chú taxi kiêm dẫn tour tươi cười xách hộ valy rồi luyên thuyên về tất cả cảnh sắc trên đường. Bánh xe lăn đi từ con đường Lisburn, chạy qua Botanic garden, bảo tàng Uster, rồi từ từ vượt qua trường đại học bự nhất Queen’s university. Xe đi trên con đường chính rồi rẽ trái đi vào vùng đất khác lạ, khác lạ so với phần sầm uất trẻ trung còn lại của Belfast, bởi vì nó giấu trong mình quá khứ.

IMGP2662 IMGP2602

Tòa thị chính và trường đại học Queen’s university

Vùng đất quá khứ là nơi những họa sĩ tự do khắc họa nên lịch sử đấu tranh của dân Ai len với chính phủ Anh Quốc. Họ chỉ mới vẽ tầm 10 năm trở lại đây, nhưng những sự kiện có thể từ những thế kỉ 19. Họ vẽ, chính quyền xóa, họ lại vẽ. Họ vẽ nhanh như một phép thuật, qua một đêm bức tường xám đã phủ kín màu. Dần dà, chẳng ai nghĩ tới chuyện xóa chúng nữa. Những bức tranh sống động ấy được dân Bắc Ai len gọi là những tấm gương. ¨Vì sao lại là những tấm gương¨ tôi hỏi. ¨Bởi hình trong những tấm gương là sự phản ánh thực tế, không phải là những sản phẩm nghệ thuật của trí tưởng tượng như tranh vẽ¨ chú taxi hào hứng. Dĩ nhiên nó cũng không phải là những bức ảnh, hình trong ảnh là một khoảnh khắc, còn thế giới trong gương có chiều sâu, có sự chuyển động, có sự khác biệt từ những góc nhìn. Như khi soi gương, tôi thấy mình y nguyên, còn người khác cùng đứng trước tấm gương đó sẽ thấy mặt tôi méo xệch, dị thường. Những tấm gương ở Belfast mang cái nhìn đa chiều cho người xem và một cách nào đó nó làm tôi sợ hãi.

Taxi dừng ở tấm gương đầu tiên dẫn vào vùng đất quá khứ, đó là bức tranh về nạn đói kinh khủng xảy ra năm 1845, người Ai-len gọi nó là Gorta Mór (great hunger). Nạn đói tàn khốc bùng phát ở phía nam Ireland, do dịch bệnh khoai tây hoành hoành ở châu Âu thời đó. Nguồn thực phẩm kiệt quệ, những người đàn ông ra đi tha hương tìm việc, đàn bà trẻ em lao lưng trên những cánh đồng nay đã chẳng còn gì. Nông dân Ai-len đối mặt với cái chết, hàng ngày, hàng giờ. Tệ hơn nữa khi dân làm thuê không nộp đủ, những chủ điền người Anh đốt nhà, lấy đất, không cho họ một mái nhà, một đường về. Người nghèo chết dọc đường, trên những mảnh đất lạ. Những khuôn mặt hốc hác, cánh đồng khô khốc, ngôi nhà tốc mái, Ai len đã có thời kì đau thương đến thế. 1 triệu người là một con số mất mát quá lớn. Trong khi đó dân Anh ở miền Bắc vẫn phè phỡn no đủ. Đây chính là giọt nước tràn ly, khiến cuộc nổi dậy của dân Ai len chống lại thực dân Anh mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

IMGP2619

The great hunger

Những cuộc nổi dậy ở Ailen thường manh mún, dễ lên dễ dập như diêm trước gió. Mãi tới cuối thập kỉ 70, sự hà khắc của chính quyền Thatcher mới thực sự châm ngòi cho những cuộc biểu tình. Thời kì này, sự nổi loạn của dân Ailen làm chính quyền khó chịu, họ dùng bàn tay thép truy sát tới từng con đường, mái nhà. Chú taxi rầu rĩ kể: lúc đó, đàn ông thường bị bắt vô căn cứ, có thể trên đường đi làm, hay trong bữa tối, thậm chí khi đang ngủ. Có những người phụ nữ làm cảnh giới, họ thấy bóng quân đội liền lấy nắp thùng rác nên xuống đường. Âm thanh loang ra, đàn ông nhảy qua cửa sổ nhà chạy trốn. Nhiều người không kịp. Họ bị áp giải vào nhà tù, không phải nhà tù mà là những cái chuồng sắt ở bên ngoài thành phố. Họ bị tra khảo chẳng vì gì cả. Họ có thể chết, trong khi vợ con nheo nhóc ở nhà. Thời đó gia đình Catholic thường có từ 5-10 đứa con, sống trong ngôi nhà chật hẹp, khổ sở, còn người Protestant chỉ có 2-3 đứa con, sống trong những biệt thự xa hoa. Sự phân biệt tôn giáo, giàu nghèo kinh khủng và vô lý.

Đỉnh điểm là khi Thatcher bỏ đói 10 người tù tới chết. Người dân Ailen phẫn uất vô cùng ¨Con chó còn không thể bỏ đói, sao con người có thể làm vậy¨, nhân quyền và dân quyền lên tiếng. Cuộc biểu tình Blanket năm 1976 được lột tả trong tấm gương, mọi người quấn chăn ra đường, tay cầm bức ảnh tù nhân, phản đói chính quyền Anh. Cuộc chiến đẫm máu thực sự bắt đầu; kéo dài tới những năm 80 và vẫn còn day dẳng cho tới thế kỉ 21. Khi Thatcher chết, dân Ailen  đã ăn mừng như chưa bao giờ hạnh phúc đến thế. ¨Chúng tôi căm ghét bà ta¨.

 IMGP2627

Cuộc chiến cuối thập niên 70

IMGP2635

Thatcher trong tầm ngắm

 IMGP2639IMGP2641

Belfast đổ nát và tưởng niệm người ngã xuống

IMGP2638 IMGP2636

Trước khi tới Ai len tôi không hề biết gì về cuộc nội chiến ở đây. Tới cả quốc kì, tôi đã nghĩ 3 màu cờ ấy thật khác. Tôi tưởng màu da cam của đất, màu xanh của cỏ và màu trắng của trời, Ailen của thiên nhiên. Thực tế không phải thế. Màu xanh của Prostetant, màu cam của Catholic và màu trắng của hòa bình. Họ ước mơ sau những cuộc xung đột đẫm máu, Ai len sẽ như con phượng hoàng đự đốt cháy mình để hồi sinh.

IMGP2620

Cuộc chiến bùng nổ 1975

Và khi đó hòa bình sẽ tới. Bình yên về cho mảnh đất Belfast vẫn còn tranh chấp. Xung đột vẫn còn, kẻ Catholic vẫn ghét người Protestant. Mâu thuẫn của người Ailen và người Anh vẫn còn đó, trong chiếc áo T-shirt ở tiệm souvenir, sự giận dữ ngập tràn:¨Titanic was built by Irish men and sunk by an English man¨( tàu Titanic được đóng bởi người Ai len, rồi chết chìm trong tay một người Anh). Không còn sự thật nào phũ phàng hơn thế.

Những tấm gương biết nói lời đau khổ. Những tấm gương ghi ơn người ngã xuống. Những tấm gương phẫn uất. Những tấm gương rất nhiều, rất dài, rất lớn. Những tấm gương vẫn còn đó. Và bức tường hòa bình  với bao ước mong, hi vọng. Mọi người trên toàn thế giới vẫn đang tới, viết lên bức tường những chia sẻ, nguyện cầu ¨Ai len độc lập¨. ¨Sẽ không xa đâu¨ chú taxi quả quyết.

 IMGP2646  IMGP2649

IMGP2651

IMGP2645

Kì quan thứ 7 của Ailen : 5km của bức tường hòa bình xây dựng giữa khu vực người Catholic và người Protestant

Viết tiếp chuyện cổ tích người khổng lồ

Chuyện về người khổng lồ lúc nào cũng thú vị.

Thần thoại Hy Lạp có Titan, những kẻ độc ác anh em với thần Jeus. Trong cổ tích có chuyện 3 anh em khổng lồ, đứa 1 mắt, đứa 2, đứa 3. Chuyến du hí của người Hobbit bé nhỏ đã bị xáo trộn bởi nhưng kẻ khổng lồ dơ dáy chuyên ăn súc vật, phải có phù thủy Gandal ra tay, chuyện mới êm. Lão Hagrid cùng thằng em và bà mẹ khổng lồ đã làm náo loạn cả khu rừng cấm trong Harry Porter. Lúc đấy, tôi chợt nhận ra những quái nhân to lớn này đều sống trong thần thoại Anh, Scotland hay Ireland.

Ở Ireland, người ta nói tới Fionn MacCool như kẻ bự nhất trong nhưng kẻ khổng lồ. Tiếng nói của gã vang hàng dặm, gã đánh được hàng trăm gã trai khỏe mạnh. Gã sống cùng vợ Oonagh ở vùng Antrim phía bắc Ireland. Mọi việc trôi qua êm ấm trong lâu đài nhỏ xinh, cho tới một ngày người báo tin tới. Người mang theo lời thách đấu của khổng lồ Augus, bự nhất xứ Scotland. Vì danh dự Fionn nhận lời thách đấu. Gã bắt đầu xây dựng con đường nối từ Antrim sang Scotland. Phía bên kia Augus cũng làm vậy. Từng viên đá to tròn, chắc khỏe được đặt xuống dòng biển xoáy. Đá nối đá, chồng đá, xếp đá xây dựng nên một con đường vượt biển tên Causeway. Sau 2 tuần căng thẳng miệt mài, con đường đá vượt biển đã xong. Cuộc thách đấu sẵn sàng vào một sớm tinh mơ.

Tuy nhiên sau khi dò la đã biết Augus là 1 kẻ to và mạnh gấp đôi, Fionn sợ hãi ¨Chết cha, phải làm sao vừa toàn tính mạng lẫn danh dự đây¨. Đêm trước ngày chiến, vợ chồng gã lôi tấm chăn ra may bộ đồ trẻ em sơ sinh. Sáng mai, Augus xuất hiện ở cửa nhà sừng sững, gã đập cửa đòi Fionn thách đấu. Oonagh đi ra chào đón, lúc đó bỗng có tiếng khóc trẻ em vang lên. ¨Cái quái gì thế?¨ ¨Là cục cưng Fionn của chúng tôi¨. Augus nhìn xuống nôi – 1 đứa bé to bự, gã hình dung ra đứa bé này to thế thì bố nó phải lớn chừng nào, vậy là gã 3 chân 4 cẳng chạy, chạy mải miết. Vừa chạy vừa ngoái cổ sợ Fionn cha đuổi theo. Ngày nay, đến Antrim, vẫn còn 1 phần của đường đá hiện hữu, họ gọi đó là Giant’s causeway.

Hết chuyện. Tôi chỉ muốn khoe khéo vừa từ đó về, đã ướm bước chân mình vào bước chân khổng lồ. Hy vọng sẽ không mang thai mà đẻ ra Sọ Dừa.

Giant’s causeway ở phía Bắc Ireland, trên tuyến bờ biển tuyệt đẹp Antrim, khá gần thủ phủ Belfast. Đi tới Giant’s causeway có 2 cách cơ bản: đi tour hoặc tự đi bus. Đi tour mất 16 bảng có thể đi qua lâu đài và vài điểm thú vị khác, bạn sẽ trôi trong giấc ngủ trên xe trong 10 tiếng mỏi mệt. Đi bus mất 9 bảng, chỉ tới duy nhất con đường đá, đi 2 tiếng về 2 tiếng, và có 4 tiếng ở đó. Đã đi tour nhiều ngày, khá oải với kiểu: lên xe ngủ lì bì, lão tour guide thì lải nhải đủ điều với thứ tiếng Anh địa phương lùng bùng, rồi cứ 15,20ph lại lùa xuống cho xem cảnh đẹp, chụp choẹt khi cái mặt còn đang sưng phù do ngái ngủ, tôi quyết định đi xe bus. Không kém phần quan trọng là tôi đã hết veo tiền nên đành phải tiết kiệm từng xu một.

Lên xe bus đi Giant’s causeway ngay sau khi vừa bước xuống từ chuyến bus từ Dublin tớiIMGP2589 Belfast, tôi thấy mình bải hoải. Con đường đi xanh mướt với những cánh đồng miên man và quá trời cừu bò. Lũ cừu dễ thương, con đen, con trắng, cứ như mây trên trời rớt xuống, giống cục bông gòn lăn lăn, giống bồ công anh đặc cánh, giống đồ chơi đang nằm rải rác trong nắng sớm. Con đường nâu chạy dài qua những vùng quê. Đất nước này như vùng thôn quê trải rộng, khắp nơi là trang trại, người ta sống trong thảnh thơi và chỉ vào thành thị vì quán bar. Sự dân dã của Ireland cũng giống như những ca khúc mộc mạc của họ. Những Molly Malone cứ vang lên réo rắt từ tiếng keng keng chạm cốc Guiness. Có tiếng đàn banjo, hòa tiếng guitar, và đặc biệt là tiếng Bohran – một loại trống đặc trưng của Ireland trong từng bước nhảy River dance trên những nẻo đường quê. Thật hay là tới bây giờ người ta vẫn nghe dân ca như một phần của đời sống, trong khi ở Việt Nam bắt ngồi lại nghe quan họ thật là khó.

Tới Giant’s causeway thì ông trời đi trốn bặt. Mưa phả xối xả khi tôi băng qua con đườngIMGP2496 nhỏ tìm tới những phiến đá lục lăng. Những phiến đá mang hình nước Pháp được thiên nhiên đẽo gọt diệu kì, vuông thành sắc cạnh, khớp vào nhau lạ kì, như người ta lát đá nền đường. Những phiến đá sinh ra từ nham thạch, tôi luyện trong lửa, mài mòn trong nước, vẫn đứng vững khăng khít với nhau, với thời gian vô tận. Người ta nghiên cứu những phiến đá ở đây để hiểu thêm về lòng đất, có những gì ẩn sâu dưới những lớp đất nâu hay mặt biển xanh lơ. Sự hình thành địa hình, địa chất của trái đất như thế nào?một khối, núi lửa, tách ra, những mảng địa hình, không khớp, núi non hình thành, trôi đi, các lục địa ra đời. Và chúng ta sinh ra, từ thiên nhiên, di cư, định cư, phát triển, hủy hoại lại thiên nhiên. Bao giờ mẹ chúng ta biến thành sao hỏa?

 IMGP2484 IMGP2432

IMGP2576 IMGP2462

Trong gió mưa ngày hôm đó, tôi không nghĩ được nhiều đến thế. Tôi chỉ nhớ lôi cái áo mưa vàng chóe, mua vội ở Killarney để choàng vào. Có anh chàng tóc vàng, xoăn tít, cười rũ ¨Dễ thương đấy¨. Mưa cứ lúc có lúc không. Áo lúc mặc lúc cởi. Trèo lên đống đá chỉ sợ trượt ngã hoặc gió cuốn đi. Nhìn sang đối diện, ngọn núi cao quá, cũng được hình thành từ những phiến đá lục lăng này. Chúng xếp chồng lên nhau, rồi nước biển tạt, rêu bám, rồi đất phủ, cỏ che, giờ xanh ngắt, chỉ vài ba chỗ lộ ra phiến đá, mới tố cáo cái kết cấu của những ngọn núi không phải núi này. Cứ nghĩ ngày xưa chỗ mình ngồi cũng cao như ngọn núi ấy, mới thấy sức tàn phá của nước. Nước đập vỡ các khối đá, nhấm chìm vô số vào lòng biển, mà nhìn kĩ xuống mặt nước mới thấy lớp đá này trên lớp đá kia.

IMGP2422

IMGP2531 IMGP2570

Đi qua cây cổng thiên nhiên, đi vào vùng toàn cỏ xanh, có con đường mòn dẫn lên trên đỉnh núi vừa mới trầm trồ 5 phút trước. Tôi leo miệt mài theo chân những ông bà già ục ịch. Trời gió thổi như trút hận thù ghê gớm lắm. Đường đi thì nhỏ xíu, cao tít, càng đi càng mỏi nhừ chân. Lúc đó chỉ muốn giang 2 tay nhảy ào xuống. Khi lên tới cuối con đường thì áo đã kịp khô mưa, trán ướt mồ hôi. Gió trên cao thổi lộng, chỉ cần tấm bạt là có thể nhảy dù rồi. Tôi ngồi bệt xuống bãi cỏ, nhìn xuống dưới. Con núi bị vạt cong thật hấp dẫn, giống cái lòng chảo xanh ngắt, ôm lấy biển xanh nhạt và những bãi đá nhấp nhô. Cảnh tượng rất kì vĩ, giống như mình chinh phục được điều gì ghê gớm lắm, giống như cả thế giới ở dưới chân, và cuộc sống  thực sự trong lòng bàn tay. Lúc đó bạn thấy mơ hồ, ảo tường thấy mình thật to lớn. Vẫn là thế, người ta thấy mình vĩ đại khi đứng trên vai người khổng lồ. Còn tôi trong cái chiều trong trẻo, mưa tạnh và nắng lên dần từ mặt biển, thấy mình thật vui tươi như cánh chim và sung sướng như sóng vỗ bờ.

IMGP2521 IMGP2559